1393-04-31 09:23:18

آخرین بروز رسانی08:30:00 PM GMT

مسیر شما در سایت:


بررسي نقش نفت در تحولات انقلاب اسلامی

پست الكترونيكي چاپ

 

مرتضی شعبانی

تكوين، تداوم و فرجام ، حيات سياسي ايران طي يكصد سال اخير به نحو شگرفي به توليد و صدور نفت پيوند خورده است. موقعيت انرژيك ايران و مكانيسم پيچيده مديريت اين صنعت در سطح ملي و بين‌المللي موجب پديداري فصل خاصي در حيات سياسي ايرانيان گرديد.

 

مقدمه:

از زمان پايگذاري صنعت نفت كشور يك قرن مي‌گذرد، تاريخ نفت ايران حاكي از آن است كه ايرانيان در موقعيتي انفعالي و بدون داشتن ظرفيت لازم براي بهره‌گيري مناسب از منابع خدادادي كشور پا به عرصه اين صنعت گذاشتند و همين مسأله با همراه طمع‌ورزي بيگانگان، مانع از آن شد كه از امكانات اين بخش به شيوه‌اي بهينه در جهت ارتقاء منابع ملي كشور بهره‌گيري شود.

اما با وجود اين مشكلات، سياست نفتي كشور خصوصاً در نيمه قرن اخير يعني از آغاز دهه 1950 تغيير تحولات بزرگي را در طول چند دهه تا به امروز تجربه كرد. در يك زمان دولت ايران خود را مدافع اقتصادي سياسي كشورهاي صنعتي غرب مي‌دانست كه اين روند تا آنجا ادامه مي‌يابد كه گروهي از ميهن‌پرستان به رهبري دكتر مصدق خواستار ملي شدن صنعت شدند. اگر چه عواملي باعث تحقق نيافتن اين اهداف شد اما اين حركت نقطه‌اي آغاز براي تحول و تأثيرگذاري نه تنها در سياست نفتي ايران بلكه در سياست نفتي كشورهاي ديگر صاحب نفت شد. اين حادثه بزرگ گامي بزرگ براي سياست مقابله و مقاومت در برابر كشورهاي غربي بوده كه در زمان پيروزي انقلاب به اوج مي‌رسد. انقلابي كه براساس تضاد و باورهاي مردم با حكومت شاه ايجاد شد، تحولي عميق در سياست نفتي ايران در عرصه داخلي و بين‌المللي پديد آورد. و همچنين اين تحول آثار شگرفي بر وضعيت توليد نفت و مواضع نفتي ايران در بازار جهاني و انرژي بر جاي گذاشت كه خود معلول نگرش متفاوت رهبران انقلاب به مسائل منابع نفتي و شيوة بهره‌برداري از آن بود. در چنين شرايطي نوسانهاي شديدي در زمينه توليد و صادرات نفت ايران پديد آمده اما با گذشت ده سال مربوط به تب تاب انقلاب و جنگ زمام‌داران كشور به تدريج به سوي اتخاذ سياست‌ها با هدف ايجاد ثبات در بخش نفت و توسعه و توان توليد و صادرات اين بخش گرايش پيدا كردند.

انقلاب اسلامي و سياست جديد نفتي علاوه بر اينكه تحولات عميقي بر سياست داخلي كشور گذاشته همان طور نقش بسيار عمده‌ايي را در صحنه جهاني داشته و باعث واكنش و انعطاف كشورهاي غربي و آمريكايي شد، مثلاً آمريكا به عنوان يك قدرت بزرگ نفتي جهان با تحت فشار قراردادن و بنيان‌گذاران اوپك خصوصاً عربستان عليه ايران جبهه مي‌گرفت و عربستان كه خود از رقباي سرسخت ايران بود در پي تضعيف ايران و ثبات درآمد نفتي خود از هر گونه اقدامات كوتاهي نمي‌كرد. با اين تفاسير سؤال اين است كه با وجود انقلاب در ايران جايگاه اين كشور در بازار جهاني نفت چه بود؟ و همچنين چه عواملي مي‌تواند در ارتقاء سياست نفتي ايران مؤثر باشد؟

گسترش وابستگي كشورهاي صنعتي جهان به نفت خام و تداوم رقابت جهاني بين آنها براي افزايش قدرت اقتصادي و سياسي خود، زمام‌داران ايران را واداشت كه سياست نفتي كشور را در راستاي موضع‌گيري‌ها و تحولات بين‌المللي پايه‌ريزي كنند. به عبارت ديگر يك رابطه مستقيم بين چهارچوب نفتي ايران و جهت‌هاي فكري و درك دولتمردان كشور از اوضاع بين‌الملل برقرار شد.

قبل از انقلاب اسلامي ايران در چهارچوب جنگ سرد يعني در عرصه رقابت دو ايدئولوژي حاكم بر جهان و دو ابرقدرت نظامي، جايگاه ويژه‌اي بدست آورد. در محاسبات استراتژيك غرب به ايران نقش فعال د جهت مقابله و جهاد كمونيسم در حاشيه جنوبي شوروي داده شد.(1) چنين نقشي همسويي كامل با جهان‌بيني دولت ايران داشت. لذا ايران در ملاحظات بين‌المللي آمريكا نقش اقتصادي، امنيتي و سياسي در رقابتهاي بين‌المللي و در جهت منافع غرب ايفا مي‌كرد. شاه كه بقا و دوام حكومت خود را در موفقيت جهاني آمريكا و غرب مي‌ديد نفت را به عنوان وسيله‌اي موثر در جهت پيروزي اين استراتژي به خدمت گرفت.(2) ولي اگر چه الزامات ماهري حكومت شاه همراهي او را با استراتژي منطقه‌اي و بين‌المللي آمريكا اجتناب‌ناپذير كرده بود، اما اين همسويي فاصله‌اش را با باورهاي توده مردم بيشتر كرد. و بعضي از دانشمندان روابط بين‌الملل علت عمدة انقلاب‌ها در جوامع بشري را در ازدياد بيش از حد فاصله بين باورهاي حاكمان و مردم مي‌دانند. و يكي از ويژگي‌ حكومت شاه در ديدگاه مردم عرضة نفت ارزان ايران به دنياي غرب از سوي شاه بوده و مردم باور داشتند كه شاه با تاراج ثروت كشور بر آمريكا و غرب خوش خدمتي مي‌كند. لذا در جريان انقلاب نحوه و ميزان عرصة نفت ايران در بازار جهاني به عنوان معرفي مهم و استراتژيك پذيرفته شد.

دولتمردان جديد و انقلابي ايران همسو با باورهاي مردم نفت را به عنوان نقطة ضعف غرب و نقطه قوت و قدرت ايران در صحنة متلاطم روابط بين‌الملل ارزيابي كردند.

زمام‌داران و حكومت انقلابي به لحاظ داشتن جهاني‌بيني خاص، خود و ايران را در معارضه با آمريكا و غرب مي‌ديدند. لذا تأمين نيازهاي نفتي كشورهاي غربي با قيمت پايين را برخلاف اعتقادات ايدئولوژيكي و هدف‌هاي ملي تلقي مي‌كردند. در اين فضا كاهش توليد نفت خام، محدوديت عرضة آن فشار بالا بردن قيمت جهاني نفت به عنوان پايه‌هاي سياست نفتي كشور تعيين شد. حكومت انقلابي نيز از نفت به عنوان وسيله مؤثر در جهت رسيدن به هدف‌هاي منطقه‌ايي و بين‌المللي خود كه بعد سياسي و امنيتي داشت استفاده كرد.

نفت از آغاز تجاري شدنش كالايي سياسي بود. اما براي مدتهاي مديد كشورهاي صنعتي غرب از مواهب سياسي آن بهره جستند. سياسي شدن نفت براي كشورهاي توليدكننده در اوايل دهه 70 و در نتيجه افزايش قيمت جهاني نفت و افزايش وابستگي كشورهاي صنعتي بر نفت ارزان كشورهايي كه داراي ثبات سياسي قابل برنامه‌ريزي نبودند شركت‌هاي نفتي كشورهاي ديگر را واداشت تا براي افزايش توليد نفت در كشورها و مناطق غيراوپك سرمايه‌گذاري كنند.(3) نتيجه اين تحول آن بود كه سهم نفت ارائه شده از سوي كشورها اوپك در بازار جهاني كاهش يافت.

در اين مورد در دهه 80 تقاضا براي نفت كشور اوپك از جمله ايران در مقايسه با اواسط دهه 70 كاهش يافت. در سال‌هاي اوليه پس از انقلاب ، كاهش توليد نفت خام ايران چندان تأثير منفي بر درآمدهاي ارزي كشور نگذاشت. علت عمدة آن را نيز بايد در افزايش قيمت نفت خام در بازار جهاني به دنبال وقوع انقلاب اسلامي در ايران و تجاوز عراق جستجو كرد.(4)

البته در اين زمان، يك رشته حوادث به تدريج به كاهش صادرات نفت به ايران منجر شد. ايران براي سال 1980 بهاي نفت خود را به 30 دلار در هر بشكه (بالاترين قيمت نفت در ميان اعضاي اوپك) رساند و همين امر سبب كاهش حجم عملات ايران براي فروش نفت به شركت‌هاي بزرگ نفتي همچون پرتسيش، پتروليوم و شل شد.(5) در اين زمان عوامل گوناگوني همچون دفاع ايران از قيمت بالا نفت ركود اقتصادي جهان، افزايش شيدد توليد نفت عربستان و عوامل سياسي ناشي از بحران در روابط ايران و آمريكا سبب شد تا پيش از آغاز اين جنگ توليد نفت كشور به كمتر از 2 ميليون بشكه در روز مي‌رسد و در نتيجه اين عوامل نقش اساسي را در فروش نفت كه منجر به كاهش بيشتر آن شد باز مي‌كند.

 

جنگ ايران و عراق و سياست نفتي

با آغاز تجاوز نظامي عراق به ايران در شهريور ماه سال 1359 بحران شديد ديگر در بازار نفت حاكم شد و بار ديگر قيمت‌ها رو به افزايش گذاشت.(6) جنگ سبب شد اوپك بهاي نفت شاخص خود را تا 32 دلار در هر بشكه افزايش دهد در اين زمان ايران بهاي نفت خود را تا 7/3 دلار در هر بشكه افزايش داد و از تأثيرات مهمي كه سياست نفتي در طول جنگ داشت صادرات آن براي تأمين نيازمنديهاي ارزي جنگ بود. مثلاً در سال 1361، 70 درصد درآمد سالانه نفت به مقاصد نظامي اختصاص يافت. ولي حملات عراق به تأسيسات توليد و صدور نفت كشور عملاً مانع از آن شد كه توليد نفت ايران در اين سالها فراتر از 5/2 ميليون بشكه در روز برسد. حملات هوايي عراق باعث صدمات شديدي به پالايشگاه نفت آبادان و پايانه نفتي خارك وارد كرد و اين در حالي بود كه 60 درصد نفت ايران از اين پايانه صادر مي‌شد.

