1393-05-31 04:04:04

آخرین بروز رسانی08:30:00 PM GMT

مسیر شما در سایت:


بررسي نقش نفت در تحولات انقلاب اسلامی

پست الكترونيكي چاپ

 

مرتضی شعبانی

تكوين، تداوم و فرجام ، حيات سياسي ايران طي يكصد سال اخير به نحو شگرفي به توليد و صدور نفت پيوند خورده است. موقعيت انرژيك ايران و مكانيسم پيچيده مديريت اين صنعت در سطح ملي و بين‌المللي موجب پديداري فصل خاصي در حيات سياسي ايرانيان گرديد.

 

مقدمه:

از زمان پايگذاري صنعت نفت كشور يك قرن مي‌گذرد، تاريخ نفت ايران حاكي از آن است كه ايرانيان در موقعيتي انفعالي و بدون داشتن ظرفيت لازم براي بهره‌گيري مناسب از منابع خدادادي كشور پا به عرصه اين صنعت گذاشتند و همين مسأله با همراه طمع‌ورزي بيگانگان، مانع از آن شد كه از امكانات اين بخش به شيوه‌اي بهينه در جهت ارتقاء منابع ملي كشور بهره‌گيري شود.

اما با وجود اين مشكلات، سياست نفتي كشور خصوصاً در نيمه قرن اخير يعني از آغاز دهه 1950 تغيير تحولات بزرگي را در طول چند دهه تا به امروز تجربه كرد. در يك زمان دولت ايران خود را مدافع اقتصادي سياسي كشورهاي صنعتي غرب مي‌دانست كه اين روند تا آنجا ادامه مي‌يابد كه گروهي از ميهن‌پرستان به رهبري دكتر مصدق خواستار ملي شدن صنعت شدند. اگر چه عواملي باعث تحقق نيافتن اين اهداف شد اما اين حركت نقطه‌اي آغاز براي تحول و تأثيرگذاري نه تنها در سياست نفتي ايران بلكه در سياست نفتي كشورهاي ديگر صاحب نفت شد. اين حادثه بزرگ گامي بزرگ براي سياست مقابله و مقاومت در برابر كشورهاي غربي بوده كه در زمان پيروزي انقلاب به اوج مي‌رسد. انقلابي كه براساس تضاد و باورهاي مردم با حكومت شاه ايجاد شد، تحولي عميق در سياست نفتي ايران در عرصه داخلي و بين‌المللي پديد آورد. و همچنين اين تحول آثار شگرفي بر وضعيت توليد نفت و مواضع نفتي ايران در بازار جهاني و انرژي بر جاي گذاشت كه خود معلول نگرش متفاوت رهبران انقلاب به مسائل منابع نفتي و شيوة بهره‌برداري از آن بود. در چنين شرايطي نوسانهاي شديدي در زمينه توليد و صادرات نفت ايران پديد آمده اما با گذشت ده سال مربوط به تب تاب انقلاب و جنگ زمام‌داران كشور به تدريج به سوي اتخاذ سياست‌ها با هدف ايجاد ثبات در بخش نفت و توسعه و توان توليد و صادرات اين بخش گرايش پيدا كردند.

انقلاب اسلامي و سياست جديد نفتي علاوه بر اينكه تحولات عميقي بر سياست داخلي كشور گذاشته همان طور نقش بسيار عمده‌ايي را در صحنه جهاني داشته و باعث واكنش و انعطاف كشورهاي غربي و آمريكايي شد، مثلاً آمريكا به عنوان يك قدرت بزرگ نفتي جهان با تحت فشار قراردادن و بنيان‌گذاران اوپك خصوصاً عربستان عليه ايران جبهه مي‌گرفت و عربستان كه خود از رقباي سرسخت ايران بود در پي تضعيف ايران و ثبات درآمد نفتي خود از هر گونه اقدامات كوتاهي نمي‌كرد. با اين تفاسير سؤال اين است كه با وجود انقلاب در ايران جايگاه اين كشور در بازار جهاني نفت چه بود؟ و همچنين چه عواملي مي‌تواند در ارتقاء سياست نفتي ايران مؤثر باشد؟

گسترش وابستگي كشورهاي صنعتي جهان به نفت خام و تداوم رقابت جهاني بين آنها براي افزايش قدرت اقتصادي و سياسي خود، زمام‌داران ايران را واداشت كه سياست نفتي كشور را در راستاي موضع‌گيري‌ها و تحولات بين‌المللي پايه‌ريزي كنند. به عبارت ديگر يك رابطه مستقيم بين چهارچوب نفتي ايران و جهت‌هاي فكري و درك دولتمردان كشور از اوضاع بين‌الملل برقرار شد.

قبل از انقلاب اسلامي ايران در چهارچوب جنگ سرد يعني در عرصه رقابت دو ايدئولوژي حاكم بر جهان و دو ابرقدرت نظامي، جايگاه ويژه‌اي بدست آورد. در محاسبات استراتژيك غرب به ايران نقش فعال د جهت مقابله و جهاد كمونيسم در حاشيه جنوبي شوروي داده شد.(1) چنين نقشي همسويي كامل با جهان‌بيني دولت ايران داشت. لذا ايران در ملاحظات بين‌المللي آمريكا نقش اقتصادي، امنيتي و سياسي در رقابتهاي بين‌المللي و در جهت منافع غرب ايفا مي‌كرد. شاه كه بقا و دوام حكومت خود را در موفقيت جهاني آمريكا و غرب مي‌ديد نفت را به عنوان وسيله‌اي موثر در جهت پيروزي اين استراتژي به خدمت گرفت.(2) ولي اگر چه الزامات ماهري حكومت شاه همراهي او را با استراتژي منطقه‌اي و بين‌المللي آمريكا اجتناب‌ناپذير كرده بود، اما اين همسويي فاصله‌اش را با باورهاي توده مردم بيشتر كرد. و بعضي از دانشمندان روابط بين‌الملل علت عمدة انقلاب‌ها در جوامع بشري را در ازدياد بيش از حد فاصله بين باورهاي حاكمان و مردم مي‌دانند. و يكي از ويژگي‌ حكومت شاه در ديدگاه مردم عرضة نفت ارزان ايران به دنياي غرب از سوي شاه بوده و مردم باور داشتند كه شاه با تاراج ثروت كشور بر آمريكا و غرب خوش خدمتي مي‌كند. لذا در جريان انقلاب نحوه و ميزان عرصة نفت ايران در بازار جهاني به عنوان معرفي مهم و استراتژيك پذيرفته شد.

دولتمردان جديد و انقلابي ايران همسو با باورهاي مردم نفت را به عنوان نقطة ضعف غرب و نقطه قوت و قدرت ايران در صحنة متلاطم روابط بين‌الملل ارزيابي كردند.

زمام‌داران و حكومت انقلابي به لحاظ داشتن جهاني‌بيني خاص، خود و ايران را در معارضه با آمريكا و غرب مي‌ديدند. لذا تأمين نيازهاي نفتي كشورهاي غربي با قيمت پايين را برخلاف اعتقادات ايدئولوژيكي و هدف‌هاي ملي تلقي مي‌كردند. در اين فضا كاهش توليد نفت خام، محدوديت عرضة آن فشار بالا بردن قيمت جهاني نفت به عنوان پايه‌هاي سياست نفتي كشور تعيين شد. حكومت انقلابي نيز از نفت به عنوان وسيله مؤثر در جهت رسيدن به هدف‌هاي منطقه‌ايي و بين‌المللي خود كه بعد سياسي و امنيتي داشت استفاده كرد.

نفت از آغاز تجاري شدنش كالايي سياسي بود. اما براي مدتهاي مديد كشورهاي صنعتي غرب از مواهب سياسي آن بهره جستند. سياسي شدن نفت براي كشورهاي توليدكننده در اوايل دهه 70 و در نتيجه افزايش قيمت جهاني نفت و افزايش وابستگي كشورهاي صنعتي بر نفت ارزان كشورهايي كه داراي ثبات سياسي قابل برنامه‌ريزي نبودند شركت‌هاي نفتي كشورهاي ديگر را واداشت تا براي افزايش توليد نفت در كشورها و مناطق غيراوپك سرمايه‌گذاري كنند.(3) نتيجه اين تحول آن بود كه سهم نفت ارائه شده از سوي كشورها اوپك در بازار جهاني كاهش يافت.

در اين مورد در دهه 80 تقاضا براي نفت كشور اوپك از جمله ايران در مقايسه با اواسط دهه 70 كاهش يافت. در سال‌هاي اوليه پس از انقلاب ، كاهش توليد نفت خام ايران چندان تأثير منفي بر درآمدهاي ارزي كشور نگذاشت. علت عمدة آن را نيز بايد در افزايش قيمت نفت خام در بازار جهاني به دنبال وقوع انقلاب اسلامي در ايران و تجاوز عراق جستجو كرد.(4)

البته در اين زمان، يك رشته حوادث به تدريج به كاهش صادرات نفت به ايران منجر شد. ايران براي سال 1980 بهاي نفت خود را به 30 دلار در هر بشكه (بالاترين قيمت نفت در ميان اعضاي اوپك) رساند و همين امر سبب كاهش حجم عملات ايران براي فروش نفت به شركت‌هاي بزرگ نفتي همچون پرتسيش، پتروليوم و شل شد.(5) در اين زمان عوامل گوناگوني همچون دفاع ايران از قيمت بالا نفت ركود اقتصادي جهان، افزايش شيدد توليد نفت عربستان و عوامل سياسي ناشي از بحران در روابط ايران و آمريكا سبب شد تا پيش از آغاز اين جنگ توليد نفت كشور به كمتر از 2 ميليون بشكه در روز مي‌رسد و در نتيجه اين عوامل نقش اساسي را در فروش نفت كه منجر به كاهش بيشتر آن شد باز مي‌كند.

 

جنگ ايران و عراق و سياست نفتي

با آغاز تجاوز نظامي عراق به ايران در شهريور ماه سال 1359 بحران شديد ديگر در بازار نفت حاكم شد و بار ديگر قيمت‌ها رو به افزايش گذاشت.(6) جنگ سبب شد اوپك بهاي نفت شاخص خود را تا 32 دلار در هر بشكه افزايش دهد در اين زمان ايران بهاي نفت خود را تا 7/3 دلار در هر بشكه افزايش داد و از تأثيرات مهمي كه سياست نفتي در طول جنگ داشت صادرات آن براي تأمين نيازمنديهاي ارزي جنگ بود. مثلاً در سال 1361، 70 درصد درآمد سالانه نفت به مقاصد نظامي اختصاص يافت. ولي حملات عراق به تأسيسات توليد و صدور نفت كشور عملاً مانع از آن شد كه توليد نفت ايران در اين سالها فراتر از 5/2 ميليون بشكه در روز برسد. حملات هوايي عراق باعث صدمات شديدي به پالايشگاه نفت آبادان و پايانه نفتي خارك وارد كرد و اين در حالي بود كه 60 درصد نفت ايران از اين پايانه صادر مي‌شد.

يكي از سياست‌هاي نفتي در طول جنگ، صادرات نفت ايران به دورترين نقاط جنوب خليج فارس بود.(7) بدين ترتيب پايانه‌هاي نفتي ايران در جزاير بسوي لاوان، لارك و بندر عسلويه مورد بهره‌برداري قرار گرفت.

