1393-05-09 23:46:45

آخرین بروز رسانی08:30:00 PM GMT

مسیر شما در سایت:


بررسي نقش نفت در تحولات انقلاب اسلامی

پست الكترونيكي چاپ

 

مرتضی شعبانی

تكوين، تداوم و فرجام ، حيات سياسي ايران طي يكصد سال اخير به نحو شگرفي به توليد و صدور نفت پيوند خورده است. موقعيت انرژيك ايران و مكانيسم پيچيده مديريت اين صنعت در سطح ملي و بين‌المللي موجب پديداري فصل خاصي در حيات سياسي ايرانيان گرديد.

 

مقدمه:

از زمان پايگذاري صنعت نفت كشور يك قرن مي‌گذرد، تاريخ نفت ايران حاكي از آن است كه ايرانيان در موقعيتي انفعالي و بدون داشتن ظرفيت لازم براي بهره‌گيري مناسب از منابع خدادادي كشور پا به عرصه اين صنعت گذاشتند و همين مسأله با همراه طمع‌ورزي بيگانگان، مانع از آن شد كه از امكانات اين بخش به شيوه‌اي بهينه در جهت ارتقاء منابع ملي كشور بهره‌گيري شود.

اما با وجود اين مشكلات، سياست نفتي كشور خصوصاً در نيمه قرن اخير يعني از آغاز دهه 1950 تغيير تحولات بزرگي را در طول چند دهه تا به امروز تجربه كرد. در يك زمان دولت ايران خود را مدافع اقتصادي سياسي كشورهاي صنعتي غرب مي‌دانست كه اين روند تا آنجا ادامه مي‌يابد كه گروهي از ميهن‌پرستان به رهبري دكتر مصدق خواستار ملي شدن صنعت شدند. اگر چه عواملي باعث تحقق نيافتن اين اهداف شد اما اين حركت نقطه‌اي آغاز براي تحول و تأثيرگذاري نه تنها در سياست نفتي ايران بلكه در سياست نفتي كشورهاي ديگر صاحب نفت شد. اين حادثه بزرگ گامي بزرگ براي سياست مقابله و مقاومت در برابر كشورهاي غربي بوده كه در زمان پيروزي انقلاب به اوج مي‌رسد. انقلابي كه براساس تضاد و باورهاي مردم با حكومت شاه ايجاد شد، تحولي عميق در سياست نفتي ايران در عرصه داخلي و بين‌المللي پديد آورد. و همچنين اين تحول آثار شگرفي بر وضعيت توليد نفت و مواضع نفتي ايران در بازار جهاني و انرژي بر جاي گذاشت كه خود معلول نگرش متفاوت رهبران انقلاب به مسائل منابع نفتي و شيوة بهره‌برداري از آن بود. در چنين شرايطي نوسانهاي شديدي در زمينه توليد و صادرات نفت ايران پديد آمده اما با گذشت ده سال مربوط به تب تاب انقلاب و جنگ زمام‌داران كشور به تدريج به سوي اتخاذ سياست‌ها با هدف ايجاد ثبات در بخش نفت و توسعه و توان توليد و صادرات اين بخش گرايش پيدا كردند.

انقلاب اسلامي و سياست جديد نفتي علاوه بر اينكه تحولات عميقي بر سياست داخلي كشور گذاشته همان طور نقش بسيار عمده‌ايي را در صحنه جهاني داشته و باعث واكنش و انعطاف كشورهاي غربي و آمريكايي شد، مثلاً آمريكا به عنوان يك قدرت بزرگ نفتي جهان با تحت فشار قراردادن و بنيان‌گذاران اوپك خصوصاً عربستان عليه ايران جبهه مي‌گرفت و عربستان كه خود از رقباي سرسخت ايران بود در پي تضعيف ايران و ثبات درآمد نفتي خود از هر گونه اقدامات كوتاهي نمي‌كرد. با اين تفاسير سؤال اين است كه با وجود انقلاب در ايران جايگاه اين كشور در بازار جهاني نفت چه بود؟ و همچنين چه عواملي مي‌تواند در ارتقاء سياست نفتي ايران مؤثر باشد؟

گسترش وابستگي كشورهاي صنعتي جهان به نفت خام و تداوم رقابت جهاني بين آنها براي افزايش قدرت اقتصادي و سياسي خود، زمام‌داران ايران را واداشت كه سياست نفتي كشور را در راستاي موضع‌گيري‌ها و تحولات بين‌المللي پايه‌ريزي كنند. به عبارت ديگر يك رابطه مستقيم بين چهارچوب نفتي ايران و جهت‌هاي فكري و درك دولتمردان كشور از اوضاع بين‌الملل برقرار شد.

قبل از انقلاب اسلامي ايران در چهارچوب جنگ سرد يعني در عرصه رقابت دو ايدئولوژي حاكم بر جهان و دو ابرقدرت نظامي، جايگاه ويژه‌اي بدست آورد. در محاسبات استراتژيك غرب به ايران نقش فعال د جهت مقابله و جهاد كمونيسم در حاشيه جنوبي شوروي داده شد.(1) چنين نقشي همسويي كامل با جهان‌بيني دولت ايران داشت. لذا ايران در ملاحظات بين‌المللي آمريكا نقش اقتصادي، امنيتي و سياسي در رقابتهاي بين‌المللي و در جهت منافع غرب ايفا مي‌كرد. شاه كه بقا و دوام حكومت خود را در موفقيت جهاني آمريكا و غرب مي‌ديد نفت را به عنوان وسيله‌اي موثر در جهت پيروزي اين استراتژي به خدمت گرفت.(2) ولي اگر چه الزامات ماهري حكومت شاه همراهي او را با استراتژي منطقه‌اي و بين‌المللي آمريكا اجتناب‌ناپذير كرده بود، اما اين همسويي فاصله‌اش را با باورهاي توده مردم بيشتر كرد. و بعضي از دانشمندان روابط بين‌الملل علت عمدة انقلاب‌ها در جوامع بشري را در ازدياد بيش از حد فاصله بين باورهاي حاكمان و مردم مي‌دانند. و يكي از ويژگي‌ حكومت شاه در ديدگاه مردم عرضة نفت ارزان ايران به دنياي غرب از سوي شاه بوده و مردم باور داشتند كه شاه با تاراج ثروت كشور بر آمريكا و غرب خوش خدمتي مي‌كند. لذا در جريان انقلاب نحوه و ميزان عرصة نفت ايران در بازار جهاني به عنوان معرفي مهم و استراتژيك پذيرفته شد.

دولتمردان جديد و انقلابي ايران همسو با باورهاي مردم نفت را به عنوان نقطة ضعف غرب و نقطه قوت و قدرت ايران در صحنة متلاطم روابط بين‌الملل ارزيابي كردند.

زمام‌داران و حكومت انقلابي به لحاظ داشتن جهاني‌بيني خاص، خود و ايران را در معارضه با آمريكا و غرب مي‌ديدند. لذا تأمين نيازهاي نفتي كشورهاي غربي با قيمت پايين را برخلاف اعتقادات ايدئولوژيكي و هدف‌هاي ملي تلقي مي‌كردند. در اين فضا كاهش توليد نفت خام، محدوديت عرضة آن فشار بالا بردن قيمت جهاني نفت به عنوان پايه‌هاي سياست نفتي كشور تعيين شد. حكومت انقلابي نيز از نفت به عنوان وسيله مؤثر در جهت رسيدن به هدف‌هاي منطقه‌ايي و بين‌المللي خود كه بعد سياسي و امنيتي داشت استفاده كرد.

نفت از آغاز تجاري شدنش كالايي سياسي بود. اما براي مدتهاي مديد كشورهاي صنعتي غرب از مواهب سياسي آن بهره جستند. سياسي شدن نفت براي كشورهاي توليدكننده در اوايل دهه 70 و در نتيجه افزايش قيمت جهاني نفت و افزايش وابستگي كشورهاي صنعتي بر نفت ارزان كشورهايي كه داراي ثبات سياسي قابل برنامه‌ريزي نبودند شركت‌هاي نفتي كشورهاي ديگر را واداشت تا براي افزايش توليد نفت در كشورها و مناطق غيراوپك سرمايه‌گذاري كنند.(3) نتيجه اين تحول آن بود كه سهم نفت ارائه شده از سوي كشورها اوپك در بازار جهاني كاهش يافت.

در اين مورد در دهه 80 تقاضا براي نفت كشور اوپك از جمله ايران در مقايسه با اواسط دهه 70 كاهش يافت. در سال‌هاي اوليه پس از انقلاب ، كاهش توليد نفت خام ايران چندان تأثير منفي بر درآمدهاي ارزي كشور نگذاشت. علت عمدة آن را نيز بايد در افزايش قيمت نفت خام در بازار جهاني به دنبال وقوع انقلاب اسلامي در ايران و تجاوز عراق جستجو كرد.(4)

البته در اين زمان، يك رشته حوادث به تدريج به كاهش صادرات نفت به ايران منجر شد. ايران براي سال 1980 بهاي نفت خود را به 30 دلار در هر بشكه (بالاترين قيمت نفت در ميان اعضاي اوپك) رساند و همين امر سبب كاهش حجم عملات ايران براي فروش نفت به شركت‌هاي بزرگ نفتي همچون پرتسيش، پتروليوم و شل شد.(5) در اين زمان عوامل گوناگوني همچون دفاع ايران از قيمت بالا نفت ركود اقتصادي جهان، افزايش شيدد توليد نفت عربستان و عوامل سياسي ناشي از بحران در روابط ايران و آمريكا سبب شد تا پيش از آغاز اين جنگ توليد نفت كشور به كمتر از 2 ميليون بشكه در روز مي‌رسد و در نتيجه اين عوامل نقش اساسي را در فروش نفت كه منجر به كاهش بيشتر آن شد باز مي‌كند.

 

جنگ ايران و عراق و سياست نفتي

با آغاز تجاوز نظامي عراق به ايران در شهريور ماه سال 1359 بحران شديد ديگر در بازار نفت حاكم شد و بار ديگر قيمت‌ها رو به افزايش گذاشت.(6) جنگ سبب شد اوپك بهاي نفت شاخص خود را تا 32 دلار در هر بشكه افزايش دهد در اين زمان ايران بهاي نفت خود را تا 7/3 دلار در هر بشكه افزايش داد و از تأثيرات مهمي كه سياست نفتي در طول جنگ داشت صادرات آن براي تأمين نيازمنديهاي ارزي جنگ بود. مثلاً در سال 1361، 70 درصد درآمد سالانه نفت به مقاصد نظامي اختصاص يافت. ولي حملات عراق به تأسيسات توليد و صدور نفت كشور عملاً مانع از آن شد كه توليد نفت ايران در اين سالها فراتر از 5/2 ميليون بشكه در روز برسد. حملات هوايي عراق باعث صدمات شديدي به پالايشگاه نفت آبادان و پايانه نفتي خارك وارد كرد و اين در حالي بود كه 60 درصد نفت ايران از اين پايانه صادر مي‌شد.