يكي از سياست‌هاي نفتي در طول جنگ، صادرات نفت ايران به دورترين نقاط جنوب خليج فارس بود.(7) بدين ترتيب پايانه‌هاي نفتي ايران در جزاير بسوي لاوان، لارك و بندر عسلويه مورد بهره‌برداري قرار گرفت.

با توجه به شرايط به وجود آمده در سياست نفتي ناشي از انقلاب دولتمردان و زمام‌داران كشور بعد از انقلاب راهكارهاي جديد را در سياست نفتي به كار بردند كه تا حدودي زياد بر ارتقاء سياست نفتي تأثيرگذار بود، يكي از راهكارهاي مهم سياست جديد بازاريابي نفت ايران بود كه در ذيل توضيح داده مي‌شود.

 

سياست جديد بازريابي نفت ايران

يكي از نخستين اقدامات دولت پس از انقلاب در ايران لغو يك جانبه قرارداد من مدرسين بود كه به واسطة آن شركت‌هاي عضو كنسرسيوم به خريدار عمدة نفت ايران تبديل شد دولت انقلابي ايران، آماده بود بدون دخالت شركت‌هاي عضو كنسرسيوم، سياست نفتي خود را دنبال كند.(8) در اين زمان ايران همچنين به فروش نقدي نفت روي آورد. طي دو سال بعد از انقلاب با قيمت‌گذاري بالا در فروش‌هاي نقدي نفت، فروش در اين بازار در حال ظهور را بسيار جذاب مي‌كرد. خريداران زيادي به اين گونه معاملات نيز گرايش داشتند و آن هم به خاطر التهاب بازار به واسطه تحولات ناشي از انقلاب در منطقه بود. در اين شرايط نفت ايران با فاصله زيادي از ساير كشورهاي منطقه به گران‌ترين نفت خليج‌فارس تبديل شد. اين سياست نفتي در ابتدا موفقيت‌آميز بود اما با تغيير شرايط بازار و باعث ايجاد مانع در مقابل اين سياست‌ها شد. مصرف نفت در واكنش نسبت به قيمت‌هاي بالا و بحران اقتصاد جهاني به سرعت رو به كاهش گذاشت. در همين حال، توليد‌كنندگان غيراوپك كه از قيمت بالاي نفت به وجود آمده بودند، نيز بر ميزان توليد خود افزودند و در نتيجه به تدريج بازار با اشباع نفت رو به رو شد و بهاي نفت سير نزولي پيدا كرد. نكته مهم اينكه با بروز جنگ و تجاوز عراق به ايران بار ديگر بازار نفت ملتهب شد اما با افزايش توليد كشورهايي همچون عربستان و توليدكنندگان غيراوپك بازار بار ديگر اشباع گرديد.

از ديگر سياست‌ها ايران براي مقابله با شرايط ركورد بازار فروش نفت در چهارچوب داد و ستدهاي تهاتري بود كه در سال 62 و 1363 يك چهارم تجارت خارجي ايران بر مبناي معاملات تهاتري بود.

در زمان جنگ ايران و عراق اوپك در زمينه توليد نفت براي اين در كشور سهمية توليد مساوي را در نظر گرفت و هدف ايران هم صدور نفت دست كم 5/2 ميليون بشكه در روز بود تصميم گرفت براي رسيدن به اين هدف ابتكار عمل را در بازار در دست بگيرد. و نفت خود را به بهاي پايين‌تر از 34 دلار در هر بشكه به فروش رساند. كه اين امر سبب افزايش صادرات نفت ايران شد كه همراه با تداوم جنگ و پيروزي نيروهاي ايراني در جهبه‌ها سبب ارتقاء موقعيت بين‌المللي ايران در منطقه و در سازمان اوپك شد.

 

ابعاد سرمايه‌گذاري خارجي بعد از انقلاب

بعد از انقلاب به طور كلي ديدگاه منفي نسبت به سرمايه‌گذاراي در بخش مختلف اقتصادي كشور پديد آمد و طي آن سرمايه‌گذاران خارجي به عنوان عامل قدرت استعمار غرب كه تنها به غارت منابع اقتصادي كشور مي‌انديشيدند تلقي شدند. در نتيجه تا قبل از سال 1368 سرمايه‌گذاري خارجي در بخش نفت، اندك و تنها معطوف به صنايع پايين دستي نفت بود. ديدگاه منفي نسبت به سرمايه‌گذاري خارجي كه ديدگاه‌هاي قانون اساسي و ديگر قوانين بازتاب پيدا مي‌كرد تا حدود زيادي حاصل تجربيات تلخ مربوط به شكست نهضت ملي شدن نفت و تلقي خاص گروه‌هاي سياسي پس از انقلاب از فضاي موجود در بازار جهاني نفت بود.

با وجود ثبات مناسب پس از جنگ به سبب فشارهاي بين‌المللي و شرايط اقتصاد ايران، ريسك سرمايه‌گذاري در كشور، همچنان بالا باقي ماند در شرايطي كه ايران تلاش مي‌كرد زمينة مناسبي براي جذب سرمايه‌هاي خارجي در بخش نفت را فراهم كند، اقدام دولت آمريكا در سال 1995 در خصوص تصويب قانون داماتو مانع ديگر در زمينه سرمايه‌گذار در بخش نفت كشور ايجاد كرد.

بدين ترتيب مجموعه‌اي از عوامل سياسي داخلي و خارجي و عوامل اقتصادي در كشور در دورة پس از انقلاب، محدوديت‌هاي جدي در مسير جذب سرمايه‌هاي خارجي در بخش‌هاي مختلف از جمله بخش نفت ايجاد كرد. در شرايطي كه مسئولان كشور پس از جنگ، ضرورت جذب سرمايه خارجي در بخش نفت را احساس مي‌كردند يك رشته محدوديت‌ها در مسير جذب سرمايه‌هاي خارجي نهايتاً منجر به پذيرش قرارداد بيع متقابل يا پس خريد به عنوان الگوي جذب سرمايه‌گذاري خارجي در بخش نفت و گاز كشور شد.

 

فاصله گرفتن از رانتريسم

يكي از مسائلي كه وقوع انقلاب ايران باعث از بين رفتن ساختار آن شده ساختار رانتريسم در ايران بود كه ظهور اين پديده برمي‌گردد به اوايل دهه 1340 كه با افزايش درآمد نفتي دوران اوج‌گيري رانتريسم در ايران آغاز شد .(10) كه فاصله گرفتن اين ساختار و گامي مهم و بنيادي در مسير اجياد تحول واقعي در عرصه‌هاي سياسي و اقتصادي جامعه و حركت واقعي به سوي توسعه به شمار مي‌رود. بايد توجه داشت اگرچه ساختار رانتريسم رو به افول هست ولي با اين حال ايجاد تغييرات اساسي در اين ساختارها كاري دشوار و زمان‌گر است. از مهمترين راه‌كارهايي كه مي‌تواند در پايان دادن رانتريسم موثر باشد:

1- افزايش درآمد از ثروت

2- كوچك كردن دولت

3- افزايش صادرات غيرنفتي و چهارم افزايش درآمدهاي مالياتي.

با توجه به سياست‌هاي نفتي بعد از انقلاب در ايران بايد نقش اين كشور را در بازار جهاني شناخت اما قبل از هر چيز بايد نقش بازيگران دولتي عمده در عرصه نفت جهاني را مورد توجه قرار داد چرا كه كليد شناخت بازار جهاني نيز تا حد زيادي به شناخت رفتارها و سياست‌هاي نفتي بازيگران بزرگ بازار بستگي دارد. و همچنين اين كار (شناخت بازيگران عمده بازار جهاني نفت) اين امكان را فراهم خواهد كرد كه به شيوه‌اي دقيق‌تر به بررسي جايگاه كشورمان در اين بازار بپردازيم. به ترتيب بزرگترين بازيگران عمده بازار نفت چهار كشور آمريكا، عربستان، روسيه و چين مي‌باشند و آنچه كه در اين جا مدنظر است دو كشور آمريكا و عربستان هستند كه با سياست‌هاي مختلف مشكلات بسيار زيادي را در سياست نفتي كشور بعد از انقلاب به وجود آورده‌اند.

 

آمريكا

بدون شك آمريكا، بزرگترين بازيگر دولتي در بازار نفت جهان به شمار مي‌رود و همچنين از زمان پايگذاري صنعت نفت مدرن، آمريكا همواره يا بزرگترين و يا جزو بزرگترين توليدكنندگان نفت جهان بوده است. اين كشور حتي در سال 2000 نيز با توليد حدود 11 ميليون بشكه نفت در روز بزرگترين توليدكننده نفت جهان بود، هم اكنون (2004) نيز اين كشور با توليد بيش از 8 ميليون بشكه در روز سومين توليدكننده بزرگ نفت جهان پس از عربستان و روسيه به حساب مي‌آيد. همانگونه كه اين كشور جزو بزرگترين توليدكنندگان اين ماده به شمار مي‌رود بزرگترين مصرف‌كننده آن نيز به حساب مي‌آيد.

كشور آمريكا مهمترين استراتژي خودش را در سياست‌ نفتي به يكي از مناطق نفت‌خيز جهان يعني خاورميانه به كار مي‌بندد. كه خليج فارس در اين منطقه نقش اساسي را داراست و آمريكا هم براي رفع‌ خطر و جلوگيري از تسلط دشمنان بر منابع نفتي خليج فارس و همچنين براي حفظ ثبات آن سياست‌هاي مختلفي را پياده مي‌كند و يكي از مهمترين عاملي را كه در سياست خود مهم مي‌داند تقويت توليد و بهينه‌سازي مصرف نفت مي‌باشد.(11)

ايالات متحده آمريكا به عنوان يكي از قطب تعيين‌كننده اقتصادي و تجاري دنيا در طول 2 دهه پس از انقلاب اسلامي، ايران را همواره مورد تحريم و تحديد قرار داده است و از آنجايي كه وقوع انقلاب اسلامي بسياري از معادلات امنيتي منطقه را متأثر ساخته بود آمريكايي‌ها بر آن شدند انقلاب را در مسير مطلوب خود هدايت كنند يا اينكه با تنبيه ايران انقلابي، ضمن اضمحلال انقلاب، همسايگان اين كشور را نسبت به عواقب اقدام عليه منافع آمريكا با خبر سازند. سكوت رضايت‌آميز در سال جنگ تحميلي بخصوص همكاري با عراق در سال‌هاي آخر جنگ در جبهه‌هاي جنوب و جنوب غربي موضوع بحث نيست بلكه حفظ در حد يك جمله يادآوري مي‌شود كه سياست سكوت حمايت‌آميز آمريكا در قبال عراق، انگيزه‌اي استراتژيك داشت و آن هم فرسايش انقلاب اسلامي ايران بود.(12) همچنين با پايان جنگ و آغاز دوره‌اي جديد در ايران آمريكا سياست‌هاي تحريم شديدتري در قبال ايران اتخاذ كرد كه مجموع همة آنها را مي‌توان در استراتژي همه چيز بدون ايران خلاصه نمود.