با توجه به شرايط به وجود آمده در سياست نفتي ناشي از انقلاب دولتمردان و زمام‌داران كشور بعد از انقلاب راهكارهاي جديد را در سياست نفتي به كار بردند كه تا حدودي زياد بر ارتقاء سياست نفتي تأثيرگذار بود، يكي از راهكارهاي مهم سياست جديد بازاريابي نفت ايران بود كه در ذيل توضيح داده مي‌شود.

 

سياست جديد بازريابي نفت ايران

يكي از نخستين اقدامات دولت پس از انقلاب در ايران لغو يك جانبه قرارداد من مدرسين بود كه به واسطة آن شركت‌هاي عضو كنسرسيوم به خريدار عمدة نفت ايران تبديل شد دولت انقلابي ايران، آماده بود بدون دخالت شركت‌هاي عضو كنسرسيوم، سياست نفتي خود را دنبال كند.(8) در اين زمان ايران همچنين به فروش نقدي نفت روي آورد. طي دو سال بعد از انقلاب با قيمت‌گذاري بالا در فروش‌هاي نقدي نفت، فروش در اين بازار در حال ظهور را بسيار جذاب مي‌كرد. خريداران زيادي به اين گونه معاملات نيز گرايش داشتند و آن هم به خاطر التهاب بازار به واسطه تحولات ناشي از انقلاب در منطقه بود. در اين شرايط نفت ايران با فاصله زيادي از ساير كشورهاي منطقه به گران‌ترين نفت خليج‌فارس تبديل شد. اين سياست نفتي در ابتدا موفقيت‌آميز بود اما با تغيير شرايط بازار و باعث ايجاد مانع در مقابل اين سياست‌ها شد. مصرف نفت در واكنش نسبت به قيمت‌هاي بالا و بحران اقتصاد جهاني به سرعت رو به كاهش گذاشت. در همين حال، توليد‌كنندگان غيراوپك كه از قيمت بالاي نفت به وجود آمده بودند، نيز بر ميزان توليد خود افزودند و در نتيجه به تدريج بازار با اشباع نفت رو به رو شد و بهاي نفت سير نزولي پيدا كرد. نكته مهم اينكه با بروز جنگ و تجاوز عراق به ايران بار ديگر بازار نفت ملتهب شد اما با افزايش توليد كشورهايي همچون عربستان و توليدكنندگان غيراوپك بازار بار ديگر اشباع گرديد.

از ديگر سياست‌ها ايران براي مقابله با شرايط ركورد بازار فروش نفت در چهارچوب داد و ستدهاي تهاتري بود كه در سال 62 و 1363 يك چهارم تجارت خارجي ايران بر مبناي معاملات تهاتري بود.

در زمان جنگ ايران و عراق اوپك در زمينه توليد نفت براي اين در كشور سهمية توليد مساوي را در نظر گرفت و هدف ايران هم صدور نفت دست كم 5/2 ميليون بشكه در روز بود تصميم گرفت براي رسيدن به اين هدف ابتكار عمل را در بازار در دست بگيرد. و نفت خود را به بهاي پايين‌تر از 34 دلار در هر بشكه به فروش رساند. كه اين امر سبب افزايش صادرات نفت ايران شد كه همراه با تداوم جنگ و پيروزي نيروهاي ايراني در جهبه‌ها سبب ارتقاء موقعيت بين‌المللي ايران در منطقه و در سازمان اوپك شد.

 

ابعاد سرمايه‌گذاري خارجي بعد از انقلاب

بعد از انقلاب به طور كلي ديدگاه منفي نسبت به سرمايه‌گذاراي در بخش مختلف اقتصادي كشور پديد آمد و طي آن سرمايه‌گذاران خارجي به عنوان عامل قدرت استعمار غرب كه تنها به غارت منابع اقتصادي كشور مي‌انديشيدند تلقي شدند. در نتيجه تا قبل از سال 1368 سرمايه‌گذاري خارجي در بخش نفت، اندك و تنها معطوف به صنايع پايين دستي نفت بود. ديدگاه منفي نسبت به سرمايه‌گذاري خارجي كه ديدگاه‌هاي قانون اساسي و ديگر قوانين بازتاب پيدا مي‌كرد تا حدود زيادي حاصل تجربيات تلخ مربوط به شكست نهضت ملي شدن نفت و تلقي خاص گروه‌هاي سياسي پس از انقلاب از فضاي موجود در بازار جهاني نفت بود.

با وجود ثبات مناسب پس از جنگ به سبب فشارهاي بين‌المللي و شرايط اقتصاد ايران، ريسك سرمايه‌گذاري در كشور، همچنان بالا باقي ماند در شرايطي كه ايران تلاش مي‌كرد زمينة مناسبي براي جذب سرمايه‌هاي خارجي در بخش نفت را فراهم كند، اقدام دولت آمريكا در سال 1995 در خصوص تصويب قانون داماتو مانع ديگر در زمينه سرمايه‌گذار در بخش نفت كشور ايجاد كرد.

بدين ترتيب مجموعه‌اي از عوامل سياسي داخلي و خارجي و عوامل اقتصادي در كشور در دورة پس از انقلاب، محدوديت‌هاي جدي در مسير جذب سرمايه‌هاي خارجي در بخش‌هاي مختلف از جمله بخش نفت ايجاد كرد. در شرايطي كه مسئولان كشور پس از جنگ، ضرورت جذب سرمايه خارجي در بخش نفت را احساس مي‌كردند يك رشته محدوديت‌ها در مسير جذب سرمايه‌هاي خارجي نهايتاً منجر به پذيرش قرارداد بيع متقابل يا پس خريد به عنوان الگوي جذب سرمايه‌گذاري خارجي در بخش نفت و گاز كشور شد.

 

فاصله گرفتن از رانتريسم

يكي از مسائلي كه وقوع انقلاب ايران باعث از بين رفتن ساختار آن شده ساختار رانتريسم در ايران بود كه ظهور اين پديده برمي‌گردد به اوايل دهه 1340 كه با افزايش درآمد نفتي دوران اوج‌گيري رانتريسم در ايران آغاز شد .(10) كه فاصله گرفتن اين ساختار و گامي مهم و بنيادي در مسير اجياد تحول واقعي در عرصه‌هاي سياسي و اقتصادي جامعه و حركت واقعي به سوي توسعه به شمار مي‌رود. بايد توجه داشت اگرچه ساختار رانتريسم رو به افول هست ولي با اين حال ايجاد تغييرات اساسي در اين ساختارها كاري دشوار و زمان‌گر است. از مهمترين راه‌كارهايي كه مي‌تواند در پايان دادن رانتريسم موثر باشد:

1- افزايش درآمد از ثروت

2- كوچك كردن دولت

3- افزايش صادرات غيرنفتي و چهارم افزايش درآمدهاي مالياتي.

با توجه به سياست‌هاي نفتي بعد از انقلاب در ايران بايد نقش اين كشور را در بازار جهاني شناخت اما قبل از هر چيز بايد نقش بازيگران دولتي عمده در عرصه نفت جهاني را مورد توجه قرار داد چرا كه كليد شناخت بازار جهاني نيز تا حد زيادي به شناخت رفتارها و سياست‌هاي نفتي بازيگران بزرگ بازار بستگي دارد. و همچنين اين كار (شناخت بازيگران عمده بازار جهاني نفت) اين امكان را فراهم خواهد كرد كه به شيوه‌اي دقيق‌تر به بررسي جايگاه كشورمان در اين بازار بپردازيم. به ترتيب بزرگترين بازيگران عمده بازار نفت چهار كشور آمريكا، عربستان، روسيه و چين مي‌باشند و آنچه كه در اين جا مدنظر است دو كشور آمريكا و عربستان هستند كه با سياست‌هاي مختلف مشكلات بسيار زيادي را در سياست نفتي كشور بعد از انقلاب به وجود آورده‌اند.

 

آمريكا

بدون شك آمريكا، بزرگترين بازيگر دولتي در بازار نفت جهان به شمار مي‌رود و همچنين از زمان پايگذاري صنعت نفت مدرن، آمريكا همواره يا بزرگترين و يا جزو بزرگترين توليدكنندگان نفت جهان بوده است. اين كشور حتي در سال 2000 نيز با توليد حدود 11 ميليون بشكه نفت در روز بزرگترين توليدكننده نفت جهان بود، هم اكنون (2004) نيز اين كشور با توليد بيش از 8 ميليون بشكه در روز سومين توليدكننده بزرگ نفت جهان پس از عربستان و روسيه به حساب مي‌آيد. همانگونه كه اين كشور جزو بزرگترين توليدكنندگان اين ماده به شمار مي‌رود بزرگترين مصرف‌كننده آن نيز به حساب مي‌آيد.

كشور آمريكا مهمترين استراتژي خودش را در سياست‌ نفتي به يكي از مناطق نفت‌خيز جهان يعني خاورميانه به كار مي‌بندد. كه خليج فارس در اين منطقه نقش اساسي را داراست و آمريكا هم براي رفع‌ خطر و جلوگيري از تسلط دشمنان بر منابع نفتي خليج فارس و همچنين براي حفظ ثبات آن سياست‌هاي مختلفي را پياده مي‌كند و يكي از مهمترين عاملي را كه در سياست خود مهم مي‌داند تقويت توليد و بهينه‌سازي مصرف نفت مي‌باشد.(11)

ايالات متحده آمريكا به عنوان يكي از قطب تعيين‌كننده اقتصادي و تجاري دنيا در طول 2 دهه پس از انقلاب اسلامي، ايران را همواره مورد تحريم و تحديد قرار داده است و از آنجايي كه وقوع انقلاب اسلامي بسياري از معادلات امنيتي منطقه را متأثر ساخته بود آمريكايي‌ها بر آن شدند انقلاب را در مسير مطلوب خود هدايت كنند يا اينكه با تنبيه ايران انقلابي، ضمن اضمحلال انقلاب، همسايگان اين كشور را نسبت به عواقب اقدام عليه منافع آمريكا با خبر سازند. سكوت رضايت‌آميز در سال جنگ تحميلي بخصوص همكاري با عراق در سال‌هاي آخر جنگ در جبهه‌هاي جنوب و جنوب غربي موضوع بحث نيست بلكه حفظ در حد يك جمله يادآوري مي‌شود كه سياست سكوت حمايت‌آميز آمريكا در قبال عراق، انگيزه‌اي استراتژيك داشت و آن هم فرسايش انقلاب اسلامي ايران بود.(12) همچنين با پايان جنگ و آغاز دوره‌اي جديد در ايران آمريكا سياست‌هاي تحريم شديدتري در قبال ايران اتخاذ كرد كه مجموع همة آنها را مي‌توان در استراتژي همه چيز بدون ايران خلاصه نمود.