يكي از سياست‌هاي نفتي در طول جنگ، صادرات نفت ايران به دورترين نقاط جنوب خليج فارس بود.(7) بدين ترتيب پايانه‌هاي نفتي ايران در جزاير بسوي لاوان، لارك و بندر عسلويه مورد بهره‌برداري قرار گرفت.

با توجه به شرايط به وجود آمده در سياست نفتي ناشي از انقلاب دولتمردان و زمام‌داران كشور بعد از انقلاب راهكارهاي جديد را در سياست نفتي به كار بردند كه تا حدودي زياد بر ارتقاء سياست نفتي تأثيرگذار بود، يكي از راهكارهاي مهم سياست جديد بازاريابي نفت ايران بود كه در ذيل توضيح داده مي‌شود.

 

سياست جديد بازريابي نفت ايران

يكي از نخستين اقدامات دولت پس از انقلاب در ايران لغو يك جانبه قرارداد من مدرسين بود كه به واسطة آن شركت‌هاي عضو كنسرسيوم به خريدار عمدة نفت ايران تبديل شد دولت انقلابي ايران، آماده بود بدون دخالت شركت‌هاي عضو كنسرسيوم، سياست نفتي خود را دنبال كند.(8) در اين زمان ايران همچنين به فروش نقدي نفت روي آورد. طي دو سال بعد از انقلاب با قيمت‌گذاري بالا در فروش‌هاي نقدي نفت، فروش در اين بازار در حال ظهور را بسيار جذاب مي‌كرد. خريداران زيادي به اين گونه معاملات نيز گرايش داشتند و آن هم به خاطر التهاب بازار به واسطه تحولات ناشي از انقلاب در منطقه بود. در اين شرايط نفت ايران با فاصله زيادي از ساير كشورهاي منطقه به گران‌ترين نفت خليج‌فارس تبديل شد. اين سياست نفتي در ابتدا موفقيت‌آميز بود اما با تغيير شرايط بازار و باعث ايجاد مانع در مقابل اين سياست‌ها شد. مصرف نفت در واكنش نسبت به قيمت‌هاي بالا و بحران اقتصاد جهاني به سرعت رو به كاهش گذاشت. در همين حال، توليد‌كنندگان غيراوپك كه از قيمت بالاي نفت به وجود آمده بودند، نيز بر ميزان توليد خود افزودند و در نتيجه به تدريج بازار با اشباع نفت رو به رو شد و بهاي نفت سير نزولي پيدا كرد. نكته مهم اينكه با بروز جنگ و تجاوز عراق به ايران بار ديگر بازار نفت ملتهب شد اما با افزايش توليد كشورهايي همچون عربستان و توليدكنندگان غيراوپك بازار بار ديگر اشباع گرديد.

از ديگر سياست‌ها ايران براي مقابله با شرايط ركورد بازار فروش نفت در چهارچوب داد و ستدهاي تهاتري بود كه در سال 62 و 1363 يك چهارم تجارت خارجي ايران بر مبناي معاملات تهاتري بود.

در زمان جنگ ايران و عراق اوپك در زمينه توليد نفت براي اين در كشور سهمية توليد مساوي را در نظر گرفت و هدف ايران هم صدور نفت دست كم 5/2 ميليون بشكه در روز بود تصميم گرفت براي رسيدن به اين هدف ابتكار عمل را در بازار در دست بگيرد. و نفت خود را به بهاي پايين‌تر از 34 دلار در هر بشكه به فروش رساند. كه اين امر سبب افزايش صادرات نفت ايران شد كه همراه با تداوم جنگ و پيروزي نيروهاي ايراني در جهبه‌ها سبب ارتقاء موقعيت بين‌المللي ايران در منطقه و در سازمان اوپك شد.

 

ابعاد سرمايه‌گذاري خارجي بعد از انقلاب

بعد از انقلاب به طور كلي ديدگاه منفي نسبت به سرمايه‌گذاراي در بخش مختلف اقتصادي كشور پديد آمد و طي آن سرمايه‌گذاران خارجي به عنوان عامل قدرت استعمار غرب كه تنها به غارت منابع اقتصادي كشور مي‌انديشيدند تلقي شدند. در نتيجه تا قبل از سال 1368 سرمايه‌گذاري خارجي در بخش نفت، اندك و تنها معطوف به صنايع پايين دستي نفت بود. ديدگاه منفي نسبت به سرمايه‌گذاري خارجي كه ديدگاه‌هاي قانون اساسي و ديگر قوانين بازتاب پيدا مي‌كرد تا حدود زيادي حاصل تجربيات تلخ مربوط به شكست نهضت ملي شدن نفت و تلقي خاص گروه‌هاي سياسي پس از انقلاب از فضاي موجود در بازار جهاني نفت بود.

با وجود ثبات مناسب پس از جنگ به سبب فشارهاي بين‌المللي و شرايط اقتصاد ايران، ريسك سرمايه‌گذاري در كشور، همچنان بالا باقي ماند در شرايطي كه ايران تلاش مي‌كرد زمينة مناسبي براي جذب سرمايه‌هاي خارجي در بخش نفت را فراهم كند، اقدام دولت آمريكا در سال 1995 در خصوص تصويب قانون داماتو مانع ديگر در زمينه سرمايه‌گذار در بخش نفت كشور ايجاد كرد.

بدين ترتيب مجموعه‌اي از عوامل سياسي داخلي و خارجي و عوامل اقتصادي در كشور در دورة پس از انقلاب، محدوديت‌هاي جدي در مسير جذب سرمايه‌هاي خارجي در بخش‌هاي مختلف از جمله بخش نفت ايجاد كرد. در شرايطي كه مسئولان كشور پس از جنگ، ضرورت جذب سرمايه خارجي در بخش نفت را احساس مي‌كردند يك رشته محدوديت‌ها در مسير جذب سرمايه‌هاي خارجي نهايتاً منجر به پذيرش قرارداد بيع متقابل يا پس خريد به عنوان الگوي جذب سرمايه‌گذاري خارجي در بخش نفت و گاز كشور شد.

 

فاصله گرفتن از رانتريسم

يكي از مسائلي كه وقوع انقلاب ايران باعث از بين رفتن ساختار آن شده ساختار رانتريسم در ايران بود كه ظهور اين پديده برمي‌گردد به اوايل دهه 1340 كه با افزايش درآمد نفتي دوران اوج‌گيري رانتريسم در ايران آغاز شد .(10) كه فاصله گرفتن اين ساختار و گامي مهم و بنيادي در مسير اجياد تحول واقعي در عرصه‌هاي سياسي و اقتصادي جامعه و حركت واقعي به سوي توسعه به شمار مي‌رود. بايد توجه داشت اگرچه ساختار رانتريسم رو به افول هست ولي با اين حال ايجاد تغييرات اساسي در اين ساختارها كاري دشوار و زمان‌گر است. از مهمترين راه‌كارهايي كه مي‌تواند در پايان دادن رانتريسم موثر باشد:

1- افزايش درآمد از ثروت

2- كوچك كردن دولت

3- افزايش صادرات غيرنفتي و چهارم افزايش درآمدهاي مالياتي.

با توجه به سياست‌هاي نفتي بعد از انقلاب در ايران بايد نقش اين كشور را در بازار جهاني شناخت اما قبل از هر چيز بايد نقش بازيگران دولتي عمده در عرصه نفت جهاني را مورد توجه قرار داد چرا كه كليد شناخت بازار جهاني نيز تا حد زيادي به شناخت رفتارها و سياست‌هاي نفتي بازيگران بزرگ بازار بستگي دارد. و همچنين اين كار (شناخت بازيگران عمده بازار جهاني نفت) اين امكان را فراهم خواهد كرد كه به شيوه‌اي دقيق‌تر به بررسي جايگاه كشورمان در اين بازار بپردازيم. به ترتيب بزرگترين بازيگران عمده بازار نفت چهار كشور آمريكا، عربستان، روسيه و چين مي‌باشند و آنچه كه در اين جا مدنظر است دو كشور آمريكا و عربستان هستند كه با سياست‌هاي مختلف مشكلات بسيار زيادي را در سياست نفتي كشور بعد از انقلاب به وجود آورده‌اند.

 

آمريكا

بدون شك آمريكا، بزرگترين بازيگر دولتي در بازار نفت جهان به شمار مي‌رود و همچنين از زمان پايگذاري صنعت نفت مدرن، آمريكا همواره يا بزرگترين و يا جزو بزرگترين توليدكنندگان نفت جهان بوده است. اين كشور حتي در سال 2000 نيز با توليد حدود 11 ميليون بشكه نفت در روز بزرگترين توليدكننده نفت جهان بود، هم اكنون (2004) نيز اين كشور با توليد بيش از 8 ميليون بشكه در روز سومين توليدكننده بزرگ نفت جهان پس از عربستان و روسيه به حساب مي‌آيد. همانگونه كه اين كشور جزو بزرگترين توليدكنندگان اين ماده به شمار مي‌رود بزرگترين مصرف‌كننده آن نيز به حساب مي‌آيد.

كشور آمريكا مهمترين استراتژي خودش را در سياست‌ نفتي به يكي از مناطق نفت‌خيز جهان يعني خاورميانه به كار مي‌بندد. كه خليج فارس در اين منطقه نقش اساسي را داراست و آمريكا هم براي رفع‌ خطر و جلوگيري از تسلط دشمنان بر منابع نفتي خليج فارس و همچنين براي حفظ ثبات آن سياست‌هاي مختلفي را پياده مي‌كند و يكي از مهمترين عاملي را كه در سياست خود مهم مي‌داند تقويت توليد و بهينه‌سازي مصرف نفت مي‌باشد.(11)

ايالات متحده آمريكا به عنوان يكي از قطب تعيين‌كننده اقتصادي و تجاري دنيا در طول 2 دهه پس از انقلاب اسلامي، ايران را همواره مورد تحريم و تحديد قرار داده است و از آنجايي كه وقوع انقلاب اسلامي بسياري از معادلات امنيتي منطقه را متأثر ساخته بود آمريكايي‌ها بر آن شدند انقلاب را در مسير مطلوب خود هدايت كنند يا اينكه با تنبيه ايران انقلابي، ضمن اضمحلال انقلاب، همسايگان اين كشور را نسبت به عواقب اقدام عليه منافع آمريكا با خبر سازند. سكوت رضايت‌آميز در سال جنگ تحميلي بخصوص همكاري با عراق در سال‌هاي آخر جنگ در جبهه‌هاي جنوب و جنوب غربي موضوع بحث نيست بلكه حفظ در حد يك جمله يادآوري مي‌شود كه سياست سكوت حمايت‌آميز آمريكا در قبال عراق، انگيزه‌اي استراتژيك داشت و آن هم فرسايش انقلاب اسلامي ايران بود.(12) همچنين با پايان جنگ و آغاز دوره‌اي جديد در ايران آمريكا سياست‌هاي تحريم شديدتري در قبال ايران اتخاذ كرد كه مجموع همة آنها را مي‌توان در استراتژي همه چيز بدون ايران خلاصه نمود.