در اين دوره آمريكا كوشيده است كه هر گونه تحرك اقتصادي و سياسي ايران را در جهان خنثي نمايد تا ايران منزوي شود. تلاش اصلي آمريكا متمركز بر اين بوده كه ضمن ارتباط اقتصادي و سكوت رضايت‌آميز در قبال شركت‌هاي آمريكايي در خصوص خريد نفت از ايران نوعي انقباض سياسي و ديپلماتيك در قبال ايران پيشه كند و ايران به عنوان كشوري خودسر، تروريست‌ و حامي بسط اسلام‌گرايي شيعي معرفي شود.(13)

با توجه به اين اقدامات آمريكا حدس مي‌زد كه در صورت اعمال تحريم، شركت‌ها معتبر بين‌المللي در ايران سرمايه‌گذاري نخواهند كرد و اين امر موجب تعطيل صدور نفت ايران به خارج و در نتيجه انزواي بين‌المللي و ملامت دولت ايران در نزد افكار عمومي خواهد شد. ولي نتيجه مطلوبي براي آمريكا حاصل نشد. شركت‌هاي متعدد بين‌المللي براي سرمايه‌گذاري در منابع انرژي ايران اعلام آمادگي كردند. رئيس جمهور فرانسه اعلام نمود كه ندانسته اين مشي آمريكا را دخالت در امور داخلي كشورهاي ديگر مي‌داند و چنانكه شركتهاي فرانسه از اين قانون متأثر شوند فرانسه اقدامات تلافي‌جويانه انجام خواهد داد. همزمان با رئيس جمهور فرانسه، وزير خارجه انگلستان ابراز داشت كه هيچ كشوري حق ندارد به شركت ساير كشورها بگويد در كشور سومي چگونه بايد رفتار نمايد.(14) روسيه نيز اين قانون را موجب بي‌ثباتي در خاورميانه دانست و آن را برخلاف موازين بين‌المللي تشخيص داد. دولت جمهوي اسلامي ايران با سفر به كشورهاي متعدد اروپايي و ژاپن موجبات جلب سرمايه‌گذاري خارجي و افزايش پوشش بيمه شركت‌هاي فعال در استخراج انرژي ايران را فراهم آورد و اين قانون موجب انزواي شركت‌هاي آمريكايي گرديده است. ولي با وجود اين موارد تحريم ايران و اقدامات آمريكا بر عليه اين كشور نتايج منفي و پايه‌ايي را براي ايران به بار آورد.

كه از جمله اين نتايج منفي:

1- تضعيف توان ملي و شعاع نقش آفريني ايران بود.

2- اجبار ايران براي ورود به يك بازي پيچيده

3- تقليل مقام ايران به قدرت درجه دوم در منطقه خاورميانه

 

عربستان

عربستان سعودي به واسطة دارا بودن بزرگترين ذخاير نفت جهان سياست نفتي منحصر به فردي را دنبال مي‌كند كه هدف آن به حداكثر رساندن مزاياي تلاش از دارا بودن اين حجم عظيم از ذخاير و ظرفيت عرضه آن است. عربستان براي دست‌يابي به هدف بالا استراتژي‌ نفتي خاصي را در سه عرصه دنبال مي‌كند. 1- عرصه روابط با ديگر اعضاي سازمان اوپك 2- حداكثر رساندن درآمدهاي ناشي از صادرات نفت و سوم افزايش عمر ذخاير خود كه براي رسيدن به اين هدف 2 عامل مهم مي‌باشد: 1- قيمت تعادلي نفت 2- ميزان ظرفيت اضافي توليد.

عربستان به ويژه پس از پيروزي انقلاب در ايران و تغيير سياست‌هاي نفتي كشورمان در زمينة توليد نفت ـ نقش مسلطي در سازمان اوپك پيدا كرد. در سال‌هاي قبل از انقلاب به ويژه در دهه 1350 رقابت فشرده‌ايي ميان ايران و عربستان بر سر ظرفيت توليد و تأثيرگذاري بر تصميمات اوپك وجود داشت. در اين زمان ايران با ظرفيت توليد 6 ميليون بشكه در روز ـ عملاً به عنوان رقيب عربستان عمل مي‌كرد و با پيگيري سياست دفاع از قيمت بالا كه از حمايت اكثر اعضاي اوپك برخوردار بود، نقش رهبري كننده در اوپك را در دست گرفت. هر چند در سال 1356 ايران موضع خود را در خصوص بهاي نفت تغيير داد و به همكاري بيشتر با عربستان پرداخت اما پس از انقلاب در ايران عوامل متعدد سبب ارتقاي جايگاه عربستان در سازمان اوپك شد به طوري كه امروزه از اوپك به عنوان سازمان تحت رهبري عربستان ياد مي‌شود.

علاوه بر بازيگران دولتي تأثيرگذار بر سياست نفت بازيگران فرادولتي در جهان وجود دارند كه نقش مهمي در تحولات نفتي ايران و جهان بازي مي‌كنند كه يكي از مهمترين اين نهادهاي فرادولتي تأثيرگذار در بازار جهاني نفت سازماني به نام سازمان اوپك مي‌باشد كه در خلال پيش از چهار دهه فعاليت، دوران پر فراز و نشيبي را سپري كرد.(15)

 

اوپك

سازمان اوپك در 14 سپتامبر 1960 در اجلاس بغداد و توسط شركت بنيان‌گذار كه عبارتند از ايران، عراق، كويت يا عربستان سعودي ونزوئلا تأسيس شد كه اين 5 كشور 17 درصد از ذخاير نفت 36% بازار نفت جهان را در اختيار داشت.

هدف اصلي تشكيل سازمان اوپك ايجاد هماهنگي و وحدت در خط‌مشي‌هاي نفتي كشورهاي عضو و تغيير بهترين شيوه‌ها براي تأمين منابع فردي و جمعي سازمان است براي اين منظور سازمان روش‌ها و وسايل تأمين تثبيت قيمت‌ها در بازارهاي بين‌المللي نفت را با امعان به حذف نوسانات مضر و غيرضروري پيش‌بيني مي‌كند.

از بدو تأسيس اوپك تا كنون عوامل و متغيرهاي مختلفي بر رفتار اين سازمان در بازار جهاني نفت تأثير گذاشتند به همين علت است كه ارزيابي عملكرد اوپك با توجه به تعدد عوامل تأثيرگذار بر رفتار آن كار دشواري است. عوامل تأثيرگذار بر عملكرد اوپك را مي‌توان به دو دسته داخلي و خارجي تقسيم كرد. عوامل داخلي همچون ناهمگوني اعضا از نظر حجم ذخاير و سياستهاي توليد، تعارضات ايدئولوژيك اعضا بي‌ثباتي سياسي كشورهاي عضو و همچنين تفاوت سمت سوي سياست خارجي اعضا در ارتباط با كشورهاي مصرف‌كننده، اثر منفي بر عملكرد اوپك دارد. با اين حال ساختارهاي اقتصادي كم و بيش مشابه اعضا و وابستگي شديد آنها به درآمدهاي نفتي، عاملي است كه اعضاي سازمان را با وجود تمامي اختلافات ياد شده، براي پيگيري منافع مشترك، كنار يكديگر نگه داشته است.(16) در بخش عوامل خارجي، آژانس بين‌المللي انرژي، سياست‌هاي نفتي آمريكا و ديگر كشورهاي بزرگ مصرف كننده و اقدامات شركت‌هاي چند مليتي را مي‌توان از عوامل تضعيف كننده اوپك ياد كرد. با اين حال حجم بالاي ذخاير اوپك (77 درصد كل ذخاير نفت جهان) و هزينة پايين توسعه ذخاير آن، موقعيت منحصر به فردي از نظر بين‌المللي به اين سازمان بخشيده است.

در يك تحليل كه از سوي محافل غربي مطرح مي‌شود اعضاي اوپك به جناح بازها و كبوترها تقسيم مي‌شوند. بر اين اساس كشورهاي با ذخاير كم به همراه كشورهاي داراي جمعيت زياد مانند نيجريه و ايران، اغلب به عنوان بازها، هوادار افزايش قيمت نفت هستند در مقابل كشورهايي همچون عربستان و كويت با ذخاير عظيم و جمعيت كم، به سبب نگراني از پيامد افزايش قيمت كه مي‌تواند تغييرات تكنولوژيكي و توسعه ذخاير جديد را به دنبال داشته باشند خواهان قيمت پايين‌تر هستند.

 

نقش ايران در اوپك بعد از انقلاب

و اما آنچه كه در اينجا مدنظر مي‌باشد، اين است كه از آنجايي كه ايران نخستين توليدكننده نفت در منطقه بود و در حال حاضر پس از عربستان سعودي ايالات متحد و روسيه چهارمين توليدكننده بزرگ شمار مي‌آيد و با توجه به ذخاير بالا انتظار آن بود كه ايران همواره قدرتي موثر و صاحب نقش در منطقه اوپك، باشد. اين نقش تا اوايل 1980 پايدار بود ولي با وقوع انقلاب اسلامي جنگ تحميلي و مشكلات ناشي از ترميم خرابي‌هاي جنگ ايران از عربستان سعودي عقب افتاد. مطالعه حدود چهار دهه فعاليت ايران در سازمان اوپك گوياي اين واقعيت است كه از نقش ايران در اين سازمان به طرز محسوسي كاسته شده مجموعه‌اي از عوامل باعث كاهش اعتبار ايران در اوپك و به طور كلي در بازار انرژي دنيا گرديد كه عبارتند از :

1- توليد ثابت كه ناشي از ضعف سرمايه‌گذاري مي‌باشد كه آن هم معلول كمبود داخلي و سخت‌گيريهاي بين‌المللي است كه در مجموع ثبات و امنيت ملي ايران را مخدوش كرد.

2- استراتژي‌ آمريكا ( همه چيز بدون ايران كه در بحث متذكر شديم.

3- تقاضاهاي فزاينده داخلي و پيامدهاي منفي آن و ...

با توجه به اين مسائل در گروه توليدكنندگان هيچ نهادي با اوپك قابل مقايسه نيست و در گروه مصرف‌كنندگان نيز هيچ نهادي با آژانس بين‌المللي انرژي. اين خصلت نفت جهان با وجود تمامي تحولات كه به واسطه گسترش فضاي رقابت و ورود بازيگران جديد رخ داده ادامه پيدا كرده است از اين رو مي‌توان گفت بازار نفت را تا حد زيادي بازيگران بزرگ تشكيل مي‌دهند به عبارت ديگر نفت، عرصه بازي بزرگان است.