در اين دوره آمريكا كوشيده است كه هر گونه تحرك اقتصادي و سياسي ايران را در جهان خنثي نمايد تا ايران منزوي شود. تلاش اصلي آمريكا متمركز بر اين بوده كه ضمن ارتباط اقتصادي و سكوت رضايت‌آميز در قبال شركت‌هاي آمريكايي در خصوص خريد نفت از ايران نوعي انقباض سياسي و ديپلماتيك در قبال ايران پيشه كند و ايران به عنوان كشوري خودسر، تروريست‌ و حامي بسط اسلام‌گرايي شيعي معرفي شود.(13)

با توجه به اين اقدامات آمريكا حدس مي‌زد كه در صورت اعمال تحريم، شركت‌ها معتبر بين‌المللي در ايران سرمايه‌گذاري نخواهند كرد و اين امر موجب تعطيل صدور نفت ايران به خارج و در نتيجه انزواي بين‌المللي و ملامت دولت ايران در نزد افكار عمومي خواهد شد. ولي نتيجه مطلوبي براي آمريكا حاصل نشد. شركت‌هاي متعدد بين‌المللي براي سرمايه‌گذاري در منابع انرژي ايران اعلام آمادگي كردند. رئيس جمهور فرانسه اعلام نمود كه ندانسته اين مشي آمريكا را دخالت در امور داخلي كشورهاي ديگر مي‌داند و چنانكه شركتهاي فرانسه از اين قانون متأثر شوند فرانسه اقدامات تلافي‌جويانه انجام خواهد داد. همزمان با رئيس جمهور فرانسه، وزير خارجه انگلستان ابراز داشت كه هيچ كشوري حق ندارد به شركت ساير كشورها بگويد در كشور سومي چگونه بايد رفتار نمايد.(14) روسيه نيز اين قانون را موجب بي‌ثباتي در خاورميانه دانست و آن را برخلاف موازين بين‌المللي تشخيص داد. دولت جمهوي اسلامي ايران با سفر به كشورهاي متعدد اروپايي و ژاپن موجبات جلب سرمايه‌گذاري خارجي و افزايش پوشش بيمه شركت‌هاي فعال در استخراج انرژي ايران را فراهم آورد و اين قانون موجب انزواي شركت‌هاي آمريكايي گرديده است. ولي با وجود اين موارد تحريم ايران و اقدامات آمريكا بر عليه اين كشور نتايج منفي و پايه‌ايي را براي ايران به بار آورد.

كه از جمله اين نتايج منفي:

1- تضعيف توان ملي و شعاع نقش آفريني ايران بود.

2- اجبار ايران براي ورود به يك بازي پيچيده

3- تقليل مقام ايران به قدرت درجه دوم در منطقه خاورميانه

 

عربستان

عربستان سعودي به واسطة دارا بودن بزرگترين ذخاير نفت جهان سياست نفتي منحصر به فردي را دنبال مي‌كند كه هدف آن به حداكثر رساندن مزاياي تلاش از دارا بودن اين حجم عظيم از ذخاير و ظرفيت عرضه آن است. عربستان براي دست‌يابي به هدف بالا استراتژي‌ نفتي خاصي را در سه عرصه دنبال مي‌كند. 1- عرصه روابط با ديگر اعضاي سازمان اوپك 2- حداكثر رساندن درآمدهاي ناشي از صادرات نفت و سوم افزايش عمر ذخاير خود كه براي رسيدن به اين هدف 2 عامل مهم مي‌باشد: 1- قيمت تعادلي نفت 2- ميزان ظرفيت اضافي توليد.

عربستان به ويژه پس از پيروزي انقلاب در ايران و تغيير سياست‌هاي نفتي كشورمان در زمينة توليد نفت ـ نقش مسلطي در سازمان اوپك پيدا كرد. در سال‌هاي قبل از انقلاب به ويژه در دهه 1350 رقابت فشرده‌ايي ميان ايران و عربستان بر سر ظرفيت توليد و تأثيرگذاري بر تصميمات اوپك وجود داشت. در اين زمان ايران با ظرفيت توليد 6 ميليون بشكه در روز ـ عملاً به عنوان رقيب عربستان عمل مي‌كرد و با پيگيري سياست دفاع از قيمت بالا كه از حمايت اكثر اعضاي اوپك برخوردار بود، نقش رهبري كننده در اوپك را در دست گرفت. هر چند در سال 1356 ايران موضع خود را در خصوص بهاي نفت تغيير داد و به همكاري بيشتر با عربستان پرداخت اما پس از انقلاب در ايران عوامل متعدد سبب ارتقاي جايگاه عربستان در سازمان اوپك شد به طوري كه امروزه از اوپك به عنوان سازمان تحت رهبري عربستان ياد مي‌شود.

علاوه بر بازيگران دولتي تأثيرگذار بر سياست نفت بازيگران فرادولتي در جهان وجود دارند كه نقش مهمي در تحولات نفتي ايران و جهان بازي مي‌كنند كه يكي از مهمترين اين نهادهاي فرادولتي تأثيرگذار در بازار جهاني نفت سازماني به نام سازمان اوپك مي‌باشد كه در خلال پيش از چهار دهه فعاليت، دوران پر فراز و نشيبي را سپري كرد.(15)

 

اوپك

سازمان اوپك در 14 سپتامبر 1960 در اجلاس بغداد و توسط شركت بنيان‌گذار كه عبارتند از ايران، عراق، كويت يا عربستان سعودي ونزوئلا تأسيس شد كه اين 5 كشور 17 درصد از ذخاير نفت 36% بازار نفت جهان را در اختيار داشت.

هدف اصلي تشكيل سازمان اوپك ايجاد هماهنگي و وحدت در خط‌مشي‌هاي نفتي كشورهاي عضو و تغيير بهترين شيوه‌ها براي تأمين منابع فردي و جمعي سازمان است براي اين منظور سازمان روش‌ها و وسايل تأمين تثبيت قيمت‌ها در بازارهاي بين‌المللي نفت را با امعان به حذف نوسانات مضر و غيرضروري پيش‌بيني مي‌كند.

از بدو تأسيس اوپك تا كنون عوامل و متغيرهاي مختلفي بر رفتار اين سازمان در بازار جهاني نفت تأثير گذاشتند به همين علت است كه ارزيابي عملكرد اوپك با توجه به تعدد عوامل تأثيرگذار بر رفتار آن كار دشواري است. عوامل تأثيرگذار بر عملكرد اوپك را مي‌توان به دو دسته داخلي و خارجي تقسيم كرد. عوامل داخلي همچون ناهمگوني اعضا از نظر حجم ذخاير و سياستهاي توليد، تعارضات ايدئولوژيك اعضا بي‌ثباتي سياسي كشورهاي عضو و همچنين تفاوت سمت سوي سياست خارجي اعضا در ارتباط با كشورهاي مصرف‌كننده، اثر منفي بر عملكرد اوپك دارد. با اين حال ساختارهاي اقتصادي كم و بيش مشابه اعضا و وابستگي شديد آنها به درآمدهاي نفتي، عاملي است كه اعضاي سازمان را با وجود تمامي اختلافات ياد شده، براي پيگيري منافع مشترك، كنار يكديگر نگه داشته است.(16) در بخش عوامل خارجي، آژانس بين‌المللي انرژي، سياست‌هاي نفتي آمريكا و ديگر كشورهاي بزرگ مصرف كننده و اقدامات شركت‌هاي چند مليتي را مي‌توان از عوامل تضعيف كننده اوپك ياد كرد. با اين حال حجم بالاي ذخاير اوپك (77 درصد كل ذخاير نفت جهان) و هزينة پايين توسعه ذخاير آن، موقعيت منحصر به فردي از نظر بين‌المللي به اين سازمان بخشيده است.

در يك تحليل كه از سوي محافل غربي مطرح مي‌شود اعضاي اوپك به جناح بازها و كبوترها تقسيم مي‌شوند. بر اين اساس كشورهاي با ذخاير كم به همراه كشورهاي داراي جمعيت زياد مانند نيجريه و ايران، اغلب به عنوان بازها، هوادار افزايش قيمت نفت هستند در مقابل كشورهايي همچون عربستان و كويت با ذخاير عظيم و جمعيت كم، به سبب نگراني از پيامد افزايش قيمت كه مي‌تواند تغييرات تكنولوژيكي و توسعه ذخاير جديد را به دنبال داشته باشند خواهان قيمت پايين‌تر هستند.

 

نقش ايران در اوپك بعد از انقلاب

و اما آنچه كه در اينجا مدنظر مي‌باشد، اين است كه از آنجايي كه ايران نخستين توليدكننده نفت در منطقه بود و در حال حاضر پس از عربستان سعودي ايالات متحد و روسيه چهارمين توليدكننده بزرگ شمار مي‌آيد و با توجه به ذخاير بالا انتظار آن بود كه ايران همواره قدرتي موثر و صاحب نقش در منطقه اوپك، باشد. اين نقش تا اوايل 1980 پايدار بود ولي با وقوع انقلاب اسلامي جنگ تحميلي و مشكلات ناشي از ترميم خرابي‌هاي جنگ ايران از عربستان سعودي عقب افتاد. مطالعه حدود چهار دهه فعاليت ايران در سازمان اوپك گوياي اين واقعيت است كه از نقش ايران در اين سازمان به طرز محسوسي كاسته شده مجموعه‌اي از عوامل باعث كاهش اعتبار ايران در اوپك و به طور كلي در بازار انرژي دنيا گرديد كه عبارتند از :

1- توليد ثابت كه ناشي از ضعف سرمايه‌گذاري مي‌باشد كه آن هم معلول كمبود داخلي و سخت‌گيريهاي بين‌المللي است كه در مجموع ثبات و امنيت ملي ايران را مخدوش كرد.

2- استراتژي‌ آمريكا ( همه چيز بدون ايران كه در بحث متذكر شديم.

3- تقاضاهاي فزاينده داخلي و پيامدهاي منفي آن و ...

با توجه به اين مسائل در گروه توليدكنندگان هيچ نهادي با اوپك قابل مقايسه نيست و در گروه مصرف‌كنندگان نيز هيچ نهادي با آژانس بين‌المللي انرژي. اين خصلت نفت جهان با وجود تمامي تحولات كه به واسطه گسترش فضاي رقابت و ورود بازيگران جديد رخ داده ادامه پيدا كرده است از اين رو مي‌توان گفت بازار نفت را تا حد زيادي بازيگران بزرگ تشكيل مي‌دهند به عبارت ديگر نفت، عرصه بازي بزرگان است.

اينها عواملي بودند كه در سياست نفتي ايران خصوصاً در دوران بعد از انقلاب نقش تعيين‌كننده‌اي را داشته و دارند كه با درك صحيح از تأثيرات سياست‌هاي ناشي از بازيگران دولتي و فرادولتي مي‌توان جايگاه ايران در بازار جهاني نفت را به خوبي شناخت علاوه بر اين بايد به سياست‌هاي داخلي هم كنجكاوانه نظر داشت. يكي از راهكارهاي مهم براي مشخص كردن جايگاه ايران در بازار جهاني نفت مقايسه ميان ظرفيت‌ها و عملكرد ايران در بخش انرژي (نفت) با بزرگترين بازيگران دولتي مي‌باشد. همان طور كه در بحث اشاره كرديم آمريكا، عربستان بزرگترين بازيگران عرصه نفت جهان هستند كه علت عمده اين امر به ظرفيت عظيم ذخاير، توليد و مصرف نفت و فرآورده‌هاي آن در اين كشورها باز مي‌گردد.