در اين دوره آمريكا كوشيده است كه هر گونه تحرك اقتصادي و سياسي ايران را در جهان خنثي نمايد تا ايران منزوي شود. تلاش اصلي آمريكا متمركز بر اين بوده كه ضمن ارتباط اقتصادي و سكوت رضايت‌آميز در قبال شركت‌هاي آمريكايي در خصوص خريد نفت از ايران نوعي انقباض سياسي و ديپلماتيك در قبال ايران پيشه كند و ايران به عنوان كشوري خودسر، تروريست‌ و حامي بسط اسلام‌گرايي شيعي معرفي شود.(13)

با توجه به اين اقدامات آمريكا حدس مي‌زد كه در صورت اعمال تحريم، شركت‌ها معتبر بين‌المللي در ايران سرمايه‌گذاري نخواهند كرد و اين امر موجب تعطيل صدور نفت ايران به خارج و در نتيجه انزواي بين‌المللي و ملامت دولت ايران در نزد افكار عمومي خواهد شد. ولي نتيجه مطلوبي براي آمريكا حاصل نشد. شركت‌هاي متعدد بين‌المللي براي سرمايه‌گذاري در منابع انرژي ايران اعلام آمادگي كردند. رئيس جمهور فرانسه اعلام نمود كه ندانسته اين مشي آمريكا را دخالت در امور داخلي كشورهاي ديگر مي‌داند و چنانكه شركتهاي فرانسه از اين قانون متأثر شوند فرانسه اقدامات تلافي‌جويانه انجام خواهد داد. همزمان با رئيس جمهور فرانسه، وزير خارجه انگلستان ابراز داشت كه هيچ كشوري حق ندارد به شركت ساير كشورها بگويد در كشور سومي چگونه بايد رفتار نمايد.(14) روسيه نيز اين قانون را موجب بي‌ثباتي در خاورميانه دانست و آن را برخلاف موازين بين‌المللي تشخيص داد. دولت جمهوي اسلامي ايران با سفر به كشورهاي متعدد اروپايي و ژاپن موجبات جلب سرمايه‌گذاري خارجي و افزايش پوشش بيمه شركت‌هاي فعال در استخراج انرژي ايران را فراهم آورد و اين قانون موجب انزواي شركت‌هاي آمريكايي گرديده است. ولي با وجود اين موارد تحريم ايران و اقدامات آمريكا بر عليه اين كشور نتايج منفي و پايه‌ايي را براي ايران به بار آورد.

كه از جمله اين نتايج منفي:

1- تضعيف توان ملي و شعاع نقش آفريني ايران بود.

2- اجبار ايران براي ورود به يك بازي پيچيده

3- تقليل مقام ايران به قدرت درجه دوم در منطقه خاورميانه

 

عربستان

عربستان سعودي به واسطة دارا بودن بزرگترين ذخاير نفت جهان سياست نفتي منحصر به فردي را دنبال مي‌كند كه هدف آن به حداكثر رساندن مزاياي تلاش از دارا بودن اين حجم عظيم از ذخاير و ظرفيت عرضه آن است. عربستان براي دست‌يابي به هدف بالا استراتژي‌ نفتي خاصي را در سه عرصه دنبال مي‌كند. 1- عرصه روابط با ديگر اعضاي سازمان اوپك 2- حداكثر رساندن درآمدهاي ناشي از صادرات نفت و سوم افزايش عمر ذخاير خود كه براي رسيدن به اين هدف 2 عامل مهم مي‌باشد: 1- قيمت تعادلي نفت 2- ميزان ظرفيت اضافي توليد.

عربستان به ويژه پس از پيروزي انقلاب در ايران و تغيير سياست‌هاي نفتي كشورمان در زمينة توليد نفت ـ نقش مسلطي در سازمان اوپك پيدا كرد. در سال‌هاي قبل از انقلاب به ويژه در دهه 1350 رقابت فشرده‌ايي ميان ايران و عربستان بر سر ظرفيت توليد و تأثيرگذاري بر تصميمات اوپك وجود داشت. در اين زمان ايران با ظرفيت توليد 6 ميليون بشكه در روز ـ عملاً به عنوان رقيب عربستان عمل مي‌كرد و با پيگيري سياست دفاع از قيمت بالا كه از حمايت اكثر اعضاي اوپك برخوردار بود، نقش رهبري كننده در اوپك را در دست گرفت. هر چند در سال 1356 ايران موضع خود را در خصوص بهاي نفت تغيير داد و به همكاري بيشتر با عربستان پرداخت اما پس از انقلاب در ايران عوامل متعدد سبب ارتقاي جايگاه عربستان در سازمان اوپك شد به طوري كه امروزه از اوپك به عنوان سازمان تحت رهبري عربستان ياد مي‌شود.

علاوه بر بازيگران دولتي تأثيرگذار بر سياست نفت بازيگران فرادولتي در جهان وجود دارند كه نقش مهمي در تحولات نفتي ايران و جهان بازي مي‌كنند كه يكي از مهمترين اين نهادهاي فرادولتي تأثيرگذار در بازار جهاني نفت سازماني به نام سازمان اوپك مي‌باشد كه در خلال پيش از چهار دهه فعاليت، دوران پر فراز و نشيبي را سپري كرد.(15)

 

اوپك

سازمان اوپك در 14 سپتامبر 1960 در اجلاس بغداد و توسط شركت بنيان‌گذار كه عبارتند از ايران، عراق، كويت يا عربستان سعودي ونزوئلا تأسيس شد كه اين 5 كشور 17 درصد از ذخاير نفت 36% بازار نفت جهان را در اختيار داشت.

هدف اصلي تشكيل سازمان اوپك ايجاد هماهنگي و وحدت در خط‌مشي‌هاي نفتي كشورهاي عضو و تغيير بهترين شيوه‌ها براي تأمين منابع فردي و جمعي سازمان است براي اين منظور سازمان روش‌ها و وسايل تأمين تثبيت قيمت‌ها در بازارهاي بين‌المللي نفت را با امعان به حذف نوسانات مضر و غيرضروري پيش‌بيني مي‌كند.

از بدو تأسيس اوپك تا كنون عوامل و متغيرهاي مختلفي بر رفتار اين سازمان در بازار جهاني نفت تأثير گذاشتند به همين علت است كه ارزيابي عملكرد اوپك با توجه به تعدد عوامل تأثيرگذار بر رفتار آن كار دشواري است. عوامل تأثيرگذار بر عملكرد اوپك را مي‌توان به دو دسته داخلي و خارجي تقسيم كرد. عوامل داخلي همچون ناهمگوني اعضا از نظر حجم ذخاير و سياستهاي توليد، تعارضات ايدئولوژيك اعضا بي‌ثباتي سياسي كشورهاي عضو و همچنين تفاوت سمت سوي سياست خارجي اعضا در ارتباط با كشورهاي مصرف‌كننده، اثر منفي بر عملكرد اوپك دارد. با اين حال ساختارهاي اقتصادي كم و بيش مشابه اعضا و وابستگي شديد آنها به درآمدهاي نفتي، عاملي است كه اعضاي سازمان را با وجود تمامي اختلافات ياد شده، براي پيگيري منافع مشترك، كنار يكديگر نگه داشته است.(16) در بخش عوامل خارجي، آژانس بين‌المللي انرژي، سياست‌هاي نفتي آمريكا و ديگر كشورهاي بزرگ مصرف كننده و اقدامات شركت‌هاي چند مليتي را مي‌توان از عوامل تضعيف كننده اوپك ياد كرد. با اين حال حجم بالاي ذخاير اوپك (77 درصد كل ذخاير نفت جهان) و هزينة پايين توسعه ذخاير آن، موقعيت منحصر به فردي از نظر بين‌المللي به اين سازمان بخشيده است.

در يك تحليل كه از سوي محافل غربي مطرح مي‌شود اعضاي اوپك به جناح بازها و كبوترها تقسيم مي‌شوند. بر اين اساس كشورهاي با ذخاير كم به همراه كشورهاي داراي جمعيت زياد مانند نيجريه و ايران، اغلب به عنوان بازها، هوادار افزايش قيمت نفت هستند در مقابل كشورهايي همچون عربستان و كويت با ذخاير عظيم و جمعيت كم، به سبب نگراني از پيامد افزايش قيمت كه مي‌تواند تغييرات تكنولوژيكي و توسعه ذخاير جديد را به دنبال داشته باشند خواهان قيمت پايين‌تر هستند.

 

نقش ايران در اوپك بعد از انقلاب

و اما آنچه كه در اينجا مدنظر مي‌باشد، اين است كه از آنجايي كه ايران نخستين توليدكننده نفت در منطقه بود و در حال حاضر پس از عربستان سعودي ايالات متحد و روسيه چهارمين توليدكننده بزرگ شمار مي‌آيد و با توجه به ذخاير بالا انتظار آن بود كه ايران همواره قدرتي موثر و صاحب نقش در منطقه اوپك، باشد. اين نقش تا اوايل 1980 پايدار بود ولي با وقوع انقلاب اسلامي جنگ تحميلي و مشكلات ناشي از ترميم خرابي‌هاي جنگ ايران از عربستان سعودي عقب افتاد. مطالعه حدود چهار دهه فعاليت ايران در سازمان اوپك گوياي اين واقعيت است كه از نقش ايران در اين سازمان به طرز محسوسي كاسته شده مجموعه‌اي از عوامل باعث كاهش اعتبار ايران در اوپك و به طور كلي در بازار انرژي دنيا گرديد كه عبارتند از :

1- توليد ثابت كه ناشي از ضعف سرمايه‌گذاري مي‌باشد كه آن هم معلول كمبود داخلي و سخت‌گيريهاي بين‌المللي است كه در مجموع ثبات و امنيت ملي ايران را مخدوش كرد.

2- استراتژي‌ آمريكا ( همه چيز بدون ايران كه در بحث متذكر شديم.

3- تقاضاهاي فزاينده داخلي و پيامدهاي منفي آن و ...

با توجه به اين مسائل در گروه توليدكنندگان هيچ نهادي با اوپك قابل مقايسه نيست و در گروه مصرف‌كنندگان نيز هيچ نهادي با آژانس بين‌المللي انرژي. اين خصلت نفت جهان با وجود تمامي تحولات كه به واسطه گسترش فضاي رقابت و ورود بازيگران جديد رخ داده ادامه پيدا كرده است از اين رو مي‌توان گفت بازار نفت را تا حد زيادي بازيگران بزرگ تشكيل مي‌دهند به عبارت ديگر نفت، عرصه بازي بزرگان است.