اينها عواملي بودند كه در سياست نفتي ايران خصوصاً در دوران بعد از انقلاب نقش تعيين‌كننده‌اي را داشته و دارند كه با درك صحيح از تأثيرات سياست‌هاي ناشي از بازيگران دولتي و فرادولتي مي‌توان جايگاه ايران در بازار جهاني نفت را به خوبي شناخت علاوه بر اين بايد به سياست‌هاي داخلي هم كنجكاوانه نظر داشت. يكي از راهكارهاي مهم براي مشخص كردن جايگاه ايران در بازار جهاني نفت مقايسه ميان ظرفيت‌ها و عملكرد ايران در بخش انرژي (نفت) با بزرگترين بازيگران دولتي مي‌باشد. همان طور كه در بحث اشاره كرديم آمريكا، عربستان بزرگترين بازيگران عرصه نفت جهان هستند كه علت عمده اين امر به ظرفيت عظيم ذخاير، توليد و مصرف نفت و فرآورده‌هاي آن در اين كشورها باز مي‌گردد.

كه مقايسه ميان ايران و اين بازيگران نشان مي‌دهد علي‌رغم اينكه ايران در زمينه توليد نفت مقام چهارم را به خود اختصاص داده است با اين حال فاصله بسيار زيادي با توليدكنندگان عمده دارد بنابراين جايگاه ايران در زمينه توليد نفت و گاز نيز در سطح متوسط يا حتي پايين‌تر قرار مي‌گيرد.(18) ممكن است در اين جا بحث مطرح شود كه با پيگيري اهداف و سياست‌هاي مطرح در بخش نفت و گاز ايران جايگاه كشورمان چند سال بعد از انقلاب به ميزان قابل ملاحظه‌اي در بازار انرژي جهان افزايش خواهد يافت، تحقق چنين فرضي با در نظر گرفتن مجموعه ظرفيتهاي ايران در بخش انرژي و فاصله زياد آن با بازيگران بزرگ در اين عرصه بعيد به نظر مي‌رسد. فارغ از اهداف كمي مطرح شده در زمينة افزايش توليد نفت و جذب گسترده سرمايه‌گذاري‌هاي خارجي عملكرد مجموعه بخش نفت و گاز در زمينه جذب سرمايه و افزايش توليد حاكي از آن است كه رشد موجود در اين عرصه‌ها بطئي و در سطح متوسط است و بنابراين انتظار تحول شديد و معقول به نظر نمي‌رسد.

بدين ترتيب مي‌توان گفت ايران در بازار جهاني نفت بازيگري ميان پايه و با توانايها و ظرفيتهايي در مجموعه در متوسط است و چشم‌انداز آينده نيز حاكي از آن است كه اين وضعيت ايران در بازار كم و بيش ادامه خواهد يافت. شناسايي جايگاه دقيق و واقعي ايران در بازار جهاني، زمينه اتخاذ رويكردي مناسب و مبتني بر ظرفيت‌ها و منافع ملّي كشور را در بخش نفت و گاز فراهم مي‌كند.

اكنون كه جايگاه ايران در بازار جهاني نفت از نظر ظرفيت توليد و ذخاير نفت مشخص شد سؤالي كه در مقدمه اين پروژه مطرح شد، اين بود كه آيا ارتقا جايگاه ايران در چنين بازاري امكان‌پذير است؟

در پاسخ به اين سؤال بايد گفت « ارتقاي جايگاه ايران در بازار جهاني نفت به تغيير توازن موجود ميان درونگري و برونگري در سياست‌گذاري و اداره بخش نفت در كشور بستگي دارد. بدين ترتيب كه براي ارتقاي موقعيت ايران، تقويت درونگري در امر توليد و مصرف نفت و گاز و تقويت برون‌نگري در امر جذب سرمايه‌هاي خارجي و ترك ديپلماسي نفتي كشور ضروري است.

مقصود از درون‌نگري در سياست‌هاي توليد و مصرف نفت و گاز اين است كه سياست‌هاي مربوط به اين عرصه (بايد با توجه به مجموعه شرايط، نيازها و امكانات داخلي ايران و نه با تأثيرپذيري از عوامل خارجي بازار، تدوين و به اجرا گذاشته شود.

مقصود از برون‌نگري در سياست‌گذاري براي جذب سرمايه‌هاي خارجي و تحرك ديپلماسي نفتي نيز اين است كه در اين دو عرصه بايد به شناخت بهتري از مجموعه شرايط بازار انرژي دست يابيم و سياست خود را نيز بر همان اساس پايه‌ريزي كنيم يا به عبارت ديگر ادعاي مطرح شده در اين جا اين است كه تأمين بهتر منافع ملي كشور در بخش نفت نيازمند به درون در سياستهاي توليد و مصرف و نگاه به بيرون در زمينه جذب سرمايه‌هاي خارجي و تحرك ديپلماسي نفتي كشور است.

 

نتيجه

انقلاب اسلامي در بهمن 1375 در شرايطي به پيروزي رسيد كه دولت پهلوي بسيار بيشتر از آنچه تصور مي‌شود، فربه و متورم شده بود. نظام توزيع درآمدها، سرمايه‌گذاري‌ها دولتي و خدمات عمومي به يقين درآمدهاي هنگفت نفت باعث رشد سريع و سرسام‌آور دولت گرديد، مسئولين انقلاب نوپا اصولاً براي تأمين استقلال آزادي و جمهوري اسلامي به عنوان شعار محوري انقلاب اسلامي بايد حق مردم را به خود آنها عودت مي‌دادند ليكن مسايل پيچيده و بي‌نظم ابتداي انقلاب (مانند انقلاب‌هاي ديگر و مشكلات ناشي از جنگ باعث شد كه دولت همچنان بازيگر مستقل و مقتدر ميادين اقتصادي سياسي فرهنگي بودند» در واقع انقلاب اسلامي وارث يك وضعيت گسيخته گرديد و مدت زيادي زمان لازم بود تا دولت بتواند به بدنه‌اي منصب راه مختصر و مقتدر مبدل شود. ولي در سال‌هاي اول انقلاب اسلامي بسياري از شركت‌ها و سرمايه‌ها مصادره و ملي اعلام شد جنگ تحصيلي هشت ساله باعث شد تا دولت براي تأمين و پشتيباني جنگ نقش بيشتري پيدا بكند. بسياري از شركت‌ها و واحدهاي وابسته به دولت و حاكميت، زيانهاي فراواني مي‌دهند ليكن برخورداري دولت از درآمدهاي سرشار نفتي باعث شده كه دولت ستارالعيوب باشد و برعملكرد منفي است كه بين دلارهاي نفتي و رانت‌خواري سرپوش نهاده شود.

طي دوره 1376 و 1368 تلاش زيادي صورت گرفت تا صادرات غيرنفتي افزايش يافته و اتكا بر درآمدهاي نفتي كاهش يابد. ليكن اين ادعا سرابي بيش نبود و صادرات غيرنفتي هيچ وقت از چهار ميليارد دلار فراتر نرفت. چهار ميلياردي كه قابليت حصول آن هم ناشي از درآمدهاي نفتي بود يعني نفت پنجاه درصدي منابع لازم را تهيه نمود تا چنين رقمي بدست آيد در نتيجه صادرات غيرنفتي فقط تا دو ميليارد دلار رشد داشته و درآمدهاي ارزي كشور به شيوه چشمگيري وابسته به عايدات نفتي بوده است. بدين ترتيب از سال 376 به بعد جامعه به شدت جبران‌پذير شد و مسايل گوناگون جنبة امنيتي به خود گرفت و وقت و انرژي بسياري از جامعه و دولت به خودش اختصاص داد. نفت كه مي‌توانست در مسير توسعه ملي قرار بگيرد، به راحتي عاملي در آسيب‌پذيري ملي تبديل شد.

با توجه به محدوديت‌ها و مشكلاتي كه در صنعت نفت به وجو دآمده يكي از راهكارهاي مهم براي ارتقاء سياست نفتي به نظر مي‌رسد كه بايد درك صحيح از ويژگي‌هاي كنوني صنعت نفت يا به عبارتي ديگر اقتصاد سياسي نفت داشته باشيم تا قدمي مهم در زمينه تدوين استراتژيك صنعت نفت كشور و برنامه‌ريزي صحيح براي ارتقاي وضعيت اين صنعت در كشور برداريم. علي‌رغم اينكه ما با محدوديت سرمايه و فن‌آوري نوين توليد و مديريت رو به رو هستيم عواملي چون توسعه ظرفيت توليد نفت ايران و همچنين خاورميانه با چالش نظير رشد سريع مصرف داخلي، افزايش شدت انرژي و محدوديت زيست محيطي در اين كشورها رو به رواست. كه همكاري در مهار رفع مشكلات به امنيت اين انرژي در جهان و منطقه كمك مي‌كند. اقدامات ايران را در سال‌هاي گذشته براي توسعه صنعت نفت مي‌توان به چند دسته تقسيم نمود: 1- اكتشاف منابع جديد نفت گاز، سرمايه‌گذاري براي افزايش ظرفيت توليد نفت ، ارتقاء بهره‌وري و افزايش نرخ بازيافت از طريق مختلف همكاري با شركت‌هاي بين‌المللي نفت در مراحل مختلف، اكتشاف و توسعه و بلاخره همكاري در اوپك براي حفظ ثبات بازار نفت كه اين گونه اقدامات مي‌تواند به عنوان تنظيم‌كننده اصلي تقاضاي انرژي داخل كشور، در منطقه و جهان نقش موثري ايفا كند سخن آخر، اين كه تمامي تحولات گفته شده در سياست‌هاي نفتي ريشه در پيروزي انقلاب اسلامي دارد كه همچنان در پي شكوفايي و پيشرفت در حال حركت است.

 

منبع:

1- ديويد پنتير، « نفت بين‌المللي و امنيت ملي»، ترجمه هومن شاهميري، اطلاعات سياسي ـ اقتصادي شماره 62-61 ص 45-44.

2- شاه هميشه نفت را عمده‌ترين مسئله ايران مي‌دانست. او در آخرين كتابش، پاسخ به تاريخ، علت سقوط حكومت خود را توطئه شركت‌هاي نفتي غرب قلمداد مي‌كند.

3- John Duning, txtenation production and the multination enter pris (London: George Allenan Junwin 1981), p.35.

4- مسائل نفت ايران/ مؤلف سعيد ميرترابي: تهران شركت نشر قرمس 1384 ص 91.

5- قراردادهاي نفتي ايران، محمد حبيبي: امتياز دارسي و قرارداد 1313 ...) نوشته محمد حسيني تهران دانشگاه آزاد اسلامي (واحد مركزي)، ادارة كل چاپ انتشارات توزيع 1380.

6- مجله سياست خارجي ـ سال نهم بهار 1374 شمارة يك، سعيد تايب ص 115 تا 128.

7- پژوهش در مسائل سياسي تاريخي نفت در ايران / جليل نائبيان ـ تهران : ثارالله 1378.

8- محمدعلي همايون كاتوزيان ، «نفت و توسعه اقتصادي در خاورميانه» . ترجمه عليرضا طيب مجله اطلاعات سياسي شماره 80-79 ص 84-71.

9- توانايان فرد، حسن، دكتر مصدق و اقتصاد. انتشار علوي، تهران 1362.

