1393-06-11 06:40:27

آخرین بروز رسانی08:30:00 PM GMT

مسیر شما در سایت:


بررسي نقش نفت در تحولات انقلاب اسلامی

پست الكترونيكي چاپ

 

مرتضی شعبانی

تكوين، تداوم و فرجام ، حيات سياسي ايران طي يكصد سال اخير به نحو شگرفي به توليد و صدور نفت پيوند خورده است. موقعيت انرژيك ايران و مكانيسم پيچيده مديريت اين صنعت در سطح ملي و بين‌المللي موجب پديداري فصل خاصي در حيات سياسي ايرانيان گرديد.

 

مقدمه:

از زمان پايگذاري صنعت نفت كشور يك قرن مي‌گذرد، تاريخ نفت ايران حاكي از آن است كه ايرانيان در موقعيتي انفعالي و بدون داشتن ظرفيت لازم براي بهره‌گيري مناسب از منابع خدادادي كشور پا به عرصه اين صنعت گذاشتند و همين مسأله با همراه طمع‌ورزي بيگانگان، مانع از آن شد كه از امكانات اين بخش به شيوه‌اي بهينه در جهت ارتقاء منابع ملي كشور بهره‌گيري شود.

اما با وجود اين مشكلات، سياست نفتي كشور خصوصاً در نيمه قرن اخير يعني از آغاز دهه 1950 تغيير تحولات بزرگي را در طول چند دهه تا به امروز تجربه كرد. در يك زمان دولت ايران خود را مدافع اقتصادي سياسي كشورهاي صنعتي غرب مي‌دانست كه اين روند تا آنجا ادامه مي‌يابد كه گروهي از ميهن‌پرستان به رهبري دكتر مصدق خواستار ملي شدن صنعت شدند. اگر چه عواملي باعث تحقق نيافتن اين اهداف شد اما اين حركت نقطه‌اي آغاز براي تحول و تأثيرگذاري نه تنها در سياست نفتي ايران بلكه در سياست نفتي كشورهاي ديگر صاحب نفت شد. اين حادثه بزرگ گامي بزرگ براي سياست مقابله و مقاومت در برابر كشورهاي غربي بوده كه در زمان پيروزي انقلاب به اوج مي‌رسد. انقلابي كه براساس تضاد و باورهاي مردم با حكومت شاه ايجاد شد، تحولي عميق در سياست نفتي ايران در عرصه داخلي و بين‌المللي پديد آورد. و همچنين اين تحول آثار شگرفي بر وضعيت توليد نفت و مواضع نفتي ايران در بازار جهاني و انرژي بر جاي گذاشت كه خود معلول نگرش متفاوت رهبران انقلاب به مسائل منابع نفتي و شيوة بهره‌برداري از آن بود. در چنين شرايطي نوسانهاي شديدي در زمينه توليد و صادرات نفت ايران پديد آمده اما با گذشت ده سال مربوط به تب تاب انقلاب و جنگ زمام‌داران كشور به تدريج به سوي اتخاذ سياست‌ها با هدف ايجاد ثبات در بخش نفت و توسعه و توان توليد و صادرات اين بخش گرايش پيدا كردند.

انقلاب اسلامي و سياست جديد نفتي علاوه بر اينكه تحولات عميقي بر سياست داخلي كشور گذاشته همان طور نقش بسيار عمده‌ايي را در صحنه جهاني داشته و باعث واكنش و انعطاف كشورهاي غربي و آمريكايي شد، مثلاً آمريكا به عنوان يك قدرت بزرگ نفتي جهان با تحت فشار قراردادن و بنيان‌گذاران اوپك خصوصاً عربستان عليه ايران جبهه مي‌گرفت و عربستان كه خود از رقباي سرسخت ايران بود در پي تضعيف ايران و ثبات درآمد نفتي خود از هر گونه اقدامات كوتاهي نمي‌كرد. با اين تفاسير سؤال اين است كه با وجود انقلاب در ايران جايگاه اين كشور در بازار جهاني نفت چه بود؟ و همچنين چه عواملي مي‌تواند در ارتقاء سياست نفتي ايران مؤثر باشد؟