كه مقايسه ميان ايران و اين بازيگران نشان مي‌دهد علي‌رغم اينكه ايران در زمينه توليد نفت مقام چهارم را به خود اختصاص داده است با اين حال فاصله بسيار زيادي با توليدكنندگان عمده دارد بنابراين جايگاه ايران در زمينه توليد نفت و گاز نيز در سطح متوسط يا حتي پايين‌تر قرار مي‌گيرد.(18) ممكن است در اين جا بحث مطرح شود كه با پيگيري اهداف و سياست‌هاي مطرح در بخش نفت و گاز ايران جايگاه كشورمان چند سال بعد از انقلاب به ميزان قابل ملاحظه‌اي در بازار انرژي جهان افزايش خواهد يافت، تحقق چنين فرضي با در نظر گرفتن مجموعه ظرفيتهاي ايران در بخش انرژي و فاصله زياد آن با بازيگران بزرگ در اين عرصه بعيد به نظر مي‌رسد. فارغ از اهداف كمي مطرح شده در زمينة افزايش توليد نفت و جذب گسترده سرمايه‌گذاري‌هاي خارجي عملكرد مجموعه بخش نفت و گاز در زمينه جذب سرمايه و افزايش توليد حاكي از آن است كه رشد موجود در اين عرصه‌ها بطئي و در سطح متوسط است و بنابراين انتظار تحول شديد و معقول به نظر نمي‌رسد.

بدين ترتيب مي‌توان گفت ايران در بازار جهاني نفت بازيگري ميان پايه و با توانايها و ظرفيتهايي در مجموعه در متوسط است و چشم‌انداز آينده نيز حاكي از آن است كه اين وضعيت ايران در بازار كم و بيش ادامه خواهد يافت. شناسايي جايگاه دقيق و واقعي ايران در بازار جهاني، زمينه اتخاذ رويكردي مناسب و مبتني بر ظرفيت‌ها و منافع ملّي كشور را در بخش نفت و گاز فراهم مي‌كند.

اكنون كه جايگاه ايران در بازار جهاني نفت از نظر ظرفيت توليد و ذخاير نفت مشخص شد سؤالي كه در مقدمه اين پروژه مطرح شد، اين بود كه آيا ارتقا جايگاه ايران در چنين بازاري امكان‌پذير است؟

در پاسخ به اين سؤال بايد گفت « ارتقاي جايگاه ايران در بازار جهاني نفت به تغيير توازن موجود ميان درونگري و برونگري در سياست‌گذاري و اداره بخش نفت در كشور بستگي دارد. بدين ترتيب كه براي ارتقاي موقعيت ايران، تقويت درونگري در امر توليد و مصرف نفت و گاز و تقويت برون‌نگري در امر جذب سرمايه‌هاي خارجي و ترك ديپلماسي نفتي كشور ضروري است.

مقصود از درون‌نگري در سياست‌هاي توليد و مصرف نفت و گاز اين است كه سياست‌هاي مربوط به اين عرصه (بايد با توجه به مجموعه شرايط، نيازها و امكانات داخلي ايران و نه با تأثيرپذيري از عوامل خارجي بازار، تدوين و به اجرا گذاشته شود.

مقصود از برون‌نگري در سياست‌گذاري براي جذب سرمايه‌هاي خارجي و تحرك ديپلماسي نفتي نيز اين است كه در اين دو عرصه بايد به شناخت بهتري از مجموعه شرايط بازار انرژي دست يابيم و سياست خود را نيز بر همان اساس پايه‌ريزي كنيم يا به عبارت ديگر ادعاي مطرح شده در اين جا اين است كه تأمين بهتر منافع ملي كشور در بخش نفت نيازمند به درون در سياستهاي توليد و مصرف و نگاه به بيرون در زمينه جذب سرمايه‌هاي خارجي و تحرك ديپلماسي نفتي كشور است.

 

نتيجه

انقلاب اسلامي در بهمن 1375 در شرايطي به پيروزي رسيد كه دولت پهلوي بسيار بيشتر از آنچه تصور مي‌شود، فربه و متورم شده بود. نظام توزيع درآمدها، سرمايه‌گذاري‌ها دولتي و خدمات عمومي به يقين درآمدهاي هنگفت نفت باعث رشد سريع و سرسام‌آور دولت گرديد، مسئولين انقلاب نوپا اصولاً براي تأمين استقلال آزادي و جمهوري اسلامي به عنوان شعار محوري انقلاب اسلامي بايد حق مردم را به خود آنها عودت مي‌دادند ليكن مسايل پيچيده و بي‌نظم ابتداي انقلاب (مانند انقلاب‌هاي ديگر و مشكلات ناشي از جنگ باعث شد كه دولت همچنان بازيگر مستقل و مقتدر ميادين اقتصادي سياسي فرهنگي بودند» در واقع انقلاب اسلامي وارث يك وضعيت گسيخته گرديد و مدت زيادي زمان لازم بود تا دولت بتواند به بدنه‌اي منصب راه مختصر و مقتدر مبدل شود. ولي در سال‌هاي اول انقلاب اسلامي بسياري از شركت‌ها و سرمايه‌ها مصادره و ملي اعلام شد جنگ تحصيلي هشت ساله باعث شد تا دولت براي تأمين و پشتيباني جنگ نقش بيشتري پيدا بكند. بسياري از شركت‌ها و واحدهاي وابسته به دولت و حاكميت، زيانهاي فراواني مي‌دهند ليكن برخورداري دولت از درآمدهاي سرشار نفتي باعث شده كه دولت ستارالعيوب باشد و برعملكرد منفي است كه بين دلارهاي نفتي و رانت‌خواري سرپوش نهاده شود.

طي دوره 1376 و 1368 تلاش زيادي صورت گرفت تا صادرات غيرنفتي افزايش يافته و اتكا بر درآمدهاي نفتي كاهش يابد. ليكن اين ادعا سرابي بيش نبود و صادرات غيرنفتي هيچ وقت از چهار ميليارد دلار فراتر نرفت. چهار ميلياردي كه قابليت حصول آن هم ناشي از درآمدهاي نفتي بود يعني نفت پنجاه درصدي منابع لازم را تهيه نمود تا چنين رقمي بدست آيد در نتيجه صادرات غيرنفتي فقط تا دو ميليارد دلار رشد داشته و درآمدهاي ارزي كشور به شيوه چشمگيري وابسته به عايدات نفتي بوده است. بدين ترتيب از سال 376 به بعد جامعه به شدت جبران‌پذير شد و مسايل گوناگون جنبة امنيتي به خود گرفت و وقت و انرژي بسياري از جامعه و دولت به خودش اختصاص داد. نفت كه مي‌توانست در مسير توسعه ملي قرار بگيرد، به راحتي عاملي در آسيب‌پذيري ملي تبديل شد.

با توجه به محدوديت‌ها و مشكلاتي كه در صنعت نفت به وجو دآمده يكي از راهكارهاي مهم براي ارتقاء سياست نفتي به نظر مي‌رسد كه بايد درك صحيح از ويژگي‌هاي كنوني صنعت نفت يا به عبارتي ديگر اقتصاد سياسي نفت داشته باشيم تا قدمي مهم در زمينه تدوين استراتژيك صنعت نفت كشور و برنامه‌ريزي صحيح براي ارتقاي وضعيت اين صنعت در كشور برداريم. علي‌رغم اينكه ما با محدوديت سرمايه و فن‌آوري نوين توليد و مديريت رو به رو هستيم عواملي چون توسعه ظرفيت توليد نفت ايران و همچنين خاورميانه با چالش نظير رشد سريع مصرف داخلي، افزايش شدت انرژي و محدوديت زيست محيطي در اين كشورها رو به رواست. كه همكاري در مهار رفع مشكلات به امنيت اين انرژي در جهان و منطقه كمك مي‌كند. اقدامات ايران را در سال‌هاي گذشته براي توسعه صنعت نفت مي‌توان به چند دسته تقسيم نمود: 1- اكتشاف منابع جديد نفت گاز، سرمايه‌گذاري براي افزايش ظرفيت توليد نفت ، ارتقاء بهره‌وري و افزايش نرخ بازيافت از طريق مختلف همكاري با شركت‌هاي بين‌المللي نفت در مراحل مختلف، اكتشاف و توسعه و بلاخره همكاري در اوپك براي حفظ ثبات بازار نفت كه اين گونه اقدامات مي‌تواند به عنوان تنظيم‌كننده اصلي تقاضاي انرژي داخل كشور، در منطقه و جهان نقش موثري ايفا كند سخن آخر، اين كه تمامي تحولات گفته شده در سياست‌هاي نفتي ريشه در پيروزي انقلاب اسلامي دارد كه همچنان در پي شكوفايي و پيشرفت در حال حركت است.

 

منبع:

1- ديويد پنتير، « نفت بين‌المللي و امنيت ملي»، ترجمه هومن شاهميري، اطلاعات سياسي ـ اقتصادي شماره 62-61 ص 45-44.

2- شاه هميشه نفت را عمده‌ترين مسئله ايران مي‌دانست. او در آخرين كتابش، پاسخ به تاريخ، علت سقوط حكومت خود را توطئه شركت‌هاي نفتي غرب قلمداد مي‌كند.

3- John Duning, txtenation production and the multination enter pris (London: George Allenan Junwin 1981), p.35.

4- مسائل نفت ايران/ مؤلف سعيد ميرترابي: تهران شركت نشر قرمس 1384 ص 91.

5- قراردادهاي نفتي ايران، محمد حبيبي: امتياز دارسي و قرارداد 1313 ...) نوشته محمد حسيني تهران دانشگاه آزاد اسلامي (واحد مركزي)، ادارة كل چاپ انتشارات توزيع 1380.

6- مجله سياست خارجي ـ سال نهم بهار 1374 شمارة يك، سعيد تايب ص 115 تا 128.

7- پژوهش در مسائل سياسي تاريخي نفت در ايران / جليل نائبيان ـ تهران : ثارالله 1378.

8- محمدعلي همايون كاتوزيان ، «نفت و توسعه اقتصادي در خاورميانه» . ترجمه عليرضا طيب مجله اطلاعات سياسي شماره 80-79 ص 84-71.

9- توانايان فرد، حسن، دكتر مصدق و اقتصاد. انتشار علوي، تهران 1362.

10- تاريخ جهاني نفت اثر دانيال يركين، ترجمه غلامحسين صالحيار ـ تهران اطلاعات 1374- جلد دوم.

11- همشهري ديپلماتيك ـ سوخت سياست، شماره بيست دوم ـ نيمه بهمن 1386 ب .

12- مجله سياست خارجي ـ سال پنجم زمستان 1370 شماره 4 پيام دكتر اكبر ولانيي

13- نفت و امنيت ملي جمهوري اسلامي ايران / قدير نصري. تهران: پژوهشكده مطالعات راهبردي 1380 ، ص 237.

14- شهابي شهراب. اثرات مستقيم و غيرمستقيم ترميم (فصلنامه سياست خارجي سال يازدهم 86-85.

15- ديپلماتيك همشهري همان ، ص 6.

16- فرشادگهر، ناصر «اوپك لقب با حضور توليدكنندگان بزرگ در آن، اطلاعات سياسي اقتصادي، شماره 180- 179- ص 176.

17- Bcc Newsonineopec: The coil eavtal in povoflle afwww bbc -newcouk 2.2004 june

18- مسائل سياسي ـ اقتصادي جهان سوم ـ احمد ساعي ـ تهران: سازمان مطالعه و تدوين كيت علوم انساني دانشگاه سمت 1382.