10- تاريخ جهاني نفت اثر دانيال يركين، ترجمه غلامحسين صالحيار ـ تهران اطلاعات 1374- جلد دوم.

11- همشهري ديپلماتيك ـ سوخت سياست، شماره بيست دوم ـ نيمه بهمن 1386 ب .

12- مجله سياست خارجي ـ سال پنجم زمستان 1370 شماره 4 پيام دكتر اكبر ولانيي

13- نفت و امنيت ملي جمهوري اسلامي ايران / قدير نصري. تهران: پژوهشكده مطالعات راهبردي 1380 ، ص 237.

14- شهابي شهراب. اثرات مستقيم و غيرمستقيم ترميم (فصلنامه سياست خارجي سال يازدهم 86-85.

15- ديپلماتيك همشهري همان ، ص 6.

16- فرشادگهر، ناصر «اوپك لقب با حضور توليدكنندگان بزرگ در آن، اطلاعات سياسي اقتصادي، شماره 180- 179- ص 176.

17- Bcc Newsonineopec: The coil eavtal in povoflle afwww bbc -newcouk 2.2004 june

18- مسائل سياسي ـ اقتصادي جهان سوم ـ احمد ساعي ـ تهران: سازمان مطالعه و تدوين كيت علوم انساني دانشگاه سمت 1382.

19- نشريه سنگر صنعت دورة دوم شمارة چهارم (شهريور 1386) دولت نهم.

20- نفت و بحران انرژي، دكتر رضا رئيس طوسي چاپ اول ـ روزنامه كيهان 1363.

21- تاريخ جهاني نفت، اثر دانيال يركين، ترجمه غلامحسين صالحيار ـ تهران: اطلاعات 1374- جلد اول.

22- تاريخ تحولات سياسي و اجتماعي ايران علي‌رضا ازغندي ـ تهران سازمان مطالعه و تدوين ـ كيت علوم انساني دانشگاه سمت 1382.

23- نهضت ملي جمهوري اسلامي ايران / قدير نسيري ـ تهران و پژوهشكده مطالعات راهبردي 1380.

 

منبع:

articles.ir

 