اينها عواملي بودند كه در سياست نفتي ايران خصوصاً در دوران بعد از انقلاب نقش تعيين‌كننده‌اي را داشته و دارند كه با درك صحيح از تأثيرات سياست‌هاي ناشي از بازيگران دولتي و فرادولتي مي‌توان جايگاه ايران در بازار جهاني نفت را به خوبي شناخت علاوه بر اين بايد به سياست‌هاي داخلي هم كنجكاوانه نظر داشت. يكي از راهكارهاي مهم براي مشخص كردن جايگاه ايران در بازار جهاني نفت مقايسه ميان ظرفيت‌ها و عملكرد ايران در بخش انرژي (نفت) با بزرگترين بازيگران دولتي مي‌باشد. همان طور كه در بحث اشاره كرديم آمريكا، عربستان بزرگترين بازيگران عرصه نفت جهان هستند كه علت عمده اين امر به ظرفيت عظيم ذخاير، توليد و مصرف نفت و فرآورده‌هاي آن در اين كشورها باز مي‌گردد.

كه مقايسه ميان ايران و اين بازيگران نشان مي‌دهد علي‌رغم اينكه ايران در زمينه توليد نفت مقام چهارم را به خود اختصاص داده است با اين حال فاصله بسيار زيادي با توليدكنندگان عمده دارد بنابراين جايگاه ايران در زمينه توليد نفت و گاز نيز در سطح متوسط يا حتي پايين‌تر قرار مي‌گيرد.(18) ممكن است در اين جا بحث مطرح شود كه با پيگيري اهداف و سياست‌هاي مطرح در بخش نفت و گاز ايران جايگاه كشورمان چند سال بعد از انقلاب به ميزان قابل ملاحظه‌اي در بازار انرژي جهان افزايش خواهد يافت، تحقق چنين فرضي با در نظر گرفتن مجموعه ظرفيتهاي ايران در بخش انرژي و فاصله زياد آن با بازيگران بزرگ در اين عرصه بعيد به نظر مي‌رسد. فارغ از اهداف كمي مطرح شده در زمينة افزايش توليد نفت و جذب گسترده سرمايه‌گذاري‌هاي خارجي عملكرد مجموعه بخش نفت و گاز در زمينه جذب سرمايه و افزايش توليد حاكي از آن است كه رشد موجود در اين عرصه‌ها بطئي و در سطح متوسط است و بنابراين انتظار تحول شديد و معقول به نظر نمي‌رسد.

بدين ترتيب مي‌توان گفت ايران در بازار جهاني نفت بازيگري ميان پايه و با توانايها و ظرفيتهايي در مجموعه در متوسط است و چشم‌انداز آينده نيز حاكي از آن است كه اين وضعيت ايران در بازار كم و بيش ادامه خواهد يافت. شناسايي جايگاه دقيق و واقعي ايران در بازار جهاني، زمينه اتخاذ رويكردي مناسب و مبتني بر ظرفيت‌ها و منافع ملّي كشور را در بخش نفت و گاز فراهم مي‌كند.

اكنون كه جايگاه ايران در بازار جهاني نفت از نظر ظرفيت توليد و ذخاير نفت مشخص شد سؤالي كه در مقدمه اين پروژه مطرح شد، اين بود كه آيا ارتقا جايگاه ايران در چنين بازاري امكان‌پذير است؟

در پاسخ به اين سؤال بايد گفت « ارتقاي جايگاه ايران در بازار جهاني نفت به تغيير توازن موجود ميان درونگري و برونگري در سياست‌گذاري و اداره بخش نفت در كشور بستگي دارد. بدين ترتيب كه براي ارتقاي موقعيت ايران، تقويت درونگري در امر توليد و مصرف نفت و گاز و تقويت برون‌نگري در امر جذب سرمايه‌هاي خارجي و ترك ديپلماسي نفتي كشور ضروري است.

مقصود از درون‌نگري در سياست‌هاي توليد و مصرف نفت و گاز اين است كه سياست‌هاي مربوط به اين عرصه (بايد با توجه به مجموعه شرايط، نيازها و امكانات داخلي ايران و نه با تأثيرپذيري از عوامل خارجي بازار، تدوين و به اجرا گذاشته شود.

مقصود از برون‌نگري در سياست‌گذاري براي جذب سرمايه‌هاي خارجي و تحرك ديپلماسي نفتي نيز اين است كه در اين دو عرصه بايد به شناخت بهتري از مجموعه شرايط بازار انرژي دست يابيم و سياست خود را نيز بر همان اساس پايه‌ريزي كنيم يا به عبارت ديگر ادعاي مطرح شده در اين جا اين است كه تأمين بهتر منافع ملي كشور در بخش نفت نيازمند به درون در سياستهاي توليد و مصرف و نگاه به بيرون در زمينه جذب سرمايه‌هاي خارجي و تحرك ديپلماسي نفتي كشور است.

 

نتيجه

انقلاب اسلامي در بهمن 1375 در شرايطي به پيروزي رسيد كه دولت پهلوي بسيار بيشتر از آنچه تصور مي‌شود، فربه و متورم شده بود. نظام توزيع درآمدها، سرمايه‌گذاري‌ها دولتي و خدمات عمومي به يقين درآمدهاي هنگفت نفت باعث رشد سريع و سرسام‌آور دولت گرديد، مسئولين انقلاب نوپا اصولاً براي تأمين استقلال آزادي و جمهوري اسلامي به عنوان شعار محوري انقلاب اسلامي بايد حق مردم را به خود آنها عودت مي‌دادند ليكن مسايل پيچيده و بي‌نظم ابتداي انقلاب (مانند انقلاب‌هاي ديگر و مشكلات ناشي از جنگ باعث شد كه دولت همچنان بازيگر مستقل و مقتدر ميادين اقتصادي سياسي فرهنگي بودند» در واقع انقلاب اسلامي وارث يك وضعيت گسيخته گرديد و مدت زيادي زمان لازم بود تا دولت بتواند به بدنه‌اي منصب راه مختصر و مقتدر مبدل شود. ولي در سال‌هاي اول انقلاب اسلامي بسياري از شركت‌ها و سرمايه‌ها مصادره و ملي اعلام شد جنگ تحصيلي هشت ساله باعث شد تا دولت براي تأمين و پشتيباني جنگ نقش بيشتري پيدا بكند. بسياري از شركت‌ها و واحدهاي وابسته به دولت و حاكميت، زيانهاي فراواني مي‌دهند ليكن برخورداري دولت از درآمدهاي سرشار نفتي باعث شده كه دولت ستارالعيوب باشد و برعملكرد منفي است كه بين دلارهاي نفتي و رانت‌خواري سرپوش نهاده شود.

طي دوره 1376 و 1368 تلاش زيادي صورت گرفت تا صادرات غيرنفتي افزايش يافته و اتكا بر درآمدهاي نفتي كاهش يابد. ليكن اين ادعا سرابي بيش نبود و صادرات غيرنفتي هيچ وقت از چهار ميليارد دلار فراتر نرفت. چهار ميلياردي كه قابليت حصول آن هم ناشي از درآمدهاي نفتي بود يعني نفت پنجاه درصدي منابع لازم را تهيه نمود تا چنين رقمي بدست آيد در نتيجه صادرات غيرنفتي فقط تا دو ميليارد دلار رشد داشته و درآمدهاي ارزي كشور به شيوه چشمگيري وابسته به عايدات نفتي بوده است. بدين ترتيب از سال 376 به بعد جامعه به شدت جبران‌پذير شد و مسايل گوناگون جنبة امنيتي به خود گرفت و وقت و انرژي بسياري از جامعه و دولت به خودش اختصاص داد. نفت كه مي‌توانست در مسير توسعه ملي قرار بگيرد، به راحتي عاملي در آسيب‌پذيري ملي تبديل شد.

با توجه به محدوديت‌ها و مشكلاتي كه در صنعت نفت به وجو دآمده يكي از راهكارهاي مهم براي ارتقاء سياست نفتي به نظر مي‌رسد كه بايد درك صحيح از ويژگي‌هاي كنوني صنعت نفت يا به عبارتي ديگر اقتصاد سياسي نفت داشته باشيم تا قدمي مهم در زمينه تدوين استراتژيك صنعت نفت كشور و برنامه‌ريزي صحيح براي ارتقاي وضعيت اين صنعت در كشور برداريم. علي‌رغم اينكه ما با محدوديت سرمايه و فن‌آوري نوين توليد و مديريت رو به رو هستيم عواملي چون توسعه ظرفيت توليد نفت ايران و همچنين خاورميانه با چالش نظير رشد سريع مصرف داخلي، افزايش شدت انرژي و محدوديت زيست محيطي در اين كشورها رو به رواست. كه همكاري در مهار رفع مشكلات به امنيت اين انرژي در جهان و منطقه كمك مي‌كند. اقدامات ايران را در سال‌هاي گذشته براي توسعه صنعت نفت مي‌توان به چند دسته تقسيم نمود: 1- اكتشاف منابع جديد نفت گاز، سرمايه‌گذاري براي افزايش ظرفيت توليد نفت ، ارتقاء بهره‌وري و افزايش نرخ بازيافت از طريق مختلف همكاري با شركت‌هاي بين‌المللي نفت در مراحل مختلف، اكتشاف و توسعه و بلاخره همكاري در اوپك براي حفظ ثبات بازار نفت كه اين گونه اقدامات مي‌تواند به عنوان تنظيم‌كننده اصلي تقاضاي انرژي داخل كشور، در منطقه و جهان نقش موثري ايفا كند سخن آخر، اين كه تمامي تحولات گفته شده در سياست‌هاي نفتي ريشه در پيروزي انقلاب اسلامي دارد كه همچنان در پي شكوفايي و پيشرفت در حال حركت است.

 

منبع:

1- ديويد پنتير، « نفت بين‌المللي و امنيت ملي»، ترجمه هومن شاهميري، اطلاعات سياسي ـ اقتصادي شماره 62-61 ص 45-44.

2- شاه هميشه نفت را عمده‌ترين مسئله ايران مي‌دانست. او در آخرين كتابش، پاسخ به تاريخ، علت سقوط حكومت خود را توطئه شركت‌هاي نفتي غرب قلمداد مي‌كند.

3- John Duning, txtenation production and the multination enter pris (London: George Allenan Junwin 1981), p.35.

4- مسائل نفت ايران/ مؤلف سعيد ميرترابي: تهران شركت نشر قرمس 1384 ص 91.