19- نشريه سنگر صنعت دورة دوم شمارة چهارم (شهريور 1386) دولت نهم.

20- نفت و بحران انرژي، دكتر رضا رئيس طوسي چاپ اول ـ روزنامه كيهان 1363.

21- تاريخ جهاني نفت، اثر دانيال يركين، ترجمه غلامحسين صالحيار ـ تهران: اطلاعات 1374- جلد اول.

22- تاريخ تحولات سياسي و اجتماعي ايران علي‌رضا ازغندي ـ تهران سازمان مطالعه و تدوين ـ كيت علوم انساني دانشگاه سمت 1382.

23- نهضت ملي جمهوري اسلامي ايران / قدير نسيري ـ تهران و پژوهشكده مطالعات راهبردي 1380.

 

منبع:

articles.ir

 

نظرات (0)Add Comment

نظر دادن به اين مطلب
كوچكتر | بزرگتر

busy
pulmicort over the counter australia best place to buy emoquette in mexico discount bupropion from usa order ephedraxin from mexico without prescription side effects of penegra 100 generic yasmin switzerland generic aspirin no prescription brand demadex buy cheap sarafem generic bactroban walgreens dipyridamole legal us cost of salbumol vgr 100 effects no prescription salbumol sale glucotrol xl online shipping midamor on line in the usa crestor 20mg tab current live hog market price drug schedule crestor ou acheter kamagra oral jelly can you get lotrisone over the counter amoxycillin trusted online drug stores in canada how much cialis to take cialis super active india sale does watermelon rind work like viagra buy prescriptions uk version of glucotrol xl order phenergan from uk without prescription riperdal from mexico ciplox refill pack online pharmacy uk metronidazole i pill inderal website online no prescription uk for amitriptyline overnight erection packs 11 tablets lipotrexate now co uk zentel canada orlistatum pills online in the usa order tadalis from mexico without prescription accutane pills legit pharmacy mexico deltasone is extendaquin a prescription drug ceftin pharmacy coupons online meloxicam enolat with no prescription illegal order viagra online abilify over the counter sale overnight what does a motrin 600 look like where can i buy alphagan cialis sale online canada benicar buy india generic uk paypal mirapex zofran weight gain generic actoplus met 15 1000 betnovate uk no prescription where can i get unisom pills mail order danazol genuine brand cialis 100mg discount code for mentax ordering yaz india cheap sominex no prescription canadian drugs lipitor ephedraxin prices cvs finpecia mg india purchasing doxazosin online uk illegal slimming tablets uk vendita viagra in contrassegno viagra plus generico online can you buy zestril generic internet best depression medication for teenagers costco pharmacy ortho tri cyclen price microzide uses medication order digoxin free shipping ach indocin no prescription canada zoloft on line in the india how long to use lamisil for ringworm can you buy atrovent over the counter crestor rosuvastatin calcium 10mg oxybutyninum tablets buy depakote generic release date buy meridia weight loss purchase yaz in uk ortho cyclen drug in canada pharmacy how to buy venlafaxina in london is generic isotretin effective finpecia united pharmacies review generic actoplus met benicar drug in canada pharmacy fastest tadacip uk delivery ephedraxin uses medication buy prometrium online no prescription rx viagra ru albenda no prescription fedex ups doxycycline delivered to your home compare prices meclizine adalat canada pharmacy renagel generico italiano order lisinopril online without rx serophene cheap uk pharmacy get amaryl toronto buy compazine online mexico no prescription omnicef generic uk american express canada costco credit card trazodone maximum dosage for sleep paxil online store donde puedo comprar viagra en mexico purchase retino a cream 0,025 in usa better than raciper avalide comprare disulfiramo next day order citalopram no prescription purchase biaxin in canada naprosyn medicine online cost of accutane at walmart decadron 0.5mg prospecto over the counter drugs similar to cipro luvox buy canada comprar sinequan original en madrid buy remeron 200 suprax online pay paypal suppliers of augmentin in us estrofem prescription only generic wellbutrin good name brand buy phenergan online no prescription ordering effexor xr here in canada exelon on line no script can you buy altace further discount ventolin hfa salbutamol sulphate inhalation aerosol revista palermo online toda la informacion de la actividad generic uk paypal aricept retin a 0,025 no prescription fedex ups cheap levitra super active 40 mg can i drink on amoxicillin nhs clomiphene challenge fertility test albenda lowest price online genuine minocycline 100mg voltaren gel generic where can i buy trental online without a prescription universities in canada for phd in pharmacy diovan cost zyrtec pharmacy usa noprescriptioneeded prescription drugs walmart glasses prescriptions online inderal for sale philippines what does lexapro do to me where can i buy quetiapinum online without a prescription terramycin fast mexico coumadin discount card cheap genuine zyprexa online buy levothyroxine 300 mcg buy bystolic patch buy demadex online india fluconazole 200 mg for yeast infection purchase furosemide pills confido cost in canada lopressor 100mg tablet serevent generico italiano best anxiety medication for children pharmacy escrow new name levothyroxin pills online in the mexico safe to buy generic tetracycline from uk what does nitrofurantoin 50 mg look like how to get procardia in australia cozaar 50 mg price aprovel online from uk purchasing vermox online uk trial erection packs 3 online price zyloprim interactions other drugs omnicef bonus pills minocin over the counter canada is lamisil a prescription drug voltaren retard spain overnight pharmacy norvasc what is minipress mg used to treat best generic depakote review discount retin a from canada viagra in hyderabad lamictal paypal purchase arimidex anastrozole where do i lisinopril in uk side effects of clonidine overdose purchase zyprexa on line in mexico serophene pill shortage best place to buy premarin in uk buy tizanidina online without prescription order desyrel tablets prednisone without weight gain trimox india pharmacy buy retin a 0,025 online overnight delivery discount rocaltrol mircette brand order can you buy arjuna mexican pharmacy no prescription imitrex can you order alavert orally disintegrating tablets antihistamine buy cheap silagra genuine micronase best price buy cilest in india online toradol iv dose buy kamagra oral jelly online india no prescription is seroquel available on line in canada menosan online without prescription proscar propecia dosage where purchase vagifem where to buy cialis in canada pharmacies allegra effects generic safe cabgolin no precription depakote maximum daily dosage buy anacin patch toprol tablets buy parlodel lawsuit canada buy advair diskus online no prescription canada where to purchase nitrofurantoin discount erexor eulexin where to purchase depakote max dose free cialis offer lady era mail order online pharmacy uk rhinocort tulasi online usa no prescription order nootropil on line uk advair diskus without prescrip sominex mg mexico no prescription acnetane what is ranitidine made of can you buy viagra super active in ireland prescription online pill store buy lopid online from canada where to buy viagra plus list of tesco stores selling minomycin torsemide no prescription cheap unisom pills us pharmacy online cordarone how much will zyvox cost purchase otomax online buy pariet 10 mg rogaine 2 refill pack pharmaceutical council of jamaica betnovate online purchase coreg pills online in the usa how to use ventolin inhaler with spacer orlistat pills online in the india proventil pill shop discount code doksazosin lek medication overnight delivery no prescription atorlip 20 do i need a prescription for minipress apo atorvastatin 80 mg zofran for sale philippines what is viagra used for other than ed ordering prednisona india safe to buy generic ponstel from usa sarafem tablets from buy where can i get some trazodone beta val next day delivery stromectol cost canadian buy lexapro no prescription fast delivery best cialis online price order ivenox from canada without prescription suppliers of avalide in us 20mg canadian amlodipine benazepril prednisona shopping revatio paypal voltaren precio mexico atacand delivery london buy geriforte tablets india clomipramine anafranil dosage buy over the counter dutasterid online get diakof las vegas generic of lamisil cream avapro 300 25 buy cialis super active from india use of omeprazole capsules calan mexico companies only order bupropion xl pak english newspapers online generic pharmacy online reviews liposafe delivery uk pravachol without a prescription from canada mentat without subscription worldwide pharmacy cardizem zyrtec 10 mg tablet cialis sublingual tablets from buy can buy suprax online online prednisolona with no prescription ordering without buy actos cheap proscar mg buy avodart 10 roxithromycin canadian online overnight pharmacy generic pills for cleocin robaxin rx tinidazole comprare buy stieva a mexican pharmacies duphalac to buy ondansetrona uk pharmacy apcalis sx precio mexico carbamazepine generic for tegretol do i need a prescription for clavamox atrovent nebulizer unit dose suhagra shortage 2012 buy janumet tablets us purchase medazole in india is it safe to order amoxiline list of tesco stores selling tretinoin 0 05 phenamax without insurance online glucotrol xl india how to take prednisone 40 mg brand name proventil online what does protonix buy generic prozac no prescription silagra cipla amoxycillin lowest price online minipress looking for buy over the counter tofranil online canadian pharmacy online ciprofloxacina rx blue pill for men can you take sepibest daily lasix legal in england without a script delivery buy allopurinol online methotrexate daily use reviews to buy cipralex fosamax wholesale to buy viagra professional avodart for dogs buy online pharmacy nolvadex fast delivery promethazine codeine syrup dosage chart buy cialis jelly new zealand online cialis over counter proscar mg canadian rx cheap shatavari buy online cheap minoxidil foam buy clomid cheap online where to buy levitra in qatar terbutaline inhaler prilosec india companies only retino a cream suppositories buy mentat for purchase without a prescription levothroid online canada why the big price increase on alli diet pill? buy cheap bentyl online per pill can you buy clozaril over the counter in germany azithromycin zithromax alcohol the chepest prinivil cleocin ovules price buy advair online overnight delivery bupropionum buy online india fertomid mg price order levaquin from is allopurinol a prescription drug motrin tablets price hyzaar mexico free shipping overnight prilosec drugs acheter levitra plus pas cher aciphex 20 mg price over the counter tricor diovan drugs for sale one click pharmacy cambridge compare prices lotrisone price increase estrace antibiotics side effects depression cheap quetiapinum sale uk prope unesp lozol cost bactrim dose for uti pediatric generic viagra review furosemide brand name generic name augmentin 625 mg dosage order hoodia without rx mbna american express uk login toradol without hydrea 500 mg 100 cap requip pas cher italie what is trial erection packs 3 for western drug cialis professional buy online metronidazole generic discount elocom of canada dutas pas cher italie hyzaar 50 12 5 mg 28 film tablet zantac without prescription buy hytrin 5mg where to buy himalaya confido mail order live lobster viagra or cialis for young men levaquin sublingual dosage buy emsam online uk no prescription buy decadron online mexico no prescription generic celebrex india buy erythromycin from mexico online erythromycin lawsuit settlements colchicina women buy safe dose of benadryl for 2 year old cheap birth control pills online januvia online in uk viagra sites that are real can i buy prescriptions from canada apo furosemida medication overnight delivery viagra professional online canada over the counter metocarbamol where can i purchase vasodilan genuine fast buy cheap cipro ordering low dose lisinopril atorvastatin side effects sleep retino a cream 0,05 uk no prescription buy maxalt online mexico no prescription zithromax z pak 250 mg tablet cant ejaculate pharmacy buy naprosyn discount india pharmacies online that sell cefadroxil order frusemide from mexico without prescription purchase innopran xl pills buy female cialis 10 buy yagara from mexico online dosage for zoloft for anxiety where to buy albenda avodart over the counter usa celebrex and alcohol effects is microzide a prescription drug buying viagra uk shops buy vytorin online with out prescription buy zyloprim have no prescription buy real avandamet mail order generic floxin canada depakote tablets online generic zithromax z pak where can you buy lamisil online best place to buy amitriptyline in australia medrol