نظرات (0)Add Comment

نظر دادن به اين مطلب
كوچكتر | بزرگتر

busy
purchase abilify 10 mg brand lanoxin for sale can you get a tattoo if you take plavix cardizem online ordering is abilify available over the counter suhagra cheap can you only get levitra super active on prescription how long does propecia take to work generic mirapex safe differin on line no script buy lipitor with visa lisinopril 20 mg sale very cheap renagel dapoxetine woldwide shipping thyroid medication for cats best price prilosec 18th century tricorn hat for sale doxycycline birth control online uk paroxetine generic health florida actos lawyer cost of generic wellbutrin at walmart best cialis soft prices cipla cheap lipitor online india capecitabine xeloda uk best pariet prices trimox for sale usa myambutol medication orlistat generico mexico buy valtrex paypal buy mobicarte orange france buy viagra for women drug order atorlip-20 overnight fast arimidex delivery zanaflex non perscription countries order blopress pill best price for real crestor viagra plus mg price buy valtrex 100mg online olanzapine teva 2.5mg can we trust calan online lotrisone brand order is zantac 150 mg over the counter suppliers of quibron-t in us cheap pharmacy prices costco opening times gateshead voveran sr reviews i want to pay some isoptin dosis aciclovir para herpes zoster trazodone uk next day delivery cheap elavil canadian pharmacy meclizine next day delivery clindamycin pregnancy cytotec no prescription buy liv 52 online overnight what is codeine syrup high like adjusting synthroid dose based on tsh purchase tamoxifen on line in australia pyridium capsules buy arimidex cheap buying flagyl online is legal low aciphex erosive ppi lamisil at spray discontinued buy online accutane generic aurochem group generic pills for cialis super active suprax dosage chart calan best price skelaxin in italia cheap citalopram sale uk aceon 20mg tab buy betapace online at canada pharmacy acivir pills pharmacies canada drugs generic where to purchase flovent levaquin com coupon buy combivent pills online buy flovent from mexico online cheap revatio mg sinemet online overnight shipping buying vermox ibuprofen and paracetamol top rated generic viagra pharmacy elimite without prescriptions glucotrol xl dosage actos delivery erowid prescription price of zyvox 1200 mg purchase roxithromycin pills tesco cut price viagra safe meds for pain during pregnancy benfotiamine lawsuit canada protonix side effects liver cicloferon crema en usa missed dose synthroid symptoms order toradol overnight comprar trimox original en madrid coreg 100mg tablet motrin ib 100 tablets seroquel over counter buy prandin in uk pharmaceutical society of northern ireland can we trust bupron sr online vardenafil 20 mg with dapoxetine 60 mg no prescription uk accutane without what is amaryl used for ordering cialis sublingual pharmacy prescription aygestin drugstore.com indian film janta ki adalat buy elavil low cheap price pill identifier oxycontin 40 lithium ion battery electric car for sale liv online overnight indocin during pregnancy buy cyproheptadine hydrochloride online where can you get non prescription amoxicillin low cost dutas brand viagra online canada pharmacy generic drug methotrexate diclofenac medication class what is the maximum dosage for seroquel generic neurontin side effects order sominex tablets brahmi without a script pharmacy mexico apcalis sx penegra 100 albendazole without transcript alben pharmacy mexico paxil what does calcium carbonate do to water keppra mims australia pharmacie de garde bruxelles 1050 acticin tablets purchase on line xeloda side effects reviews cialis 20 mg 4 tablet mexitil online no prescription abilify side effects go away keppra without insurance where to buy generic actos best pharmacy to order metoclopramide non prescription acticin pharmacy piracetam buy online overseas pharmacy no prescription penegra half price prandin list of tesco stores selling eurax khadi amla & brahmi oil reviews side effects of cipro xl 1000mg buy generic ginseng glycomet for sale usa mentat prescription coupon reminyl medicine online generic lasuna buy canada can you buy calcium carbonate over the counter in germany detrol tablets price is antivert sold over the counter online pharmacy uk hydrea order deltasone overnight colchicine tablets us online skyrim meridia;s beacon quest cheapest terramycin benefits of acai berry pills venlor capsules buy beconase aq without a script legal buy zestoretic online canada best university pharmacy canada cheap ampicillin per pill can you buy eurax over the counter in germany arimidex australia buy geriforte pharmacy over the counter ranitidine side effects of olmesartan himalaya ashwagandha price india best site to buy tadalis sx dostinex tablets for sale is mail order florinef safe can you take didronel daily 1 guy 1 jar watch video acticin discount code mail order tadacip depo provera for sale online azithromycin 250mg doctor avapro weight gain best online pharmacy for hcg cheap allinclusive holidays egypt cheap aygestin uk is generic alli effective my vasodilan coupons buy viagra new zealand online does allegra affect birth control pills buy diflucan with e check paypal cialis online what does clomid tablets do american lithium minerals inc amlm suprax reviews and dosage how old do i have to be to buy viagra genuine keftab 100mg amoxicillin 875 mg and alcohol use purchase abilify 15mg allopurinol tablet sale can you take azithromycin for strep throat levitra plus where can i buy it elocom crema precio mexican pharmacy no prescription sumycin free samples of levitra buy viagra no prescription canadian pharmacy overseas pharmacy no prescription pyridium clomipramine anafranil dosage colchicine ordering no prescription lotensin online purchase where can i get propecia nhs emsam to buy in australia lithium prices historical chart what is lincocin used for dogs diamox canada companies only new allies transport ltd mexican viagra triangle buy generic buspar actos daily use reviews best generic female viagra sites maxalt side effects pregnancy where to buy sinemet in canada safely generic cleocin ovules sale order avalide prescription seroquel doses for sleep keflex doctors online motilium usa sale order isoptin online uk much does accutane cost without insurance canada pletal for purchase order coumadin from usa without prescription buy voltaren next day generic atrovent cost comparison prednisolone mgb cheap accutane for sale casodex mail order cialis jelly generic wikipedia drugs motilium price india chlorambucil leukeran cats low cost overnight artane seroflo 125 autohaler accutane dosage increase cheapest brand levitra tablets uk acheter lipothin pas cher what is doxycycline taken for bactroban comprar lexapro rx assistance program worldwide pharmacy protonix generic indocin no prescription famvir mg buy super viagra onloine walgreens valtrex prices coming off celexa discount apcalis sx mg chloroquine sale medicare viagra coverage nootropil buy online uk buy generic accutane where do i buy eulexin hyaluronic acid reviews joint pain buy forzest in australia anafranil clomipramine hydrochloride discount code for inderal levlen online sales crestor without a prescription from australia 25 mg viagra cheapest genuine cialis online viagra patent expiration date 2019 buy canada no prescription for artane buy retin-a order lamictal 5mg buy kamagra chewable australia buy online ditropan generic what is the cost of zovirax ointment vermox medication online doxycycline cheap price motilium tablets for sale shuddha guggulu dosage too high acivir pills dose accutane pill for acne drug market order eulexin buy cheap erythromycin pills enalapril maleate side effects estrace pills ivf buy proventil with paypal buy anastrozole australia buy kamagra soft without rx lincocin canada drug store can i make tegretol can i get elimite buy diflucan bulk antivert in italia top 10 online kamagra oral jelly sites zenegra medication online cialis soft with paypal payment drugstore makeup for dark skin bactroban online in us avapro for sale usa hydromorphone hydrochloride erowid buy prograf what is the antibiotic minocycline for buy nimotop capsules viagra shop greece alphagan dose generic kamagra paypal augmentin tablets side effects procardia drug store online clomid cycle chicks babycenter the best weight loss pills at gnc atrovent tablets price proscar propecia difference brafix online ordering taking synthroid and still gaining weight suhagra rx fexofenadine hcl 60 mg clorhidrato de amantadina mecanismo de accion the online drugstore betoptic floxin comprar is doxycycline hyclate 100 mg good for acne champix side effects 2013 side effects of diclofenac 50mg buy speman 40 buy propecia uk - no prescription methylprednisolone side effects mood propranolol 10 mg uses tc tetracycline fish generic tetracycline uk paypal how can i buy aciclovir tablets for cold sores metronidazole flagyl tinidazole tindamax and trimethoprim-sulfamethoxazole bactrim accutane closed comedones cytotec without prescription buy lioresal from mexico online does albuterol inhaler contain steroids how to get clomid uk cephalexin dosage for uti in pregnancy promethazine uses medication ivermectin scabies cabana drugs quality 1 mg finasteride side effects aqua ban water pills dosage ciprofloxacin dosage for sore throat floxin otic drug class acheter pas cher cytoxan diarex over the couter celebrex 100mg price what is the dosage for celebrex doxycycline hyclate 20mg price what is roxithromycin for nexium sale online parlodel over counter uk indian jelly viagra online pill quibron-t pas cher clorhidrato de amantadina 50 mg januvia 100 mg tablets red ginseng capsules benefits western drug januvia buy zofran 10 write rx zithromax cephalexin now cialis on line india types water pills high blood pressure propecia generic finasteride topamax delivery buy remeron 45mg how to use cytotec orally pharmacy has best price ashwagandha cardizem generico online voltaren gel prescription canada anafranil 25 mg clomipramine pharmacies anafranil us online pharmacy no prescription lynoral ordering acai here in canada levitra prescription online cyproheptadine hydrochloride syrup ip wiki premarin cheap how to get dapoxetine drug buy zanaflex capsules accutane treatment timeline combivent woldwide shipping low cost alli loss bajaj brahmi amla hair oil price what does inderal india amantadine price zantac pregnancy drug class cheapest place to buy alli approved merck medco mail order prescriptions max effexor xr doses tulasi overnight pharmacy buy ephedraxin online at canada pharmacy calcium carbonate delivery uk beconase aq uk brand name cheap procardia usa accutane online canada canadian alliance of student associations cfs etodolac noprescrition needed usa online pharmacy orlistat dosage information where to buy glucotrol xl in canada safely vermox no prescription reviews meds from mexico merck januvia coupons fast and cheap cialis how to take floxin cheap zebeta sale uk valacyclovir side effects hair loss where purchase inderal viagra pharmacy 2u generic bentyl pictures cheapest hotels in liverpool centre salvent hfa inhaler evecare ordering no prescription buy fluconazole boots liv generico online phenergan wanted online review female cialis paypal can you buy viagra over the counter in dubai canadian generic brand for ventolin omeprazole in pregnancy and lactation tadacip buy mexico better than ralista where can i get vpxl para que se usa el medicamento aleve buy alavert d what is the generic for bentyl lowest price finax non persciption lasix cialis lilly uk doxycycline dogs side effects vomiting online canadian pharmacy ambien anastrozole cipla buy discount blue diamond sex pill reviews suhagra from india how long does it take for levlen ed to be effective prednisone 20mg for asthma how effective is the morning after pill after 4 hours wellbutrin drug class royal king red panax ginseng extract reviews canada drugs anacin with prescription levitra tablets india viagra plus where to get dulcolax buy online ireland can your buy levitra professional in ireland pill lincocin 500 mg. capsulas comprar seroquel espan~a comparison viagra levitra cialis amaryl tablets us buy arjuna without rx how to import bentyl propranolol 40 mg how long does it last colchicine order no prescription motrin 800 uk flagyl buy no prescription tinidazole mg price buy sustiva boots buy levothroid australia sale order tenormin levitra 10 mg 2 tablet cost comparison generic silagra viagra flovent inhaler sale fenofibrate micronized 67 mg capsule comprar vasotec portugal canada buy differin without prescription can you buy lotrisone discount generic viagra plus generic levitra 20mg online betnovate purchase buy alesse online maximum singulair dose diarex to buy from europe farmacie online cluj napoca over counter alternative synthroid buy toradol 5 clavamox 500 untuk ibu hamil generic hyzaar 100-25 when to take viagra for fun zenegra with no rx decadron reviews and dosage viagra sublingual medication where to buy buy over the counter aristocort online buy cheap glucophage pills ortho tri cyclen online no prescription valtrex on line in the usa where is voltaren made doxycycl hyc 100mg side effects lansoprazole side effects bloating is duloxetine cheaper than cymbalta ranitidine and domperidone reflux buy atarax allergy cheap generic prednisone discounted is it safe to order baclofen ic prednisone 20 mg side effects kaiser eureka 24 hour pharmacy generic pills for triamterene how effective is the morning after pill after 36 hours premarin 0.3 mg tablet lotrisone prescriptions generic retin-a 0,05 cost avalide lowest price where to buy avodart cheap cheap genuine endep online buy valacyclovir hcl online order naprosyn 120 mg buy arjuna no prescription cialis capsules snovitra super power pharmacy hydrochlorothiazide 25 mg and weight loss enteric coated aspirin side effects glucotrol xl lawsuit canada what symptoms does promethazine codeine treat fluoxetine to buy from europe fertomid comprare dramamine australia price cytotec over counter uk emsam comprare arimidex pharmacy mail order minoxidil results new update levitra super active australia cipro private company registration forms shoping plavix in india altace lawsuit canada buy minocycline 5 tinidazole on the internet how to take nolvadex and clomid is yasmin better than dianette for acne buy aceon tablets online zyvox on the internet simvastatin amlodipine donde comprar capoten ortho tri cyclen generic india augmentin tablets for children can you buy cabgolin online olmesartan maximum dose cheap pharmacy online uk can you buy hydrochlorothiazide prescription generic venlor tablets 40mg buy hoodia pills fastest amaryl uk delivery arjuna maximum dosage phenergan with codeine over the counter low price accutane order pharmacy 4 u voucher code max daily dose of allegra cheap starlix amitriptyline 5mg tablets cialis soft mexico companies only tamoxifen daily use reviews how to use valtrex for cold sores orlistat order in the us fluoxetine hcl missed dose deltasone costco buy glyset usa tegretol echeck travelling to usa with prescription medicines menosan supplier in uk diovan novartis 80 mg comprar viagra pela internet ordering acai berry billig minocycline online kaufen drugs similar to alli antivert online pharmacy fertomid delivery order fluoxetine no prescription minoxidil foam costco effexor xr online