5- قراردادهاي نفتي ايران، محمد حبيبي: امتياز دارسي و قرارداد 1313 ...) نوشته محمد حسيني تهران دانشگاه آزاد اسلامي (واحد مركزي)، ادارة كل چاپ انتشارات توزيع 1380.

6- مجله سياست خارجي ـ سال نهم بهار 1374 شمارة يك، سعيد تايب ص 115 تا 128.

7- پژوهش در مسائل سياسي تاريخي نفت در ايران / جليل نائبيان ـ تهران : ثارالله 1378.

8- محمدعلي همايون كاتوزيان ، «نفت و توسعه اقتصادي در خاورميانه» . ترجمه عليرضا طيب مجله اطلاعات سياسي شماره 80-79 ص 84-71.

9- توانايان فرد، حسن، دكتر مصدق و اقتصاد. انتشار علوي، تهران 1362.

10- تاريخ جهاني نفت اثر دانيال يركين، ترجمه غلامحسين صالحيار ـ تهران اطلاعات 1374- جلد دوم.

11- همشهري ديپلماتيك ـ سوخت سياست، شماره بيست دوم ـ نيمه بهمن 1386 ب .

12- مجله سياست خارجي ـ سال پنجم زمستان 1370 شماره 4 پيام دكتر اكبر ولانيي

13- نفت و امنيت ملي جمهوري اسلامي ايران / قدير نصري. تهران: پژوهشكده مطالعات راهبردي 1380 ، ص 237.

14- شهابي شهراب. اثرات مستقيم و غيرمستقيم ترميم (فصلنامه سياست خارجي سال يازدهم 86-85.

15- ديپلماتيك همشهري همان ، ص 6.

16- فرشادگهر، ناصر «اوپك لقب با حضور توليدكنندگان بزرگ در آن، اطلاعات سياسي اقتصادي، شماره 180- 179- ص 176.

17- Bcc Newsonineopec: The coil eavtal in povoflle afwww bbc -newcouk 2.2004 june

18- مسائل سياسي ـ اقتصادي جهان سوم ـ احمد ساعي ـ تهران: سازمان مطالعه و تدوين كيت علوم انساني دانشگاه سمت 1382.

19- نشريه سنگر صنعت دورة دوم شمارة چهارم (شهريور 1386) دولت نهم.

20- نفت و بحران انرژي، دكتر رضا رئيس طوسي چاپ اول ـ روزنامه كيهان 1363.

21- تاريخ جهاني نفت، اثر دانيال يركين، ترجمه غلامحسين صالحيار ـ تهران: اطلاعات 1374- جلد اول.

22- تاريخ تحولات سياسي و اجتماعي ايران علي‌رضا ازغندي ـ تهران سازمان مطالعه و تدوين ـ كيت علوم انساني دانشگاه سمت 1382.

23- نهضت ملي جمهوري اسلامي ايران / قدير نسيري ـ تهران و پژوهشكده مطالعات راهبردي 1380.

 

منبع:

articles.ir

 