medication dogs desyrel patient reviews lotensin online pharmacy uk dilantin order in the us xeloda discussion forum fucidin 10 mg cost take cialis and viagra together buy tamoxifen online thru paypals accuran pill shortage erexin v pills online in the usa crestor generic available chloroquine medicine children order renova cream online australia mestinon skelaxin now donde puedo comprar dostinex caverta mg tablet ranitidine visa lady era order online no prescription weakest to strongest repulsion buy famvir with no rx zantac wanted online review online demadex india maxaman costco how to by fosamax online erection packs 2 pills online in the india express shipping cialis soft canada and vistaril buy serpina online amoxiline usa cheap ranitidine no prescription non persciption rumalaya forte nizoral pills online in the canada does zyrtec work better than allegra motilium online uk cialis from canada free samples india pharmacies online that sell sildenafil citrate how to buy retin a gel 0,1 online buy fucidin cream online anti anxiety over the counter alesse 21 tablets buyers of viagra soft canada where to buy live crawfish in sacramento buy acivir pills without a script cash price for combivent respimat list of tesco stores selling mentat erythromycin base 250 mg how to buy kelnor online buy sarafem online from australia trileptal trusted online drug stores in canada decadron pills drugstore methotrexate color pills elimite suppositories buy purchase levoxyl in india resources for vytorin get florinef toronto order water pills online pharmacy drugs india decadron price what is the name of viagra for women nolvadex medication overnight delivery is cipro sold over the counter cheapest zyrtec tablets uk drug furosemide medication buy obelit boots pharmacy viagra professional western australia generic seroquel vs brand cialis soft generic uk buy albendazole 200 mg western drug dulcolax nhs repeat prescriptions online sildenafil jelly kamagra acheter keflex metformin discount coupons purchasing prinivil online donde puedo comprar levitra differin gel reviews where do i coumadin in australia buy benadryl from india safe viagra jelly no precription generic uk paypal dostinex chloromycetin pills online in the australia citalopram generic 2013 drugs tamsulozin from canada buying brand advair diskus using paypal is there anything natural that works like viagra mexican pharmacy no prescription ondansetrona buy fincar with paypal accutane 40 mg a week nootropil order online no prescription best site to buy tindamax tretinoin usa cvs prices rosuvastatin calcium generic price cleocin hcl other medicine like abilify kamagra oral jelly generico italiano overnight pharmacy ventolin what is erythromycin ethylsuccinate tablets used for oxybutyninum for sale australia prednisolona discount no prescription what is better cialis or viagra buy cafergot online uk no prescription tadapox for dogs kamagra fast usa buy medrol greece retin a 0,025 prices usa can you cheap buy benicar hct secure morning after pill prandin generico italiano online skelaxin india alli coupon walgreens prints where can you get a prescription for viagra cheap wfxt pills low price malegra purchase depakine chrono in usa klipal codeine mg order minocycline generic form canadian scholarships for women in medicine citalopram without prescription pills bystolic for sale philippines can i buy raloxifeno in canada bentyl costco combivent buy online ireland rogaine 5 generic 2013 drugs acnetane for sale philippines order unisom online in usa canadian pharmacy microzide tergecef cefixime medication order astelin online no prescription with a amex buy shatavari from india pharmacy buy voltaren gel online where can i get tizanidinum pills purchase generic prazosin pletal now buy imitrex online from uk buy carafate online reviews frumil medication overnight delivery uk buy amoxiline without prescription carafate prescription coupon diprosone birth control online australia search recruitment dundee simvastatina on line in the india order actos on line usa bactrim dosage for uti treatment walmart generic for zyrtec best place to buy albenda in india norvasc dose dogs orlistat update june 2012 buy ovral l tablets canada generic methotrexate switzerland buy metronidazol tablets flunil on line no script cheap adalat no prescription where can i buy amaryllis many midamor offshore pharmacy costa allegra sale fast inderal delivery lamictal drug in uk pharmacy what is singulair drugs order flagyl er online no prescription with a mastercard clomid ovulation predictor calendar viagra soft western australia buy female cialis discount fast prevacid delivery amsa fast reviews buy avodart online from australia unicure pharmaceuticals noida no rx nitroglycerin online buy snovitra super power in uk mail order levitra online pill isotretin noprescrition needed canada online pharmacy order vasotec online no prescription with a mastercard vasotec pills drugstore medication online rumalaya liniment phentermine reviews 2012 where do i probalan in usa benicar pill shop discount code increasing returns to scale economies of scale disulfiramum pas cher generic zyvox canada asacol hd 800 mg tablet where can i buy accuran tablets hyaluronic acid pills sweat lipitor free shipping cephalexin and alcohol australia sex pill guru affiliate program buy amaryl in ireland fluoxetine lowest price buy grifulvin v online cheap metronidazole lowest price online retin a 0,025 online order roaccutane no rx canadian pharmacy actoplus met for sale uk nootropil online from usa list of aspirin brands in india can i get my period while on prometrium differin price in malaysia fasigyne buy without compazine shop net prazosin free shipping vardenafilum no prescription overnight delivery brand name valtrex online lamisil tabletas precio mexico discount coupons prilosec otc shatavari order online differin in croatia lexapro for ocd purchase eltroxin in us buy coversyl online no prescription disgrasil precio ecuador retino a cream 0,025 online with out prescription wellbutrin sr generic 2013 drugs can phenergan make you gain weight ovral l canada no prescription generic pills for vardenafilum buspar uk boots cheapest zovirax to buy where to buy voltaren in canada olistat mg canada purchase albenza on line in the uk donde puedo comprar xenical mexico buy cheap prinivil using pay pal how to take shallaki mg lasix 40 mg 12 tablet order effexor xr from australia without prescription where purchase tamsulozin buy diclofenac without a prescription from canadian pharmacy danazol overnight plendil mg tablet florida diarex buy strattera online at canada pharmacy eurax drug canadian pharmacy where to buy oestrogel with mastercard northwest pharmacy promotion code farmacias madrid propecia sin receta india pharmacies online that sell anteovin kamagra pas cher medication from mexico rhinocort ceftin mg tablet levitrafree where to buy allegra shoes womens canadian pharmacy no prescription hyaluronic acid cardizem dose viagra from pfizer elocom krem srbija buy synthroid online no prescription can you order atarax canadian buy unisom without a subscription retino a cream buy uk buy menosan online from usa buy unisom in india online how long does it take for proscar to work for bph is there generic viagra in canada what is benicar hct 40 25 dramamine canadian pharmacy order actoplus from mexico without prescription can i buy acivir in canada finpecia 1mg goa aristocort medication overnight delivery any pills like viagra where to buy renagel in canada safely cheap ciallis where can i get some tulasi como comprar unisom prandin buy without indian price of himcolin gel how much does viagra cost at costco order predalone tablets most reliable place to buy diclofenac online cost of mail amitriptyline key pred generic name where to buy bystolic online mexico klipal codeine drug in mexico pharmacy buy retino a cream 0 05 singapore buying dostinex in manchester where to buy sertralina in canada safely can i order phenergan no prescription in the usa buy abilify 2.5 mg buying feldene for dogs atorlip 5 pills online in the usa i pill tretinoin 0,025 website achat pilule alli pas cher red pill blue pill alice in wonderland top 10 online hydrea sites tenormin fast mexico can you order paxil alphagan p rxlist pyridium uk exelon corp stock price history what is the drug classification for vytorin accutane uk pharmacy aviane 28 without a prescription from uk health canada diclofenac vardenafilum for sale australia can you buy over the counter boots brand viagra canadian pharmacy online calan roxithromycin 300 mg uti can you order effexor xr shallaki from canada without rx mentax prices usa levlen ed pill weight gain celebrex celecoxib capsules 100 mg discount card for requip xl very cheap v gel himcocid in croatia imitrex where can i buy flagyl er online coupon code cheap car parking liverpool airport i want to buy viagra online buy diclofenac gel xr without prescription lipothin prescription coupon advair diskus australia finpecia uk sale can order dostinex canada buy crestor online cheap guardian pharmacy singapore facebook order weight gain lamisil ordering fluticanose mexico purchase flomax on line in india amoxiline generic name ordering thyroxin usa ordering cialis jelly canada buy chloramphenicol 40 discount buy alphagan discount canadian pharmacy aygestin can you buy neurontin bupron buy online canada discount cytotec lipitor tablets wiki buy oristal online canada buy bupron usa canadian thyrox buying anastrozolo do i need a prescription for prometrium arimidex comprar lanoxin buy india citalopram online store generic name for isoptin billig alphagan online kaufen minipress tablets for purchase cardura costco cardinal wholesale order bupropionum online no prescription with a mastercard what are the side effects of doxazosin flomax tablets 40mg what is the best online pharmacy without prescriptions needed buy tamoxifen pills online generic celadrin india avalide canadian online overnight pharmacy aciclovir tablets 200mg buy tretinoin shop net phexin order on web safe to buy generic cozaar from usa how to take clomid acai tablets work nootropil without a prescription from us flomax prostate pills naprosyn for sale philippines fucidin uses zithromax 100mg 5ml side effects of taking medication for chlamydia tegretol reviews and dosage purchase frumil on line in india generic estrace alesse without insurance how much is singulair tablets ordering dostinex mexico cost of amlodipin fast caprysin deleviery ventolin discount coupon orlistatum mg usa order fincar online without rx where to buy himplasia drugs online where to buy l thyroxine with visa forzest tadalafil tablets ginette 35 mg order buy lamictal online india no prescription lipitor supplier in uk florida zoloft diprosone india companies only phone in order for coumadin estradiol valerate mg canada kamagra gold coupons allopurinol on line in the india how much will antivert cost how to use acnetane safe to buy generic sildenafil citrate from canada kamagra gold uk stediril delivery which uk site to buy nexium how to get advair diskus in australia buy gasex online usa where to get female viagra pct overnight professional viagra delivery without prescription viagra sales figures retino a cream 0,025 from india where can i get tretinoin 0,025 pills canadian online pharmacy generic cialis 100mg accutane treatment how to take biaxin xl 500mg renagel western australia buy protonix tablets uk trial erection packs 3 online bestellen ivenox tablets buy medrol online no prescription coumadin vs warfarin now orlistar canada online no prescription zovirax buy india best cialis prices pill prescription glucotrol xl on line in the usa how long does it take reglan to work plaquenil generic name buy ondansetrona mg cabgolin buy online mexico glucotrol over the counter usa januvia annual sales aricept discount voucher alli trusted online drug stores in canada there generic methotrexate buy cipralex online overnight how to purchase antivert online cardura user reviews splitting bupropion tablets brand naprosyn buy actos lawsuit in canada prandin from canada para que se usa diclofenac sodium amoxicillin 500mg cap side effects parlodel ships from india best online pharmacy generic beconase aq ranitidine doctors online buy fluss 40 online australia no prescription where to buy hyaluronic acid cream cheap online generic buy clomid best place to buy baridium meloxicam enolat reviews for men buy celebrex xr without prescription depakote online orders where to purchase imuran rumalaya wanted online review purchase roaccutan pills buy premarin online australia fluconazole dose breast thrush atorlip 10 pill shortage buy disulfiramum tablets australia rx relief card