overnight buy metformin online no prescription canada buy glyset cheap trusted tablets accepts mastercard can i get high off synthroid calan online pharmacy chloromycetin roche precio argentina reviews on depo provera injection cloridrato de ciprofloxacino monohidratado nitrofurantoin 100mg tablets side effects purchase tadalis sx pills l-tryptophan online uk finax tablets price buy albendazole online with out prescription keppra coupons cialis 100 mg 30 tablet yasmin contraceptive pills uk order imitrex 120 mg hoodia without prescription canada research grade motilium viagra in canada no prescription list of tesco stores selling prednisone where to buy proventil online uk atacand prescription information tablet meds pharmacy index canada online buy unisom elocon doctors online buy glimepiride 4 mg buy nymphomax tablets online where can i buy goodyear allegra tires trazodone by mail order exelon 40 mg dose free coupon for combivent atarax tablets buy when will allegra be sold over the counter viagra plus no prescription needed what is bupropion tablets why has acivir pills been discontinued revatio sale cialis 20mg mexico alligator belts where do i buy diovan buy citalopram low cheap price will doxycycline cause weight gain co-atorvastatin 80 mg buy hyzaar inhaler canada deltasone online forum dosage cheap aspirin free delivery can you order sinemet order cheap sale arjuna low buy aricept discount levitra professional in croatia proscar cheap price second round of clomid success stories how to buy plendil online what is lansoprazole 15 mg where levothroid zyprexa reviews can you buy rhinocort over the counter in germany ryobi lithium sale where can youtube buy lasix viagra professional daily use reviews pharmacy rx 17 eldepryl order canada houses for sale artane dublin cialis generico buy over the counter nitroglycerin online eldepryl with paypal payment is kamagra better than viagra generic innopran canada where to buy ginseng in vancouver aciclovir prescriptions cheap online pharmacy prednisolone retin-a 0,025 over counter phenamax where to get prometrium capsules clomiphene fertility in men prednisone side effects weight gain comprar diakof en argentina vente de dutas au quebec ordering relafen does metformin have a shelf life zyvox results forum prescription menopause buy estrace nizagara next day buy risperdal 100mg online oxybutynin (ditropan gelnique) can diamox cause weight gain cheapest viagra sublingual to buy buy propecia online no prescription united states glyset reviews endep for sale philippines generic nootropil buy canada where can i get maxalt pills deltasone 100mg tablet cheap genuine cialis jelly online cost comparison pharmacy generic suhagra how long does depakote take to work for migraines brand viagra prescription coupon memory enhancement drug generic from vasotec buy eulexin 5 maleato de clorfenamina para que sirve fast acting 20 mg cialis from cannada coversyl plus buy procardia online with mastercard natural testosterone cream for women side effects buy zyloprim online no prescription united states buy tomtom go live 1005 where can i get premarin lowest price flomax compra cialis generico in italia keflex tablets purchase on line can you order metoclopramide doxazosin pill shortage solu medrol shortage canadian pharmacy meds reviews ordering minocycline canada valtrex shortage non prescription albendazole buying eurax for dogs best price for real acai can buy kamagra uk glucotrol xl from cheap car insurance uk buy roxithromycin quick leeds ny craigslist what does haldol do to you buy noroxin online cheap valtrex pills prices buy colchicine from canada female viagra tablets india prednisone 20 mg for asthma buy hong kong cheapest claritin online innopran xl shoppers drug mart 1000 mg prednisone iv prazosin 20 mg ampicillin generic wikipedia drugs cheaper form of cymbalta lopressor xl generic name generic drug for sarafem missed two alesse pills buy tretinoin 0 025 visa imitrex best price propecia visage prednisone for dogs cost tamoxifen no script onde comprar clomid best generic aristocort sites suppliers of mirapex in us where can i buy cheap doxycycline is mail order gyne-lotrimin safe indinavir online in usa fertomid canada prescription femcare no prescription canada aldactone perth australia ivermectin scabies uk zanaflex 4mg side effects buy entocort hong kong 200mcg online buy over the counter purim online fastest aristocort uk delivery what is the best online pharmacy for viagra cystone online usa diltiazem without prescription canada buy viagra sublingual online usa noroxin cost in canada fast zenegra deleviery where can i buy geriforte syrup tramadol us pharmacy overnight albenza how to buy canada pharmacies online that sell actoplus met is there a generic for citalopram calan not generic zebeta australia pharmacy buy retin-a 0,025 online amazon what is viagra side effect for men flagyl er online uk stromectol to buy from europe apcalis sx 20mg erfahrungen buy vicodin online without rx order generic himcocid buy levitra super active new zealand online cheap calan us order can you still get a blood clot on coumadin cardizem medication overnight delivery flagyl er 40 mg dose lowest effective dose of crestor canada and erythromycin best place to buy gernic cialis minoxidil reviews in india purchase lexapro pills sominex generic 2013 drugs himplasia drug class where to buy clomid in singapore wellbutrin sr drug store online can i take ramipril and viagra how to use alavert pills buy cheap allopurinol overnight lexapro drug in uk pharmacy side effects lipitor 20 mg how to order didronel where can i get some imitrex buy snovitra super power 20 metronidazole 500mg cefadroxil refills tetracycline reviews acne order minocin 120 mg retin-a 0,025 generic reviews side effects of lisinopril 10 mg in women avodart price canada cabgolin to buy generic differin in order online medication similar to effexor xr syrup augmentin duo celexa prices at costco to buy snovitra super power promethazine codeine buy online snorting gabapentin recreational no prescription actos lorazepam no prescription canada comprar colospa online ciplox on line for sale no script changing from lexapro to zoloft actoplus met online bestellen can you get over the counter antabuse without voglibose metformin combination brands in india printable coupons for cymbalta strattera over the couter generic levothroid lipothin drug canadian pharmacy metformin order online what are valacyclovir tablets accutane without prescription is it illegal to order generic entocort increasing milk supply with breast pump best price for real benadryl aurochem reviews amitriptyline buy online no prescription pharmacy can you take haldol daily coumadin in the uk where to get viagra soft how to get serophene drug reviews on alli weight loss pills prednisone dosepak side effects medrol no rx order generic glyset antibiotics for dogs online no prescription ordering differin canada periactin no prescription compare prices bactrim overseas acheter pas cher atarax prednisone 20 mg oral tablet lanoxin without prescription miami what are etodolac pills for buy propecia online us no prescription pharmacy assistant salary ireland can you take evecare daily world select pharmacy coupon code buy clomiphene citrate online uk vegetal vigra on ebay buy glucotrol xl overseas what does dilantin pill look like how to get zyprexa on line grifulvin v pill shortage precio de depo-provera en mexico buy accutane online no prescription generic where can i purchase probalan antivert pill shortage lopid 600 mg yasmin pills sweat tricor online pharmacy uk omnicef reviews and dosage generic cabgolin uk paypal diakof supplier in uk where to buy cheap generic zanaflex list of aspirin brands in india sotalex 80 mg effets secondaires requip women buy nexium maximum daily dose online danazol india amaryl drug card avodart where to purchase over the counter azithromycin or doxycycline what are the side effects of nitrofurantoin mono discount fertomid mg what is meclizine hcl used to treat pharmacy has best price haldol cialis super active 40 mg dose buy orlistat generic sucralfate carafate over counter ceftin delivery buy brand viagra soft vpxl on line in the mexico metformin hcl 500mg tablet prescription drugs for genital herpes buy apcalis sx 200 inhalers sale uk cheapest ventolin prices buy imitrex online cheap solu medrol steroid azulfidine sublingual dosage what is prednisone steroid used for best rocaltrol prices buy synthroid cheap synthroid cheapest place to buy coumadin what is famciclovir 500 mg micardis delivery london celexa 10 mg dosage what is suhagra 100mg cheap buy zyvox rx allergy medicine zyrtec dosage canadian alliance for development initiatives and projects china countries digoxin online pharmacy uk does zovirax cause weight gain generic sarafem buy canada generic dipyridamole for sale on line price increase decadron proscar results pictures cleocin drugs online purchases med cab epivir-hbv best place to buy retin-a 0,025 order live chickens medicine estrace cream roxithromycin 150mg ;whooping cough; levaquin prescription information viagra sublingual no prescription compare prices levofloxacin dose in dogs clomid generic vs brand name antabuse overnight cheap topamax 25mg tablets over counter aldactone order avodart buy premarin 50 doxycycline generic mexico i pill tinidazole website shuddha guggulu tablets price cytoxan tablets 40mg fertility tablets for women clomid safe place order ginette-35 generic minocin usa pharmacy buy provera online uk slimming tablets that actually work buy aricept online uk overnight delivery motilium 10 mg filmtabletta what are the side effects of the drug norvasc order zerit online cheap generic vytorin strattera precio mexico cyproheptadine for cats appetite stimulant 30 mg prevacid over counter brand name for furosemide rx pharmacy one alli tablets 120 pack citrato de sildenafila prec,o bactrim order in the us buy prednisolone online for pet pastillas disgrasil precio danazol capsules ip buy emsam online usa orlistat tablets uses what does albenza treat kaiser permanente prescriptions by mail how to order how much will orlistat cost reglan lowest price bupron sr medication where to buy generic singulair prices zofran billig kaufen inderal overnight shipping cheap sexi shop cialis is chloroquine available over the counter allegra printing show low az tetracycline canada head office generic hyzaar usa aceon billig kaufen rogaine 2 for sale order clomid medication by mail nitroglycerin daily use reviews side effects of carafate in dogs calan online store metoclopramide medication where to buy buy viagra without prescriptions uk quando usare il lasix american heart association aspirin during heart attack best drugstore pressed powder for dry skin xenical overnight shipping cheap dipyridamole online sales diclofenac sodium 50 mg tabletki cardizem where can i buy it acai 10 mg cost viagra super active cheapest rate canada pharmacy alli weight loss pills resources for independent living inc richmond buy baclofen pills online vente de crestor au quebec relafen overnight delivery female viagra (sildenafil citrate) buy shampoo online ordering brand cialis levitra lowest viagra professional sale cheapest 100mg meclizine online pharmacy uk toprol for anxiety how to use cytotec 200 mcg ordering synthroid online kamagra gold mg price kamagra oral jelly how to use zoloft cheap price how to use neurontin for opiate withdrawal buy fucidin online india cialis generico italiano doxycycline generic brands prednisone dosage instructions lamisil tablets side effects australia what is the generic form of metformin where to buy phgh rx coupon prescription buy zyvox premarin pharmacy coupon acivir eye ointment side effects search history ipad celadrin where to get parivarik mahila lok adalat purchase viagra melbourne costco pharmacy aceon price praziquantel for cats injection buy prevacid solutab canada buying aceon roxithromycin and alcohol consumption bactrim 100 review isoptin order missed dose of depakote er snorting gabapentin capsules lowest price haldol lady era generic cheap costs trental online forum can i switch from prozac to zoloft cealis where can i purchase amaryl purchase flomax 0.4 mg mevacor order seroquel no prescription compare prices uses for zoloft medication amitriptyline no prescription uk pills what does zovirax do to cold sores haldol dose for hiccups online forum cod phenergan overnight elimite price how to use hyaluronic acid for skin effexor xr prices cvs tulasi legal us buy actos with pharmacy bactrim ds side effects fatigue buy trileptal hong kong prescription order procardia online no prescription with a amex buy zestril tablets best site to buy zestoretic voltaren 50 mg side effects is generic digoxin available in usa buy strattera online pharmacy mircette online usa no prescription buy benicar cheap drugs blood pressure can you buy acai berry diet pills at walmart reviews on tretinoin 0,025 shatavari australia pharmacy allegra usa sale zenegra online legally canadian pharmacy levitra super active fastest dipyridamole uk delivery vpxl shop buy nizagara tablets us tulasi doctors online where to get prometrium can you buy viagra over the counter uk generic order azithromycin online uk silagra cheap india pharmacy purchase clomid on line in india diamox reviews and dosage order viagra soft from canada without prescription diovan canada head office safe amantadine buy what is the medicine singulair used for bonsai ficus ginseng sale nizoral dose unica amoxicillin capsules 500mg description walmart alliston ontario walk-in clinic nexium 40 mg 28 tablet ilac, shuddha guggulu to buy from europe where to buy cheap pain pills generic for levaquin 500 mg lasix comprar lukol overnight pharmacy avalide from canada lithium ordering online pharmacy crestor sales aid canada pharmacy coupons no prescription online pharmacy strattera reviews aleve for sale in canada there generic version evista buy doxycycline over counter tetracycline medicine side effects propecia kaufen ohne rezept como comprar propecia how long does it take mobic to start working prednisone mg tablets colchicine generic for seroflo mail order medrol with no rx pyridium plus manufacturer how to purchase prilosec kamagra gold prices at costco online forum buy astelin view topic 33 drugs review tamoxifen 100 what are lithium pills for metformin hydrochloride extended release tablets side effects order menosan Purchase depakote 500mg online estrace weight gain side effects pharmacy mexico reglan long term side effects of cleocin gel do you gain weight after stopping alli what is the drug exelon used for comprar mircette portugal doxazosin discount order zyprexa on line canada buy best viagra uk mexitil 200 mg buy online cheap dutas sale uk elocon ointment online generic name of pariet combivent drugstore.com buy cheap famvir pills comprar viagra farmacia ahumada diarex spain why has rogaine 5 been discontinued purchase aspirin flagyl from mexico isoniazid western australia triamterene where to get sale acticin generic toradol uk paypal menosan uk brand name can you buy shuddha guggulu pharmacy healthy recipes for a meat and potatoes man how much is viagra without insurance cialis 80 mg side effects para que se usa zanaflex buy lopressor capsules buy brahmi without rx buy albuterol cfc inhalers buying sildenafil citrate online lipitor sales history crestor no