نظرات (0)Add Comment

نظر دادن به اين مطلب
كوچكتر | بزرگتر

busy
terramycin prices where do i get propecia prescription cialis from hong kong what is the generic for ventolin where do i tenormin in uk back acne before and after accutane nizoral shampoo fl 80g 20mg g american brand viagra buy nitroglycerin online with mastercard yagara online uk alli orlistat glaxo ordering get acticin haldol suppliers overseas herbal viagra alternative images ordering vermox uk order cialis on line usa buy jodie marsh slimming tablets calan new zealand buy premarin 100mg online viagra jelly prices cvs without script buy allopurinol cod pj online tamsulosin what is cialis vs viagra is generic zyrtec effective singulair from canadian pharmacy altace india blood generic is generic propecia available in the united states how to get zyban in australia how to take vermox plus unisom coupon code lithium from usa zerit uk buy prazosin in the uk fast nymphomax delivery acheter blopress cipro 100mg cheap duphalac sale illegal drugs from india such list of tesco stores selling viagra plus serpina where can i buy it better than brand viagra doxycycline shop generic pharmacy what is prednisone used to treat in humans online canadian meds clozaril buy online ireland plavix 75 mg pret compensat brand cialis online purchase claritin coupons intentional insulin overdose legitimate sites to buy viagra online discount strattera prescription what is ondansetron odt 8 mg used for order cialis canadian pharmacy cheap xenical for sale order prazosin online in usa what are the long term side effects of unisom generic for adalat cc online pharmacy canada antibiotics buying levitra super active for dogs discount tricor lipitor can you buy viagra spain proventil online in canada xenical 120 mg capsulas duras ordering ed drugs online doxycycline 100mg side effects dogs finast auto sales cleveland ohio dramamine online order quiero comprar zovirax generic differin in order pamelor online bestellen buy canada no prescription for dramamine speman prix en pharmacie en france nitrofurantoin side effects long term use retin-a buy online 24 hour drugstore hong kong healthy male weight loss diet alcohol allopurinol interactions diflucan 100 mg side effects when does actoplus met go generic allopurinol for men in usa watson launches generic lipitor elocon from canada all types brand cialis pills renova developments warrington buy cheap birth control without prescription side effects of ranitidine in dogs tetracycline dose for perioral dermatitis long term side effects of atarax dog aspirin reviews buy clozaril 50 diabecon pill shortage over counter substitute flomax what is pravachol used to treat venta de finasteride colombia what is differin gel used for allie beckstrom series order canadian alesse prescription differin overnight delivery thambi arjuna online movie diclofenac heart attack lawsuit vytorin 10/40 coupon abilify 10 mg depression safe kamagra gold buy how much abilify to get high citalopram where can i buy it can the pill cause bleeding after sex cheap prandin india where do i buy atacand buy zyprexa pills femara generic availability where can i get hytrin from purchasing brand viagra online acheter zyban nitroglycerin dosage chest pain viagra plus purchase in canada no prescription doryx dosage forms cordarone injection uses natural anxiety medication pregnancy buy topamax greece hoodia gordonii shoppers drug mart evista mg buy Purchase risperdal 2 mg himalaya livercare liv.52 reviews buy alesse generic buy zanaflex from india viagra sublingual without prescriptions acheter zithromax azithromycin carafate medication cost is pyridium over the counter medication canadian rx atlas 2nd edition plavix for dogs buy sildenafil citrate powder for sale where do i buy lady era where to get levothroid pct mycelex-g online usa no prescription desyrel 100 yan etkileri purchase mestinon online acne medication differin gel alli pas cher 60 capsules letrozole uk generic from famvir can you buy clomid over the counter in spain celebrex to buy in england is flomax available over the counter what is the medication antivert used for accutane pharmacy isotretinoin sale paxil nizoral 2 shampoo amazon finast prescription only acticin order by phone levothroid medication used for accutane lawsuit 2012 are canadian pharmacies reliable where can i get free birth control pills online what doses does buspar come in over the counter medicine that acts as plendil brand capoten for sale where can i buy cymbalta 20mg cheap furosemide uk online pharmacy no prescription needed artane where to buy claritin nasal spray cordarone brand order where to buy 0.2 nitroglycerin ointment staxyn 10mg canada comprar tadacip online lipitor recall 2012 side effects viagra soft online in usa aspirin pills for acne omnicef delivery london buy bupron sr for daily use can you get voltaren sildenafil citrate oral jelly price for prescription prilosec cheap arjuna no prescription doxazosin on line for sale no script cheap abilify 1mg canada voltaren 75mg tablets dosage seroquel reviews bipolar cheap albendazole no prescription best prescription medicine severe back pain aristocort best price purchase prednisone mg buy permethrin 5 online buy cymbalta 80 mg online better than tulasi moduretic limited india anafranil over counter is generic ciplox available in usa geriforte sublingual dosage looking for viagra cialis or levitra unisom for purchase mail-order glucophage my canadian pharmacy corp. phone number cordarone iv action glucotrol xl bonus pills eldepryl online price voveran sr overnight delivery differin echeck phone in order for v-gel order ampicillin all rights paxil side effects sleep casodex withdrawal symptoms tadapox online australia indocin discounts codes how much cephalexin does it take to overdose what is domperidone tablets for generic strattera wiki cheap canadian cialis no prescription cheap abana 10 10mg naltrexone price uk aciphex annual sales zocor pills sweat can coreg cause weight gain get prescription without doctor visit when will generic cialis be available in the us cytoxan pills drugstore buy trimix gel for ed discount cialis soft tabs very cheap allinclusive holidays purchasing viagra sublingual online deutsche internetapotheke online-apotheke depakote uk brand name worldwide pharmacy aspirin glycomet discount medications what is the pill levitra used for ordering hydrochlorothiazide prescription the sons of sol pharmacy house soompi tinidazole (tindamax) over the counter cheap keftab india is exelon better than aricept promethazine overseas erythromycin discount medications diclofenac delivery buy alli online uk prescription teva fluoxetine 10mg tablets is it illegal to order generic citalopram tadapox italiano resources for lipothin what is promethazine dm cough syrup ic doxycycline hyclate and alcohol what is nitroglycerin for heart attack buy albuterol with no rx cheap plendil 5 mg nexium and early pregnancy can i order estrace no prescription in the usa how much clomid and nolvadex to take for pct voveran sr free shipping can men take clomiphene citrate liv cost agreement generic avalide tab overnight pharmacy zyprexa prescription cheap where can you buy lamisil canadian pharmacy cheap citalopram pills quinine poisoning antidote generic flovent uk paypal bromocriptine is dangerous non prescription mentat ds syrup pharmacy diflucan rx for yeast infection buy coreg online amazon levitra rezeptfrei holland imuran online ordering generic elocon overnite shipping kamagra gold no prescription reviews online sale of trandate synthroid generic levothyroxine side effects seroquel 300 mg for sleep elavil australia flovent hfa printable coupons can you buy erection packs 1 over the counter tetracycline teeth whitening antibiotics online no prescription cheap price drugstore costco milton keynes blopress 32 takeda paxil weight gain side effects buy omnicef hong kong over counter ortho tri-cyclen levaquin canada pharmacy nutone med cabinets teva ramipril 10 mg how much does erythromycin ophthalmic cost cheap genuine plavix online roche pharma xenical 120mg hartkapseln orlistat 60 mg ali colospa for men sale in uk how to purchase trial erection packs 2 zanaflex australia price caverta suppliers overseas ginette-35 lawsuit canada ed pills australia i pill paxil website cialis tablets aciphex over the counter equivalent cialis pills online that buying maxalt for dogs silagra buy canada steroids prednisolone weight gain brand viagra buy on line what is the normal dosage for topamax generic lasix without prescription cat lasix side effect i pill purim website sildenafil citrate 100mg side effects adalat retard 20 mg bula how long does it take for an increase in citalopram to work formula 1 games lopid tablet sale lasix uk nitroglycerin synthesis mechanism cheap pet meds rx propranolol over the counter uk xlpharmacy periactin how to get promethazine in canada order ortho tri cyclen cheap combivent drugs tab erythromycin 500 mg voltaren gel without rx cialis daily packaging buy viagra soft fast shipping tamoxifen side effects women weight gain buy abilify 2mg canada prescription acticin 100mg cheap buy cialis professional no prescription pharmacy mexico acai generic hyzaar picture the chepest metformin doxycycline 50 mg uses buy brand viagra in usa want buy fertility drugs order proscar online no prescription with a visa discount keftab of canada tadapox precio mexico cam you buy albendazole canadian ditropan xl 5mg fincar cipla india buy seroquel bulk maximum dose of ropinirole where to buy cheap generic dulcolax buying viagra online in australia billig septilin online kaufen code red seven seconds viagra patent expiration extension nitrofurantoin spc depo medrol injection price ashwagandha india buy no prescription fast delivery generic accutane suprax 400 uses singulair cheap price generic from accutane research grade entocort clomid lawsuit information promethazine generic release date diflucan price australia low price avapro uk can amitriptyline hydrochloride get you high can you get danazol buy generic tetracycline bacterial benicar available generic form tenormin pills can you order premarin silagra where can i buy discount sell amantadine pharmacy cheap decadron no prescription buy maxalt mg liquid rocaltrol review bromocriptine side effects women advair diskus spain over counter tadacip 20 mg side effects purchasing celebrex online uk normal dosage tenormin buy glyset mexican pharmacies buy sildenafil citrate online canada prilosec doctors online clozaril dosage size imitrex and alcohol casodex sale tofranil reviews for men formula 1 2013 how much is lady era tablets accutane purchase canada cheap the blue pill ann summers review buy toprol xl bulk cell phone lithium ion battery shelf life chiamare da cipro in italia buy generic exelon how to take purinethol mg purchase diflucan australia buy haldol greece flagyl for bv reviews zyprexa to buy in england chlamydia antibiotics can you drink alcohol astelin buy on line where to buy alprazolam no prescription differin canadian online overnight pharmacy how to get glucotrol xl on line pyridium lowest cost canadian fluoxetine from india wellbutrin online forum can i get acyclovir over the counter terramycin online meds differin paypal order arava cheap order dilantin medication by mail robaxin 750 mg reviews how many years can i take cialas cipla share price rediff 1000 ah lithium battery xeloda 100mg cheep lexapro where to purchase es seguro comprar viagra online canadian generic drugs online cordarone sublingual dosage asthma cough in toddler what is cheaper viagra cialis levitra fucidin without prescription canada glycomet phone orders how long to use plavix prescription solutions careers carlsbad purchasing brand viagra online uk where to buy plavix without a prescription buy celadrin pills purchase saw palmetto cheap reglan on line with prescription buy celexa next day get hydrochlorothiazide las vegas buy chloromycetin mexican pharmacies generic viagra uk canadian pharmacy suhagra 5mg tablets malegra fxt order on web best place to buy vermox do you need rx celexa forgot zoloft dose buy hyzaar inhaler canada cabgolin refills canadian online pharmacy adderall xr buy naprosyn greece where to prilosec where to buy ethionamide mg zithromax medication guide lynoral pharmacy order lamisil medication on line research grade biaxin generic valtrex name cheap combivent free delivery original mevacor online online pharmacy no prescription needed phenergan non generic viagra cialis mexico sin receta can i get high from robaxin ordering zantac on line best place to buy zyloprim finasteride 1mg review purchase lanoxin 125 alesse side effects uk how to order cleocin buy lithium 5 what doses does paroxetine come in medicine cymbalta craigslist manchester nh jobs where to buy arimidex forum can you overdose ventolin inhaler no prescription innopran xl sale where to zyprexa generic compazine cost how much does famvir cost in ireland phenergan generic tablets buy diflucan uk prescription medrol generic equivalent do you need rx ralista anti nausea medicine zofran valtrex prescription drug assistance fucidin (of leo in canada and the us) anacin no rx how long for depakote to get out of your system can you get high off 800mg motrin allopurinol next day delivery allopurinol overnight delivery liquid avandamet review viagra jelly discount code betamethasone valerate ointment .1 arimidex discount no prescription avalide mg tablet buy allopurinol without rx can i get procardia lov cost zocor donde puedo comprar hyzaar how to get aciclovir what is leukeran for rx express pharmacy navarre fl childrens singulair over the counter buy metoclopramide inhaler canada buy tenormin 10 trustedtablets comprar xenical spain viagra preis apotheke ??sterreich buy haldol online canada my dramamine coupons med cab decadron estrace cream side effects reviews how to take acai berry pills properly retin-a 0,025 side effects uk donde puedo comprar te de ginseng cialis for women compazine lawsuit non prescription ed drugs 2014 what drug category is sominex side effects of flovent inhaler in cats how can i get viagra cash post cycle therapy clomid nolvadex calan online buy serevent bulk over the counter prednisone walgreens purchase femara cheap buy cytoxan with e check cheap renagel buy maxalt quick fastest aristocort uk delivery cost of diclofenac sodium florinef pharmacy prices list is diovan now generic lozol cheap uk where danazol furosemide for men sale in uk cialis online usa apple support phone number united states is generic azulfidine effective adderall xr buy online uk acquisto aciphex sicuro online norvasc online usa no prescription lipitor drug canadian pharmacy common side effects of paxil medication penegra express 50 buy triamterene perth australia celadrin doctors online erythromycin drug in uk pharmacy cleocin for sale uk how to take cialis pills lexapro for anxiety and depression buy neurontin without rx chloroquine phosphate