suboxone is it illegal to order generic atarax oratane uses medication costa allegra reviews 2011 cefadroxil tablets uses names non prescription birth control pills metformin canadian online generic viagra fastest shipping bupropion wanted online review best place buy diarex pct buy over the counter stromectol online speman order feldene online cheap order meloxicam enolat from uk without prescription what is yasmin drug differin on line with no prescription finast shelf life ventolin spain over counter best place to buy estrofem in mexico buy proventil online ireland buy estradiol valerate online without a prescription malegra dxt where can i buy it buy tricor xr without prescription phenergan 10 mg best place to buy brafix without a prescription where do i buy trazodone buy plendil have no prescription trental mg buy crestor generic for high blood pressure medication zestril mexico pharmacies online that sell hoodia calan on line no script cipro delivery london describe the mechanism of action of amlodipine zertalin online legally rosuvastatin cheap price prednisone cheap uk pharmacy bupropion overnight anacin online order google search terms what is nexium esomeprazole used for zitromax mg canada what does topamax pills look like how much will yasmin cost confido uk online warafin online pharmacies with out prescription cost of premarin vs. estrace raloxifeno mg india drugstoreswindsor canada where do i dramamine in uk cipralex without prescription pills benadryl order on web canadian drug company proventil buy lasix in ireland buy maxalt mlt 10 mg buy nizagara capsules santissimo diclofenac ordering online pharmacy viagra tablets 40mg levitra generico brasil doxycycline dosage for lyme disease in dogs vermox plus precio mexico brand cialis uk next day delivery where to get tetracycline pct provera 10 mg twice daily how to get keflex in australia get ortho tri cyclen toronto how to take aciclovir mg buy met rx canada buy olistat tablets uk purchase zyprexa on line in canada where to buy naprosyn online uk ventolin dosage children what is lisinopril drugs similar to disulfiramum tizanidina generic name diabecon buy online ireland zithromax no prescription fedex ups cost of eurax without insurance fosamax from usa renova where can i buy it bystolic pas cher aloprim online bestellen research grade mycelex g purchase zyprexa in mexico what is mentax cream for doxycycline 100 mg antibiotics glycomet uses medication order celadrin online canada can we trust nolvadex online atacand from europe yagara drug store online can you get yasmin pill on nhs bupropion drug in germany pharmacy forum propecia review prescription mg generic form premarin cream purchase medrol in india levitra sales discount clavamox online uk does bonine work better than dramamine plendil cheap uk where to buy sildenafil foro culturismoweb order non generic cialis soft average cost of celebrex over the counter medicine that acts as tindamax relafen no prescription compare prices buy amoxil 200 neo medrol uk buy cefadroxil 500 mg olistat over the counter canada cholestoplex over the counter drug buy key pred pills in the us estradiol valerate mg usa canadian online pharmacy for diclofenac gel cost of accuran buy baclofen low cheap price side effects of doxazosin mesylate 2 mg buy furosemide tablets toradol fiale 30 mg costo cheap generic consult venlor online can u get prednisone over counter buy zedd singapore zertalin billig kaufen micronase perth australia buy unisom sleep and snoring buy bupron capsules accutane nhs waiting list buy prednisone from mexico online what are the side effects of the depo provera birth control shot where to buy vpxl online usa retin a 0,05 online with out prescription oristal delivery london hydrodiuril with prescription doxycycline side effects doctor what is parlodel chloroquine pills drugstore lanoxin lawsuit bystolic 20 mg tablet american vpxl bupropion online drugstore india online orlistar purchase order weight gain serophene what drug category is minipress viagra generica en farmacias generic isoniazid usa antivert maximum dosage augmentin cost canadian buy actonel online no prescription uk when will benicar hct become generic buy tadalafil in singapore is there a generic for remeron tricor online mexico the online drugstore antabuse what is the dosage for dramamine safe to buy generic misoprost from usa where to get shuddha guggulu pct fluss 40 online ordering buy requip online safely flovent for cats side effects can you buy flomax in ireland buy adalat boots ventolin over counter uk valsartan 80 mg capsules canada buy differin without prescription amoxicillin buy online no prescription flonase prescription coupon zestril other uses best colon cleanse weight loss over counter zantac trusted online drug stores in canada toradol from canadian pharmacy orlistato fast india buy brahmi 5 non prescription femcare pharmacy safe place order frumil buy suprax greece buying prinivil in manchester amaryl shop net mircette order on web atrovent discounts side effects of erythromycin ethylsuccinate buy lamictal online in usa zyloprim where to get cephalexin tablets uses why has voveran been discontinued buy advair online safely strattera to purchase without a prescription where to levaquin vpxl delivery can we trust isoptin online silagra lawsuit buy amlodipin in india online mevacor drug class amitriptyline painkiller where to get effexor xr pct very cheap atorlip 20 metformin 500 mg tablet pictures buy lopid 10 buy retino a cream 0,025 mexican pharmacies buy bupropion sr 100 mg exelon generic canada low cost overnight alphagan can order hydrochlorothiazide online best place to buy tegretol in usa order xenical from canada without prescription celadrin roche precio argentina prednisolone birth control online mexico female viagra lawsuit settlements generic drug substitute for crestor buy cheap staxyn licensed pharmacy bystolic top 10 best pills to get high off where do i estrofem in usa achat propecia paiement paypal purchasing acai online uk can we trust zetia online cialis assistance buy flunil online xenical drugs alli names buy over the counter aspirin online want to buy viagra from india zetia from europe buy doxazosin boots pharmacy generic toprol xl buy canada flonase from china cialis jelly generic australia viagra cheap canada olanzapine generic usa levitra 5mg tablets salvent no rx cheap genuine tadalis online generic propranolol usa order pariet 20 mg drugs from canada by mail over the counter medicine amoxil side effects of zocor cholesterol medication canadian pharmaceuticals specialties buy proscar 5mg online purchase zoloft in usa can buy nymphomax online what drug category is buspar metronidazole mexico pharmacy buy thyroxine tablets uk cipro lawsuit lawyers max dose of topamax for weight loss cialis by cipla voltaren cheap us pharmacy tamsulosin capsules bp amitriptyline online in us will nexium available over counter how long does it take for prograf to work plendil tablets 40mg cheap brand name deltasone can you buy valtrex drug lowest where could i buy lantus without prescription flovent diskus coupon maxalt melt ingredients order misoprost online no prescription with a visa cialis sublingual buy on line what is seroquel xr prescribed for the national socialist movement party where to buy arimidex liquidex promethazine mg mexico culturismo italiano canadian pharmacy 24h review generic cafergot usa cost of estrace prednisona to buy from europe discount diclofenac gel otc how to take prednisolone mg online bupron sr overnight delivery legal buy almetec online canada innopran xl from canadian pharmacy prograf side effects uk non perscription viagra alesse with paypal payment buy accutane pills in the canada price of cialis 5 mg allegra max dose order bupron sr on line uk glucofage over the counter canada best online pharmacy generic pyridium januvia phone orders septilin tablets wiki generic aviane 28 in usa order alfa flucon from canada without prescription nolvadex 3days delivery avapro no prescription needed canadian online pharmacy florida tizanidina pilex medicine online buy rumalaya forte for daily use buy serevent online from usa zyprexa 5mg tabletten over the counter medicine brand amoxil better than xeloda female viagra results forum purchase flucazole in us where can i get shuddha guggulu pills feldene mexico pharmacy yasmin pill to buy online nitroglycerin italiano phone in order for xenical cilostazol pletal 100 mg buy generic emsam online with prescription cheap xenical 120mg cheapest trazodone buy venlafaxina in india online discount actonel mg epivir hbv mg buy missed paxil dose aurochem axon where to alesse ovral l its minomycin lowest price hyzaar online order ordering yasmin buy eurax 50 buy lioresal online amazon evista capsules how much does wellbutrin cost on the street best online pharmacy generic aspirin trental next day shipping olanzapine 100 mg sildenafila results forum discount cystone cheapest snovitra super power paypal obagi tretinoin cream usp 0.1 antara mg mexico buy paroxetine 30mg levaquin next day generic no prescription kamagra online almetec no rx torsemide ordering no prescription top 10 online cefixime sites generic trileptal uk generic for benicar hct 20 12.5 mg safe to buy generic movalis from uk viagra soft tabs canadian plendil from china what is trileptal side effects can you buy isotretin over the counter buy clomid 40 zoloft to buy in the canada without a prescription anteovin without rx 100 mg cytotec what is azurette for glucofage medication overnight delivery ditropan noprescrition needed uk online pharmacy simvastatina online canadian rythmol sr online mexico can childrens benadryl get you high acquisto retino a cream 0 05 sicuro online buy disulphiram online reviews etodolac side effects long term buy endep online from usa is it safe to order cordarone shop for sale in calangute goa generic anacin buy canada esperal for men sale in uk prilosec without rx viagra soft uk pharmacy brand name levitra no prescription procardia without subscription diprosone generic 2013 drugs how long to take nolvadex for gyno online pharmacy reviews 2013 protonix on line in the uk buy rogaine 2 where to buy septilin drugs online proscar pills online in the uk best site to buy metformin buy xeloda online at canada pharmacy amoxicilina canada sale what class of drugs is keflex buy cheap birth control online no prescription viagra sublingual generic do i need a prescription for nizoral 2 antivert dosage buy lithium pills in the mexico side effects of levaquin 500 mexican pharmacy no prescription fluoxetine purchase generic methotrexate albuterol sulfate inhaler over the counter buy brand amoxil online no prescription usa trental injection dose can you buy fincar online cheap zanaflex uk frumil without a perscription best price zyprexa what is finast for what is retino a cream 0,025 made of alli prescription dose elavil lawsuit buy nizagara online canada tulasi movie reviews where purchase viagra plus cialisis for man does celebrex help costochondritis plendil next day delivery brafix 100mg buy most reliable place to buy prograf online order lotrel from india without prescription oxybutyninum billig kaufen research grade hoodia india pharmacies online that sell synthroid generic cialis soft pills zyloprim order on web cordarone cheap cytotec philippines for sale 2012 cheap pills buy bentyl online ampicillin side effects in dogs where can i buy viagra and pay with paypal tadacip online no prescriptions bystolic in italia buy raciper pills online albendazole legal in england finasterida no prescription levaquin 500mg where to buy lansoprazol online mexico cilest fast canada artane rx tulasi tablets purchase on line cheap lamictal 50 mg calcium carbonate usa cvs prices how to take avodart can i get high off keppra buy saw palmetto paypal minocin prices usa buy brahmi from mexico online buy valaciclovir perth australia flucazole discount naprosyn pills buy buy azitromicina low cheap price mexico pharmacies online that sell keftab rumalaya 100mg cheap canadian glucotrol xl cheap approved buy combivent online pharmacy minocycline from canadian pharmacy orlistatum cheap canada pharmacy most common side effects of flagyl buy avapro cheap is diflucan an over the counter medicine buy prinivil singapore prometrium uk no prescription sominex 100mg buy best site get accuran fml forte online order asacol mg buy olanzapine tablets 2.5 mg sumycin without insurance buy fluoxetina online with no prescription promethazine dosage for children isoptin mg canadian rx seroquel xr reviews user reviews craigslist boats buffalo new york better than tinidazolum alti doxycycline doctors online lamictal drugstore com buy ovral l pills in the mexico is it illegal to order generic amantadine what is the generic drug for actos prednisone side effects in men sperm carvedilolo mg buy tindamax pas cher bupropionum discount how to order ponstel online exelon patch generic name cheap oakley rx frames sertralina medicine online topamax buy online mexico anafranil over the counter usa purchase bystolic on line in the uk can flonase get you high cipro xr ? 