prescription needed canadian online pharmacy where to buy cytotec online uk buy viagra florida purchase atorlip-20 online no prescription alli weight loss uk buy online achat cialis paiement paypal dapoxetine buy online ireland ginseng usa cvs prices what is depakote level canadian meds usa orlistat online india buyers of cialis jelly canada ciprobay 1000 tetracycline dosage rosacea aciclovir tablets 400mg for cold sores indinavir delivery london buy advair diskus online from india side effects of doxycycl hyc 50mg brand viagra in the uk now meloxicam 15 mg drug interactions forum zaditor online buy view topic kamagra sales discount what is the side effects of bystolic 10 mg apcalis sx in the uk micronase max dose purchase valtrex in india does minocin make you gain weight buy yasmin in singapore gyne-lotrimin on line no script viagra south africa over counter ordering silagra canada clonidine 0.1mg dosage prilosec coupons free printable cardizem cd generic available overnight order aldactone online ray h viagra rxlist valtrex how to get baby to take augmentin himalaya purim tablets price how to buy viagra soft online purchase cialis soft on line in usa isoptin cost calcium carbonate usa most reliable place to buy tinidazole online tegretol for sale uk propecia generic name what is zocor pills used for tegretol max dose clozaril dosage recommended nolvadex no prescription canada acne breakout after accutane terramycin suppositories buy purchase kamagra gold cheap viagra uk buy artane shopping centre jewellers levofloxacin side effects nausea estrofem transgender dosage buy vpxl pills in the australia requip canada head office colospa free shipping celebrex dosage per day uk buy flagyl without prescription us pharmacy online effexor xr ventolin online sale aleve buy differin gel acne what are the 12 days of christmas can you split cialis tablet uses valacyclovir hcl 1 orlistat generic philippines cyproheptadine for cats appetite pamelor pills sweat micardis prix en pharmacie en france how to purchase ginseng online women viagra reviews is generic fluoxetine effective bupropion better than wellbutrin cardura xl no prescription nolvadex visa best generic torsemide review where to buy propranolol in uk where to buy mifepristone tablets blood pressure medication and weight gain glasses online high prescriptions bupropion xl reviews generic imitrex phone orders atrovent in croatia best price nizagara where to lynoral dipyridamole maximum dose 5mg generic propecia buy diflucan mg 15 off drugstore.com paroxetine fast mexico danazol where to get buy seroquel singapore bromocriptine price for cialis 5mg australia what is another drug like wellbutrin differin medication overnight delivery is tetracycline over the counter finpecia tablets us online best dose of wellbutrin for weight loss does viagra work on women pill diclofenac dosage forms low cost allopurinol online pharmacy buy nizoral hong kong will walmart cash an insurance check lithium price per pound buy zestoretic online india ginseng kianpi pil weight gain coumadin dose algorithm mail order generic micronase best places to buy viagra online forum hospital pharmacy pre-registration northern ireland cialis side effects low blood pressure where can i purchase terramycin voltaren medication dosage lynoral mg buy cialis 30 day free sample eulexin mist canada us pharmacies online that sell lozol innopran xl uk online no prescription atorlip-20 sale where can i buy nolvadex from xenical pills side effects accutane drug coupons caverta now co uk buy geriforte online drug furosemide medication tofranil in canada female viagra.com rogaine facial hair results salbutamol ventolin 2mg tablet lov cost dapoxetine the 7 second pill elavil medication buy phenergan quick zithromax capsules buy online pharmacy uk leukeran is it illegal to sell viagra online baclofen tablets ip what works better than viagra albuterol sulfate side effects shaking amoxil lowest price lisinopril no prescription compare prices atrovent phone orders prednisona efectos secundarios gatos buy emsam cheap premarin no prescription coumadin where to purchase harga viagra usa original glimepiride side effects muscle pain where can i get avodart from aspirin a day not good now foods hoodia review side effects of thyroxine overdose buy lamictal odt what does minipress treat buy canada no prescription for micardis online canadian pharmacy legal inverse of increasing function buy fucidin ointment uk where eagles dare music canada drugs benzac with prescription viramune order online cheap metformin discount prices sinequan online usa viagra sublingual sublingual dosage medicine without prescription in canada current price levitra lasix drug test where can i buy lisinopril tablets astelin generico online generic cialis online cheap brand viagra sublingual dosage maxalt prices cvs buy finpecia 80 mg online viagra where to buy in canada wellbutrin brand name vs. generic over the counter allergy medicine alavert what is the dosage for fluoxetine differin canada overnight delivery half price celebrex eulexin 250 mg prec,o pharmacy escrow refills buy canada no prescription for erythromycin 100 mg female viagra best price for real ethionamide zocor shop net buy generic evecare with bonus viagra bestellen ohne rezept schweiz sale order apcalis sx health free what does cozaar 50 mg look like inderal shipping overseas buy amantadine online reviews snovitra super power pills drugstore order topamax 200 mg voveran sr uk online tadalafil us antibiotics over the counter mail order pharmacy achat alli pas cher buy tamoxifen tablets canada acquistare chloroquine in italia best foundation for dry skin uk 2011 alphagan generic eye drops propecia finasteride same levitra drug classification pyridium for purchase viagra long wait after eating lamisil on line exelon nuclear employment zentel drug worms best drugstore foundation for combination skin 2013 buy fluoxetine in singapore daruharidra online ayurveda how to buy glycomet india compazine price what kind of high do you get from gabapentin zerit order online bactrim ds uses side effects non prescription revatio ortho tri cyclen cheap australia pharmacy medicine crestor cholesterol how to use atrovent inhalation solution ceftin no script pharmacy regulation republic of ireland what are avapro tablets used for what is zyrtec medicine used for buy flonase next day motilium 10 ingredients is zyrtec legal in uk drug market order artane order glyset online discount canadian pharmacy aricept genuine fast buy cheap cipro what is coumadin therapy buy amaryllis bulbs diltiazem online cheap what is tadalafil for ramipril side effects coughing fexofenadine 180 mg cvs using accutane for a second time ceftin best online non prescription pharmacy what is paxil and prozac used for evecare 5mg tablets entocort cr 3 mg budesonide sominex in the uk now actos drugs online purchases buy celadrin in singapore side effects of tadalis sx evista cost costco benadryl italiano levitra online sale where do i clozaril in uk what blood work is needed for accutane sex drugs for women uk overnight pharmacy betnovate low cost amantadine online view topic does medicaid cover viagra 2010 v-gel india lidocaine infusion online pharmacy for antibiotics uk what is tramadol used for eritromicina usos imitrex otc medication is naprosyn over the counter nizoral 100ml shampoo xalatan eyelash growth is generic toprol xl equivalent order lasix from ranbaxy caverta buy brand coumadin levitra orodispersible australia tratamiento para la disfuncion erectil en jovenes cheap sinequan no prescription effexor xr rxlist do you need rx viagra jelly neurontin on line in the india deltasone 5 mg dose pack picture buy minocin online no prescription us acheter pas cher lotensin viagra and high blood pressure tablets buy vermox mg brand amoxil results forum cheap pharmacy fridges celebrex 200mg information no prescription toprol xl sale buy trazodone mg online what does diflucan pill look like cialis jelly without script toprol xl cost in canada clonidine 0.1mg for sleep como comprar evista cozaar 5mg tablets cymbalta 40 mg lidocaine injection uses generic from tadapox what symptoms does allegra d treat fexofenadine and pseudoephedrine where to buy tadacip mg to buy phexin how to order yagara online buy brand dramamine buy fucidin online from australia no prescription lisinopril 20mg phone in order for pletal levaquin price cvs generic uk paypal geriforte canada and suprax what is avodart made of where can i buy zofran online allpills net can you buy arjuna where can i buy blopress buy propranolol hydrochloride flovent 220 mcg sale what is azithromycin 250 mg tablets used for ordering discount apcalis sx online can get acai berry over counter what is the correct dosage of emsam where to get blopress where to buy robaxin ointment indian pharmacy cardizem terramycin for cats reviews levitra professional india no prescription differin cheap us pharmacy best place buy prilosec buy crestor paypal accepted tofranil next day delivery canada medications no prescription what does imuran look like generic cyklokapron cost zenegra online sales cardura to buy from europe where country is rita ora from voltaren online usa no prescription himcocid non perscription countries all pain pills list cialis price per pill buying geriforte using paypal fml forte order canada can mobic 15 mg get you high google shopping finasteride erythromycin from penicillin translational medicine alliance forum kauffman foundation costco pharmacy caverta price levitra without methotrexate 100 review can you get high on revia nike air max 95 cheap uk trazodone hcl 50 mg tablets drugstore publicis pharmacie sominex herbal tablets craigslist manchester nh cars furosemide canada overnight delivery isoniazid maximum dosage bula do medicamento sertralina 50 mg abilify cost usa alesse no prescription compare prices famvir uses medication viagra online usa pharmacy colospa for men sale in uk clomid success rates first cycle top 10 online ceftin sites acai sales cheapest kamagra prices propecia side effects statistics medrol suppositories buy buy cymbalta in canada cephalexin left out overnight fincar women buy vpxl tablets purchase on line bactroban nasal ointment uses cleocin cream over counter is avodart generic available safe hydrochlorothiazide buy where to buy viagra jelly ointment how to buy protonix in london elavil for men in usa roxithromycin cost comparison comprar cleocin discount voucher capoten order on web cost of wellbutrin xl brand can you get pregnant on aldactone buy trileptal no prescription zaditor delivery uk buy grifulvin v pills order pyridium in cleocin buy canada best cialis online order tegretol drug oversea buy metronidazole flagyl online lopid online uk pharmacy mexico prednisolone mircette birth control cost where can i buy allegra in canada beat way to order silagra cozaar overnight shipping what does atarax due to you purchase zyban is mail order bactrim safe where to buy innopran femara brand positioning alesse medication order will you buy diflucan thrush how much does bactrim ds cost without insurance buy viagra pills in the australia buy triamcinolone acetonide cream without rx side effects of crestor buying cialis online yahoo answers is mail order himplasia safe periactin 4 mg for dogs tinidazole from canadian pharmacy lemon ginger pomegranate juice recipe buy viagra online same day delivery a good web page to buy digoxin with no script accutane 100 review where to buy levothyroxine online in uk drug buy alesse cheap online pharmacy discount terbutaline tocolytic mechanism of action brand viagra buy on line amoxicillin dosage babies buy rumalaya forte with paypal can you get cialis soft over the counter reviews on plendil no prescription robaxin mit paypal viagra kaufen what is the dosage range for lamictal astelin cost comparison cordarone usa pharmacy escrow avodart online sale of malegra fxt best generic lisinopril sites comprar indocin pela internet order retin-a 0,05 overnight canadian plavix price avalide drugs lotensin non perscription countries protonix generic release date levitra drug store legal buy motrin online canada prescription crestor pilex kapsule cijena proscar hair loss propecia canadian aspirin tablet brand cialis shortage diltiazem drugs online purchases buy adalat perth australia is it safe to order dapoxetine cymbalta generic wikipedia drugs rumalaya 40 mg dose where to buy online drugs in the italy levlen online no prescription russian drugs online original kytril online viramune annual sales buy ditropan new zealand online accutane canada recall meds without prescription canada cleocin gel pill canadian albuterol sulfate inhalation aerosol for sale doxycycline uses and dosage can you buy retin-a 0,05 proscar drug information order cleocin online coumadin therapy for atrial fibrillation elocon uk buy brand levitra pharmacy prices list voltaren 100 sr cena best online pharmacy generic diamox buy florinef without rx acai australia price clozaril buy online uk insulin sensitivity bodybuilding avodart 50mg tablets atorlip-20 online uk cipro pharmacy coupons buy allopurinol hong kong allegra feltz wedding dress cheap medications venlor shop net can pletal and plavix be taken together how to buy zithromax online eurax lotion directions best zyvox prices cefixime next day shipping isoptin 240 mg side effects indian pharmacy precose how much nolvadex to take for pct buy mestinon online cheap fincar no prescription canada buy benicar 15mg online eli lilly evista project pdf generic propranolol india lov cost entocort ceftin shortage cipla pvt ltd mumbai canada zoloft tablets online zyvox 1000 mg vendita online viagra originale inderal uk buy tadalis sx ordering online pharmacy amaryl without cheapest fedex what is rumalaya liniment pharmacy one jordan cefixime 200 mg used for comprar grifulvin v online canadian viagra enterprise the online drugstore ralista ivermectin for horses lice where to buy generic lasix can i get hydrochlorothiazide free or low cost levitra professional topamax by mail order cialis jelly canada lexapro tab 10mg side effects van you buy arjuna canadian cystone syrup price lamictal pills canada drugs estrace with prescription long term use of protonix side effects generic keflex overnite shipping buy cialis with dapoxetine ou acheter alli en france effexor xr brand order buy proscar 15mg online voltaren drugs online purchases can i order deltasone no prescription in the usa canadian pharmacy prinivil order ginette-35 cheap buy coreg fast shipping indian manufacturer sildenafil where can i order lithium what is ic cephalexin 250 mg zyrtec where to get aleve without prescription kosovarja revista 2011 prill buy procardia astrailia zithromax mg tablet generic neurontin 300mg quotes about being content purchasing wellbutrin online uk natural herbal medicine for depression what is erythromycin used for treating buy carvedilol without a prescription leukeran dose purchase acai lipo ortho tri cyclen noprescrition needed uk online pharmacy prednisone prednisolone compare cheap abana one tablets benicar hct 40 25 mg price cheap zestoretic uk resources for cymbalta seroflo from usa is zoloft a schedule 2 drug permethrin clothing soak uk cheapest keppra tablets uk find viagra singapore bystolic cost in canada sale dosage himcolin online prednisone interaction with other drugs best place to order plavix in us psp 1000 games list