fish singulair cause weight gain top ten pills that get you high non narcotic anti anxiety medication buy valtrex tablets canada sildenafil powder china generic zyvox 600 mg prescription pletal side effects contraindications mobic without a script vermox drug class zentel 200 mg dosage of can you buy neurontin online tamoxifen annual sales discount nootropil mg where is singulair made online pharmacy micardis rx express pharmacy commack fucidin tablets for sale proventil australia pharmacy zyrtec generic wikipedia drugs can you overdose on anti-anxiety pills buy strattera tablets there generic entocort ec where can i buy ventolin over counters exelon without script zoloft shopping on line to buy benzac buyers of aspirin canada purchase aygestin online order generic metoclopramide viagra rx list prescription medicine by mail indocin how to get mentat ds syrup in australia brand name rumalaya liniment online buy diflucan with no script walmart rx expense report mobic uk boots caverta online forum buy zebeta australia buy alli online canadian weight loss erythromycin tablet sale prilosec otc dose mg viagra sublingual brands india lipothin prices at costco buy generic prazosin with bonus yagara on the internet lantus coupons 2011 generic buy viagra plus lanoxin uk online buy amoxil $500 norvasc 5 mg oral tablet methotrexate generico italiano rogaine 2 pills sweat haldol 1mg tablet alli diet tablets do they work non prescription premarin cream rui liquid clomid review what does the song amaryllis mean exelon online overnight how to take cymbalta brand levitra lawsuit settlements eulexin online in usa finasteride dosage steroids simvastatin allopurinol interactions purchase neurontin online no prescription buy flomax greece strattera discount medications lipothin for sale online amlodipine valsartan hydrochlorothiazide tablets bromocriptine acromegaly treatment buy citalopram from canada low diarex avandamet without insurance generic ashwagandha in usa costco pharmacy prices usa canadian family law fourth edition lidocaine gel buy benzac prices at costco atarax prices usa keflex no pres overnight shipping evecare pas cher buy emsam boots pharmacy where digoxin kytril dose iv viagra sublingual coupon code clomid without prescription uk long term side effects of motrin comprar cefadroxil original buy cheap ortho tri cyclen beconase spray boots gasex order canada generic amoxil overnite shipping keppra overnight pharmacy youtube stats socialblade can you get propecia in australia levitra pills uk how to order cialis sublingual furosemide buy online canada buy metoclopramide from canada generic name for malegra fxt imitrex dose instructions how much does kamagra cost buy zetia 10 mg can allegra 180 mg tablets be split yasmin schering 21 tablets viagra discount sales dillards brahmin bags on sale estrace online pharmacy uk compazine without a prescription biaxin online india lotrisone over the counter walgreens aceon perth australia how to purchase antabuse online purchasing seroflo online uk erexor dose buy cefixime online no prescription us erection packs 2 online pharmacy shipped to canada buy fincar perth australia flomax generic uk cialis uses good drugstore foundation for oily skin do i need a prescription for lioresal nombre de pastillas para abortar efectivas cytotec costo en mexico where can i get glucophage tinidazole drug canadian pharmacy stieva-a cream singapore acquistare luvox in italia cialis super active canadian online overnight pharmacy buy erythromycin 40 ampicillin 500 sale alesse tablets uk aciphex ec 20 mg price trandate overnight spc methylprednisolone injection buy safe cialis can you buy zestril drug discount lioresal on line no script topamax doctors online amantadine not generic fluoxetine with american express singulair drugs interactions where to leukeran pure acai berry in the uk lipitor without prescription roxithromycin canadian source how does doxycycline hyclate work for acne best blood pressure medication for men cara pengambilan pil perancang mercilon clonidine generic name buy alesse 35 canada craigslist london uk apartments roxithromycin no prescription needed canadian online pharmacy best place buy nizagara codeine syrup high is like what drug category is brand viagra paroxetine dosage panic disorder lowest price for flomax can you buy cialis sublingual in ireland online drug shop prescription can you buy diflucan over counter canada is differin over the counter valtrex over counter mexico doxycycline for dogs kennel cough generico de betnovate creme can you order pulmicort without inhaler shuddha guggulu dose where to buy cefixime ointment ldip provera india india meds ltd is there a drug comparative to viagra plus cipro prices usa womenra pill is tinidazole better than flagyl viagra women side effects best price for real lariam pyridium shop viagra limited india pyridium medication and alcohol long time side effects zenegra viagra super active fast india viagra or cialis which is best synthroid generic drug lov cost avandamet champix reviews 2012 uk viagra soft canada discounts pill ethionamide canadian online overnight pharmacy can you overdose on endep does luvox make you gain weight buy maxalt 10 keftab tablets purchase on line promethazine codeine cost on the street generic cardura safe safe wellbutrin sr buy order xanax from canada when will there be a generic for actos buy cheap does alli work xenical online rx cheapest can you get high from mobic code red 7 second erection pill canadian pharmacy valtrex prescription buy stromectol in australia femara phone orders buy finpecia paypal accepted rhinocort delivery amoxicillin 500 mg with pregnancy purchase children;s motrin low cost viramune cost of cytoxan infusion levitra pills sale motrin pill canadian buy evista online uk no prescription dosis aciclovir 400 mg herpes zoster sambazon acai smoothie coupons cheap abilify online without common side effects of ibuprofen motilium pills drugstore xenical shortage ireland canadian lopid tablet aleve 220 mg tablet purchase vermox in us how much will benemid cost cheap adalat free delivery femara pas cher clozaril usa how to buy levitra on line research drugs for sale australia to buy silagra vet medication online uk voltaren cost canadian order cozaar 50 mg side effects of micardis telmisartan where to buy online drugs in the italy terramycin dosage puppy what is doxycycline for 100 mg what are the side effects of ciprodex rocaltrol next day delivery zyprexa 10 mg apo-metformin canada where to buy cialis in london atarax 10 mg tablets blopress max dose is there a drug comparative to lopid how to get orlistat drug trazodone for sleep user reviews canadian pharmacy express shipping buy cytotec online mexico no prescription viagra online worldwide shipping robaxin online forum what is acai berry cleanse good for generic uk paypal toprol xl where can you buy allimax canadian drug store tampa fl cheapest lithium polymer batteries arimidex without prescription medication buy dilantin online overnight elocon tablets purchase on line ampicillin no prescription uk vardenafil hcl 10 mg tab vpxl medication what class of drugs is seroquel in viagra in singapore clinic zithromax order effexor xr without rx buy water pills without prescription nhs prescriptions online sheffield januvia to buy in the usa without a prescription prometrium side effects mirapex discount coupon zyprexa canada pharmacy buy eurax in usa hoodia gordonii 1000 mg pret get periactin toronto augmentin dosage for uti what is the drug buspar for can order tadacip canada lamisil canadian pharmacy zyvox next day delivery low cost overnight robaxin xenical class action lawsuit brand levaquin buy albendazole generic brand dramamine billig kaufen hydrochlorothiazide generic 2013 drugs where to buy acai berries uk no prescription generic lasix online febuxostat vs allopurinol gout singulair medicine for kids buy ethionamide capsules sale canadian genuine forzest cordarone pills buy online purchase levitra professional in uk buy amitriptyline uk online no prescription comprar acivir pills en argentina motilium breastfeeding weight gain buy clozaril boots coversyl drug information serevent pharmacy proscar contraindications for hypertensive medications will 5mg of lexapro make me gain weight arthritis in fingers uk tomar cialis y alcohol phone in order for levlen clomid overnight buy cheap sarafem lawsuit what is apo-ranitidine 150 mg used for requip online forum prescriptions aciclovir online without keppra xr discount purchase generic viagra soft efectos de la sertralina y el alcohol purchase mevacor pills retino-a cream 0,025 for sale coumadin price list side effects of sildenafil in dogs valtrex valacyclovir pregnancy raloxifene mechanism of action effects on bone tissue baclofen withdrawal symptoms comprehensive view order phenergan 25mg wild ginseng prices albendazole discounts codes can you buy unique hoodia at gnc forum propecia review prescription 5mg overnight delivery discount amaryl rx digoxin medication group how to buy alavert indocin ordering no prescription phenergan tablets children buy doxycycline 20mg dosages for paxil vantin cheap uk top ten pharmaceutical companies india furosemide side effects in cats how to buy clomid in canada where do i buy hyzaar differin next day shipping drug brand names and generic names list ventolin costco propranolol dosage children zovirax 800 buy diarex mg online phentermine 30mg side effects levitra cheap online wellbutrin sr generic uk astrazeneca crestor sales epivir-hbv uk online medex viagra tadacip lowest price online what if propecia doesnt work ranitidine for sale uk can buy protonix online lopressor dose iv depakote uk next day delivery cephalexin in pregnancy nhs where to get anafranil pct no prescription needed buy lisinopril online metformin paypal buy cymbalta online amazon acai spain celebrex generic sale entocort prices at costco diakof roche precio argentina revista kosovarja numri i ri 2012 augmentin 1g uses zovirax price mercury drug cheap feldene piroxicam ventolin nebules dilution long time side effects keftab how to take alli orlistat generic uk paypal kamagra chewable lanoxin recommended dosage where to buy reminyl drugs online yasmin pill price australia ciprofloxacino 500mg pre?o order pilex no rx canadian pharmacy how long does it take for zovirax cream to work online pharmacy isoptin how much is v-gel tablets boots chemist alli tablets cipro price list spironolactone side effects women cheap celebrex buy online buy lithium batteries cr1632 aldactone medicine children zocor tablets 20 mg buy lisinopril no prescription fast delivery estradiol valerate ivf order deltasone online with visa buy ayurslim next day buspar buspirone drug interactions best generic endep review order plavix usa noroxin 400 mg tegaserod canadian online pharmacy for actonel buy tamoxifen online generic buy zyprexa bulk citalopram weight loss or gain 12v 100ah lithium battery furosemide canada price safe diamox buy catapres without a prescription cymbalta anxiety medication how long does zoloft take to work for premature ejaculation free online pharmacy technician practice test cheap colchicine pills can i get a tattoo while on aspirin cefixime italiano liquid desyrel review research grade premarin no prescription himcocid trim active plus ou acheter alliance dofus generic nizoral tablets aldactone tablets for purchase what does lexapro do to the brain singulair for allergies reviews pharmacy checker complaints accutane 40 mg price low cost kamagra gold cialis soft tabs online generic tadalafil online prilosec purchase canadian pharmacy reminyl buying atacand in manchester orlistat xenical results accutane with paypal payment buy brand entocort lasix prescription water pills amantadine online pharmacy buy yasmin 100 synthroid sale no prescription bupron sr suppliers overseas how long zithromax to clear chlamydia recommended dose of keflex for strep throat trimix diving course best site get zyvox indocin 100mg tadacip precio mexico tamsulosin hydrochloride and viagra cheapest skelaxin to buy lipitor dose timing buy brand acticin reviews on testosterone cream for women buy fitness dvd online australia clavamox 125 mg dosage for dogs can you buy skelaxin online purchase celebrex online no prescription can you buy fincar over the counter purchase actos 60mg canada health canada kamagra chewable luvox 50 mg tablet brand advair diskus online forum generic diamox reviews and dosage taking protonix and plavix where to get zyprexa coreg overnight shipping cheap what is cefixime used for albendazole suspension for children diamox uk online premarin medication cost craigslist new york manhattan apartments canadian drugs wholesale depo medrol dosage fibromyalgia cozaar no prescription reviews tegretol and sleeping pills price of clomid in india can i buy viagra over the counter boots phenergan suppository for morning sickness cheap elavil usa order proscar 120 mg purchase renagel canada cheap januvia drug buy ophthacare no prescription endep med cab myambutol caverta 50 price order haldol online uk chlamydia medication diarrhea tadapox daily use reviews stats hell cialis soft cost canadian brahmi in italia topamax forum weight loss trileptal shopping can i make deltasone farmacias madrid propecia sin receta does metformin affect birth control pills pharmacy mexico augmentin how to by betnovate online trial erection packs 2 uk boots where can i buy haridra aqua credit card online banking cardura australia price tdi trimix ccr best place to buy augmentin online order generic augmentin ordering brand levitra pill lowest amaryl 3 mg ?entikli tablet best place to order zebeta in us viagra plus where to purchase indocin cheap aldactone online pharmacy what is the normal dose for celebrex buy cordarone online overnight crushing zoloft pills how much claritin d can you buy in a month resources for aspiring authors how can i get off prevacid aciclovir usa cvs prices dilantin dosage range pharmacy stores in canada zyban overnight delivery healthy weight for 6 foot 3 man generic altace usa pharmacy kamagra gold sublingual dosage accutane ibs lawsuit settlements spironolactone vs accutane for acne mexico online abana prescription torsemide australia price purchase lamisil in uk antibiotics for ear infection american crestor order alligator meat on line farm what is the dosage for children;s benadryl for dogs when does revatio go generic drugstore coupon codes new customer acheter amaryl pas cher buy orlistat online pharmacy shelf life of erythromycin ointment buy strattera lowest price buy brand levitra without rx what is rumalaya liniment used for buy tamoxifen without a subscription pcos clomid pregnancy success clorfenamina tabletas 4 mg dosis viagra soft dosage too high buyinging amitriptyline drug interaction cipro flagyl himcocid brand positioning bentyl generico online can i get xenical over the counter what are the possible side effects of doxycycline in dogs acai berries in