1 gr precio zestoretic australia companies only long time side effects carafate myambutol generic 2013 drugs where to get nitroglycerin in bioshock is warafin legal in uk phenergan fast uk buying acticin using paypal ampicilina costco fastest beconase aq uk delivery alfa flucon uk online penegra generic voltaren fast canada lov cost ralista buy aldactone pills in the us valtrex oral herpes suppression can you buy tretinoin 0 025 avodart generic australia phone in order for bupropion motrin discount medications oratane fast uk differin from china best place to buy lukol bentyl online order levoxyl online uk ayurslim usa sale adios slimming tablets do they work indian medrol generic drugs probalan for purchase without a prescription brand nolvadex for sale aprovel pills mexican pharmacy no prescription kamagra phenamax mg buy retin a gel 0,1 online ordering is celebrex generic available cheap almetec mg keflex india suppliers genuine ponstel best price advair prices at walmart medications online uk ortho tri cyclen cheap mexico pharmacy side effects of diltiazem 24hr er 180 mg is estrace a prescription drug sarafem in croatia what is seroquel xr 50mg buy mobicosa pariet tablets for sale buy levothyroxin online with no prescription diltiazem online pharmacy bupropion online overnight reglan western australia generic name for erythromycin ophthalmic ointment cialis generico economico what is the difference between levlen and yasmin best almetec prices prilosec for babies guardian pharmacy singapore changi airport depakine chrono pills buy nexium pills for sale depakine chrono reviews for men health human services buy lipitor have no prescription best online pharmacy generic silagra keppra dose for status epilepticus canadian drug company roaccutane lincocin dose can order levothyroxin canada voltaren forte hr comprar c ratioph original en madrid order salvent from uk without prescription imitrex to buy in england femara uk no prescription dapoxetine generic cheap cialis professional results forum can buy medrol online orlistat for men in usa best pharmacy to order cordarone erection pills that really work amlodipin drugstore com pricing comprar purim portugal buy canadian aygestin where to buy avodart with mastercard bringing prescription drugs from mexico recommended dose of keflex for strep throat buy genuine ponstel uk albendazole pharmacy buy avodart online australia order amaryl on line uk where can i buy imitrex lexapro over the counter equivalent caffeine pills and aspirin weight loss no prescription indocin sale buy confido tablets india what is bromocriptine 2.5 mg order revia from mexico without prescription parlodel for sale uk buy abilify tablets canada esomeprazole magnesium 40 mg for sale tricor birth control online uk generic metformin for sale on line noroxin online purchase what is atorlip 5 for retin a order online risperdal india no prescription lantus trusted online drug stores in canada salvent buy without arava pricing buy aciclovir usa online pharmacy levitra super active adidas torsion allegra uk price for generic augmentin where to buy methotrexate online without prescription buy valacyclovir valtrex purchase compazine mg free morning after pill manchester order sildenafil citrate from uk without prescription cytotec best online non prescription pharmacy buy arava online us no prescription fluoxetine online from canada toradol im injection dose imitrex dose migraine what is pyridium 200 mg used for tadapox from uk safe place order brand levitra aldactone 100mg cheap purchase generic metronidazol diltiazem sold over counter buy herbal viagra in london is voltaren available over the counter in canada legitimate viagra suppliers alli diet pill available canada benicar 20 mg equivalent losartan flagyl 400 tablet use liposafe lawsuit alli orlistat weight loss aid amitriptyline canada sale what does neurontin do for fibromyalgia synthroid overnight pharmacy buy celebrex boots blue xanax street price mexico pharmacies online that sell bactrim ivermectin scabies dose is it safe to order combivent buy furosemide for daily use prevacid next day cost of mail diprolene albendazole drugstore com pricing generic lisinopril cost buy zoloft without prescription hoodia tablets reviews uk version of hytrin fasigyne order online side effects of saw palmetto on men ginette 35 sold over counter buy hoodia without prescription ethionamide rx purchase meclizine on line in uk buy mentat ds syrup online amazon is it safe to order quetiapinum colospa pharmacy prices list brand keftab buy erection packs 3 birth control online india is aciphex over the counter heartburn levaquin canadian online overnight pharmacy can order seroflo canada can i make minomycin allopurinol on line purchase acai noprescrition needed canada online pharmacy symptoms of chlamydia in mouth metronidazol no prescription needed flunil from usa pharmacy best full coverage foundation for dry mature skin albuterol inhaler dosage 90 mcg cheap generic emsam selegiline how much is retin a ge tablets order diarex tablets biaxin online australia robaxin over the counter australia what is fluticanose tablets clopidogrelum online pharmacy shipped to canada comprar triamterenum en argentina after sex pill in india order lamisilate overnight i pill prednisone website what types of zenegra are there buy crestor online us no prescription proscar medication hair loss order indian medicines online phone in order for emoquette ordering sinequan usa zyprexa prices canada pill rx health order obelit products where cozaar high blood pressure medication amitriptyline canada buy clonidine online from australia albuterol inhaler side effects dogs citalopram celexa 20 mg tablet indian generic viagra getting proscar in australia assert cloridrato de sertralina 100mg paxil phone orders purchasing innopran xl online bony acai usa levitra super active precio mexico order luvox online no prescription with a mastercard bisoprololi fumaras canada generic uk paypal minomycin cheapest drug celexa use prednisolona coupon online antivert over the counter australia pharmacy buy drugs erection packs 1 astelin generic mexico buy bystolic 200 tenormin 50mg price penegra pills in india best prednisone prices can you take keflex urinary tract infection can you buy viagra professional reviews on zertalin where to buy dapoxetine hydrochloride cheap erectile dysfunction pill esperal online in us order metoclopramide from usa without prescription is generic biaxin effective tricor usa cvs prices can you only get olistat on prescription what is zantac syrup used for in dogs what category of drugs does dutasteride belong to buy viagra super active zyrtec 100mg cheap benfotiamine delivery blopress looking for prozac india no prescription canadian drugs with out prescription ciprofloxacina pricing brand viagra sale from canadian company cheap genuine leukeran online generic allopurinol 300mg tablets nymphomax with american express list of tesco stores selling keftab diltiazem costco to buy brand amoxil in uk micardis prices at costco how old do you need to be to buy benadryl buy mircette online uk no prescription order viagra online us pharmacy can you smoke promethazine pills benzac lawsuit cabgolin usa pharmacy key pred cheap canada pharmacy generic paypal coupon purchase promethazine on line in india doxycycline dosage for treating acne floxin tablets for sale lopid for purchase without a prescription buy prednisolone no prescription fast delivery order synthroid on line usa antibiotic ciprofloxacin pregnancy can you buy benicar over the counter can you buy valtrex best place to buy renagel without a prescription buy lanoxin hong kong altace drug in mexico pharmacy buy cialis jelly tablets us buy claritin d canada diclofenac gel fast mexico lowest price minocycline generic from combivent keflex tabletas 500 mg en el embarazo where to purchase bupron carbozyne without rx artane from china purchase etodolac on line in india generic triamterene safe buy cheap medrol pills para que se usa zocor can order roaccutan canada sambazon acai juice costco best site get finax buy tindamax usa premarin generic reviews depakote canada drugs retino ac gel usage compare prices apo clopidogrel cheap india pharmacy order cilest online no prescription with a visa can unisom get you high plendil without prescrip propeciatablets viagra age limit generic brand for bystolic comprar sominex original en madrid amoixil with masdtercard after accutane treatment celadrin online india seroquel delivery uk tegretol mexican pharmacy betapace pas cher italie works better viagra cialis strattera generic cheap costs is there a generic for lexapro 2012 buying ivenox can you buy 5 permethrin cream over the counter indian generics online singulair where can i get some tadalis propecia generic in usa online generic bystolic ciplox for sale online ginseng massage salem ct buy kamagra oral jelly online 100mg buy generic triamterene with bonus buy acivir pills low price prescription nitrofurantoin pharmacy coupons mircette available in australia what is wellbutrin sr erexor mail order trileptal buy mexico lesofat model buy risperdal online no prescription united states calan dose sildenafil citrate order canada best site to buy bactrim order non generic actonel phenergan dose kids can order famvir online methotrexate spc uk pharmacy has best price estrace viagra japan what does hyzaar treat non persciption nitroglycerin where can you buy elimite order lamisil in best place to buy singulair in india betapace lawsuit buy citalopram 40mg tablets buy cabgolin in ireland novo digoxin cheap india pharmacy buying robaxin from canada no prescription costco pharmacy emoquette price requip online legally is there a generic version of actos is generic sildenafila available in usa buy amaryl pills buying wellbutrin from canada no prescription where to buy abilify online offers emoquette birth control online uk medrol birth control online mexico tamoxifen sale online buy luvox online without prescription liposafe over the counter australia where to buy almetec online india generic phenamax us where can i get silagra licensed pharmacy cephalexin suppliers of strattera in us roaccutane generic uk amaryl canadian pharmacy crestor medication cost buy viagra online canadian company cialis super active where can i buy it baytril side effects in guinea pigs aviane 28 birth control online uk canadian pharmacy cold calls dosis aciclovir para varicela adultos generic from arava buy mens rogaine extra strength 5 decadron para que se usa betnovate shortage 2012 cheap diflucan 200 mg online generic from trandate levitra plus buy australia buy alli online from india cialis canada cheapest buy carvedilolo online no prescription medicine cholestoplex canadian himcocid medicine online where do i retin a 0,05 in india brand lisinopril buy online pharmacy oxycontin fish cycline forte acne generic zyprexa reviews florida cefixime urispas side effects long term use canada roaccutan tablets online discount serophene mg better than oestrogel buy deltasone pills in the india cipro medication information glucophage generic date cost of mail sildenafil citrate buy generic luvox online no prescription fast hydrochlorothiazide deleviery can you buy disulphiram albenza in the uk tetracycline shop net pill identifier hydrocodone m357 over the counter kelnor what is the normal dose for cardizem ginette 35 where to buy in canada toprol pills buy online buy atacand from canada voltaren gel price usa safe to buy generic voltaren from uk order levitra online no prescription drugs buy bentyl online pharmacy xenical pills price evista tablets side effects purchase diarex in canada advair diskus fast mexico purim women buy clomid generic release date orlistat weight loss cheap viagra soft buy online buy depakote canada is generic betapace effective lotrel cheap canada pharmacy order live harvester ants viagra soft pills sweat venta sildenafilo asturias fluoxetine coming off side effects where can i get some zocor trileptal generic 2013 drugs eldepryl cheap australia pharmacy buy motilium online with out prescription where to buy zestril online india where can i order luvox what is the generic for procardia xl taiwan stromectol buy bupron without a prescription from uk is a prescription required for metformin what is micronase