india generic gell buy viagra generic suhagra usa celexa prices viagra sales in india allergy medicine better than zyrtec minocycline pharmacy mail order viagra plus online bestellen generic ranitidine manufacturers losartan dose bnf what are the side effects of chlamydia antibiotics tamoxifen menstrual cycle generic vytorin canada how to buy cipro buy ranitidine canada safe buy innopran xl online buy alesse birth control online research grade atorlip-10 aceon suppliers overseas mail order levitra plus cheap coreg usa actavis promethazine for sale search mp3 skull amitriptyline singulair sales 2010 generic how to get codeine syrup uk viagra uk online pharmacy do i need a prescription for erexin-v zovirax over the couter retino-a cream 0,025 lawsuit cardizem online without prescription seroquel online prescription musli power viagra glucophage tablets during pregnancy buy lamisil canada ordering soft cheap viagra guaranteed mentat for sale buy pravachol with no rx medicine prescription acivir pills mg cost of zithromax z pak without insurance best deals on generic viagra buying cialis super active in manchester yasmin over the counter where to buy acai berry in uk canadian online pharmacy reviews what does male viagra do to females clomiphene citrate 50 mg buy online bentyl ibs medicine med cab dramamine novolog mix 70/30 flexpen cost seroquel uses medication prednisone 20 mg oral tablet buy zyban online pharmacy prednisolone discounted cost of acai berry detox pravachol for sale philippines donde comprar live view sony ericsson atrovent generic name buy yagara no prescription sumycin without prescription canada flovent hfa rxlist coumadin buy on line buy cheap suhagra using pay pal 30 gm fucidin cream 2 order styplon overnight where can i buy acai berry tea canadian pharmacy meds pets celebrex medication wikipedia healthcare alliance pharmacy discount card is it a scam accutane for acne vulgaris ordering cialis brand name order prevacid pills order zofran ondansetron reglan dosage for dogs order viagra professional from hydroxycut max menstrual cycle ondansetron hcl 8 mg safe pregnancy sinequan in italia super active overnight delivery professional cialis soft side effects of mirtazapine withdrawal billig proventil online kaufen no prescription order innopran xl online canadian drug discounts stats 365 wba thyroid synthroid weight gain order zanaflex tablets buy diclofenac gel online usa pharmacy inline with no percription best ampicillin prices pharmacy degree jobs ralista pills clomid no rx the online drugstore elimite haldol for sale philippines gipec aqp org buy viagra cialis levitra viagra vs levitra side effects buy procardia online usa zocor tablets information aricept 100 buy indocin with no script prazosin 10 mg tramadol online no prescription canada cialis sublingual cost comparison lamisil side effects itching how long does it take for tegretol to start working buy fincar online in usa tadafil 60 from canada viagra women buy buy pariet rabeprazole mentat mg tablet claritin over the counter dose misa con el padre chelo over the counter cheap adalat macquarie discount pharmacy canberra opening hours metformin discounts rumalaya forte by mail side effects of risperdal in adults costo de lexapro en mexico brand cialis 40mg ceftin pills online in the australia bupropion drugs online purchases avapro comments trental shortage cialis 5 mg dosage buying dulcolax using paypal buy augmentin uk the online drugstore kamagra oral jelly colchicine birth control online india buy myambutol online pharmacy zanaflex delivery uk precio del vermox plus mail order amoxil canadian health services research foundation (chsrf) can i buy fucidin h getting allegra in australia canine baby aspirin dose how to import messages from live mail to outlook 2010 cheap micronase buy online buy cialis soft online cheap vente de viagra plus au quebec keftab online in us which is cheaper boniva or actonel celebrex best price levlen daily use reviews viagra soft pills online in the australia strattera atomoxetine reviews l;albenza golf club buy kamagra cheap online impotence how long after taking depo provera can i get pregnant levlen prix en pharmacie en france no wellbutrin prescription best price ortho tri-cyclen buy canada no prescription for bupron sr what does depo medrol do what does benadryl do for a rash best place buy risperdal buying tadacip using paypal buy buspirone uk cefadroxil canada overnight delivery buy abilify cheap prescription can you only get triamterene on prescription half price malegra fxt indian drug order aciphex canada drug service fond du lac india pharmacies viagra buy erexin-v online india can i buy kamagra in canada resources for trazodone is diovan hct generic purchasing glycomet online codeine aspirin australia minipress medicine side effects ordering silagra prescription cumwithuscom benemid uses medication zyrtec generic name and classification app store generic cephalexin over the counter usa benfotiamine order buy birth control pill lexapro 5mg medication propecia pharmacy review long time side effects purinethol decadron elixir syrup furosemide 40 mg. order side effects of bupropion hcl xl 150 mg where can i buy sulfamethoxazole trimethoprim legal buy antivert online canada illegal drugs for sale online abilify over the counter can you buy estrace flomax for sale ordering actos free delivery diflucan single dose for thrush atacand prescription coupon to buy ranitidine is there a drug comparative to eurax mycelex-g online legally what is zofran odt 4 mg for purchase viagra thru canada drugs similar to cleocin aygestin lawsuit dapoxetine generic release date want buy clomid online uk where can i buy remeron online without a prescription bentyl cheap tadalafil cheapest lanoxin by mail compazine 100 generic finast paypal strattera no prrescription abortion pills cost in india order aricept voveran sr without script buy robaxin 750 mg long term side effects of benadryl florida rosuvastatin best generic exelon sites list canadian pharmaceuticals companies non prescription ethionamide long time side effects pilex buy clomid 50mg online viagra 30-day free trial triamterene 100mg buy propecia tablets cost in india uroxatral side effects vs flomax genuine levothroid 100mg generic reviews forum relief buy viagra parlodel india buy hoodia overseas pulmicort dose american alliance of museums fellowship is there a generic for nexium 40 mg where to purchase arava is viagra safe yahoo infant generic motrin rogaine 2 tablets online can order himplasia online fucidin without prescription miami where to buy alli from cheap price brand cialis no script diclofenac 40 mg dose buy flovent australia buy unisom 15mg online prograf drugs for sale torsemide to buy from europe what is nexium used for medically lortab vs vicodin differences crestor rosuvastatin reviews para que sirve glucofage xr asthma inhalers colours singulair 4mg chewable tablets side effects side effects of minipress xl digoxin tablets 0.25mg where to buy fincar mircette generic equivalent tamoxifen prescription cost tadacip prescription coupon celebrex capsules 200 mg casodex where to get emsam tablets how to get levitra plus drug herbal sex drugs for women cheapest acai cipla finpecia reviews actos dosage bladder cancer cymbalta in generic form indian generics online prednisolone purinethol in croatia cheap 123a lithium batteries cheap doxycycline 40 mg common side effects of clindamycin lexapro without glucotrol xl prescription levaquin 500 mg dulcolax drops buy online what is cabgolin valtrex pharmacy online how to take promethazine 25 mg cozaar 25 mg price elocon ointment 0.1 no prescription generic for viagra viagra pills for men uk xenical without prescription miami permethrin 5 percent elimite over the counter sildenafil 100mg dosage where to buy citalopram drugs online cytotec side effects miscarriage voltaren without indian buy alesse motilium on line in the usa ditropan generic reviews para que se usa imuran my chloroquine coupons feldene order by phone buy cheap asacol pills canadian mental health authority where to buy triamterene with mastercard how to use bajaj brahmi amla hair oil purchase generic phenergan chloroquine daily use reviews phenamax discount voucher how to by viagra online diclofenaco sodico 75mg inyectable ciplox overnight best place to buy maxalt canadian pharmacy using paypal generico do cialis brasil styplon from usa pharmacy generic diflucan switzerland arimidex sale canada can order aldactone online does viagra work for girls pliva 433 pill id what are the most common side effects of depakote ditropan birth control online uk where to buy cleocin in canada safely where to buy paxil drugs online where can i buy strattera tablets amantadine 100 mg side effects cheap floxin 40 mg how to get bactrin anything better than propecia skelaxin retail price diclofenac eg costo is it illegal to order generic extendaquin generic pills for hoodia prednisone pharmacy prices mail-order viagra professional caverta cheap cialis generic viagra buy aciclovir usa flovent how to buy do you need rx glucophage list of side effects of champix generic viagra made by cipla what is wellbutrin sr tablets do you need rx famvir what is the correct dosage of levitra acai now reviews rosuvastatin 40 mg side effects adalat sony episodes online what does a seroquel pill look like rx farma metformin best place to buy kamagra online uk indian pharmacy nizoral discount pharmacy australia kerrimuir where can i buy trimox in canada azulfidine buy canada american ginseng in canada overseas pharmacy no prescription glyset best place buy pilex ginette-35 pharmacy order can you get sinemet keftab by mail order cheapest lipitor to buy hydrochlorothiazide pills sweat tamoxifen to buy in england buy lexapro online no prescription united states micardis online uk new alliance ltd ampicillin suppliers overseas non generic levitra super active xenical 120 mg capsulas antabuse on line keppra and pregnancy 2012 cipla suhagra pharmacy mail order prescriptions canada flovent inhaler price us buy albenza in singapore amaryl spain voveran 50 mg tablet where to buy levitra super active ointment what is promethazine codeine generic topamax paypal order retino a cream 0 05 cheap flomax reviews and dosage bactroban tablets price top 10 online arava sites best place buy doxazosin duetact for men sale in uk depo provera lawsuit canada bomba de vacio disfuncion erectil cheap tadalis sx india american allies during world war 1 mail order doxycycline where to get kamagra uk levitra side effects high blood pressure buy flovent in uk crestor canada viagra the little blue pill with big repercussions game alli weight loss samples with free shipping valtrex 500 mg herpes zoster aldactone no prescription needed cod zanaflex hcl 4mg tablet brand cialis pas cher italie use maxaman coupon online sonata prescription lowest price no prescription over the counter products containing sildenafil how to get betnovate on line flonase over the counter reviews post cycle therapy aldactone aygestin medication side effects us online pharmacy no prescription tricor cost of finasteride ireland cheap colospa free delivery best price for real parlodel detrol side effects in children atacand online coupon code ordering topamax india order diclofenac gel 120 mg midamor phone orders cheap meds from canada xeloda daily use reviews generic imitrex overnite shipping cipro antibiotic dosage pharmacy that sells celebrex us government fda approved online pharmacies eltroxin doses canada meridia mexico 5 mg cialis can you overdose on meloxicam orlistat 40mg generic menosan switzerland albendazole for purchase without a prescription phamcheapmeds.com advair 150 50 fda canada equivalent what is cleocin pediatric used for buy hong kong deltasone mg erexor australia price himcolin online pay paypal acheter metoclopramide generic robaxin overnite shipping buy generic claritin d 24 hour vermox canada head office noroxin ordering no prescription hyzaar in usa where does tetracycline come from what are the side effects of too much lithium citalopram hydrobromide prices fucidin ointment dose low cost arimidex prescription ephedraxin pill canadian acivir pills without script 400mg brand viagra from usa cheap kamagra oral jelly australia online buy betnovate 10 what is meclizine for order avodart online in usa diflucan without a prescription from india le prix du medicament cialis xalatan delivery london viagra soft barato is there a generic equivalent for evista procardia drug store online craigslist usa virginia beach reviews on lamisil tablets sertralina para que sirven best place buy unisom alternative medicine to diamox online buy clonidine without celexa roche precio argentina estrace cream for sale best canadian online viagra sale unisom where purchase nizagara buy tegaserod lasix online shipping canadian pharmacy cialis viagra generic geriforte in usa where can i buy doxycycline without a prescription etodolac dosage adults how to take cytotec pill where can you get calcium carbonate wholesale drugstore suppliers buy aldactone tablets canada the morning after pill how does it work buy zantac online cheap cheap fursomide what is the j code for cytoxan when will propecia be generic pain medications online no prescription can you order cialis professional antabuse canada no prescription ventolin online pharmacies with out prescription skelaxin tablet sale minocycline prices motilium delivery uk coupons for risperdal consta hoodia online price vantin online legally ventolin nebules side effects coreg online usa buy levitra plus 10 ginseng indiano prodotti prazosin prices at costco buy mircette online reviews mail order etodolac can i get high from snorting seroquel clomid ovulation day 16 research grade albenza where can i get desyrel pills zyrtec tablets femara what is provera used for in women speman from usa pharmacy buy canada no prescription for lopid zocor india vermox discount pharmacy 100mg buy diakof no prescription take pharmacy technician exam online generic himcolin safe purchase prometrium pills sildenafil citrate 50mg tablet actonel drugstore.com can you get percocet in the uk dapoxetine not generic claritin or zyrtec for children accutane lawsuit in canada 2010 clindamycin acne gel coversyl 2mg tablet buy tulasi new zealand online lopid no prescription reviews getting clomid mexico fastest kamagra chewable uk delivery estrace online ordering why has lasix been discontinued actonel order by phone prevacid rx coupon can i get viagra soft acticin uk boots prednisolone mg tablets voltaren pharmacy mail order offer buy levaquin in india online lamisil lawsuit canada cheapest place to buy trimox nolvadex life sciences canada lisinopril online no prescription buy xenical have no prescription sertralina ? usado para emagrecer viagra stores boots what is mirtazapine 45 mg used for the evolution of a viagra salesman by jamie reidy american medrol viagra professional overnight delivery glyset spain