گسترش وابستگي كشورهاي صنعتي جهان به نفت خام و تداوم رقابت جهاني بين آنها براي افزايش قدرت اقتصادي و سياسي خود، زمام‌داران ايران را واداشت كه سياست نفتي كشور را در راستاي موضع‌گيري‌ها و تحولات بين‌المللي پايه‌ريزي كنند. به عبارت ديگر يك رابطه مستقيم بين چهارچوب نفتي ايران و جهت‌هاي فكري و درك دولتمردان كشور از اوضاع بين‌الملل برقرار شد.

قبل از انقلاب اسلامي ايران در چهارچوب جنگ سرد يعني در عرصه رقابت دو ايدئولوژي حاكم بر جهان و دو ابرقدرت نظامي، جايگاه ويژه‌اي بدست آورد. در محاسبات استراتژيك غرب به ايران نقش فعال د جهت مقابله و جهاد كمونيسم در حاشيه جنوبي شوروي داده شد.(1) چنين نقشي همسويي كامل با جهان‌بيني دولت ايران داشت. لذا ايران در ملاحظات بين‌المللي آمريكا نقش اقتصادي، امنيتي و سياسي در رقابتهاي بين‌المللي و در جهت منافع غرب ايفا مي‌كرد. شاه كه بقا و دوام حكومت خود را در موفقيت جهاني آمريكا و غرب مي‌ديد نفت را به عنوان وسيله‌اي موثر در جهت پيروزي اين استراتژي به خدمت گرفت.(2) ولي اگر چه الزامات ماهري حكومت شاه همراهي او را با استراتژي منطقه‌اي و بين‌المللي آمريكا اجتناب‌ناپذير كرده بود، اما اين همسويي فاصله‌اش را با باورهاي توده مردم بيشتر كرد. و بعضي از دانشمندان روابط بين‌الملل علت عمدة انقلاب‌ها در جوامع بشري را در ازدياد بيش از حد فاصله بين باورهاي حاكمان و مردم مي‌دانند. و يكي از ويژگي‌ حكومت شاه در ديدگاه مردم عرضة نفت ارزان ايران به دنياي غرب از سوي شاه بوده و مردم باور داشتند كه شاه با تاراج ثروت كشور بر آمريكا و غرب خوش خدمتي مي‌كند. لذا در جريان انقلاب نحوه و ميزان عرصة نفت ايران در بازار جهاني به عنوان معرفي مهم و استراتژيك پذيرفته شد.

دولتمردان جديد و انقلابي ايران همسو با باورهاي مردم نفت را به عنوان نقطة ضعف غرب و نقطه قوت و قدرت ايران در صحنة متلاطم روابط بين‌الملل ارزيابي كردند.

زمام‌داران و حكومت انقلابي به لحاظ داشتن جهاني‌بيني خاص، خود و ايران را در معارضه با آمريكا و غرب مي‌ديدند. لذا تأمين نيازهاي نفتي كشورهاي غربي با قيمت پايين را برخلاف اعتقادات ايدئولوژيكي و هدف‌هاي ملي تلقي مي‌كردند. در اين فضا كاهش توليد نفت خام، محدوديت عرضة آن فشار بالا بردن قيمت جهاني نفت به عنوان پايه‌هاي سياست نفتي كشور تعيين شد. حكومت انقلابي نيز از نفت به عنوان وسيله مؤثر در جهت رسيدن به هدف‌هاي منطقه‌ايي و بين‌المللي خود كه بعد سياسي و امنيتي داشت استفاده كرد.

نفت از آغاز تجاري شدنش كالايي سياسي بود. اما براي مدتهاي مديد كشورهاي صنعتي غرب از مواهب سياسي آن بهره جستند. سياسي شدن نفت براي كشورهاي توليدكننده در اوايل دهه 70 و در نتيجه افزايش قيمت جهاني نفت و افزايش وابستگي كشورهاي صنعتي بر نفت ارزان كشورهايي كه داراي ثبات سياسي قابل برنامه‌ريزي نبودند شركت‌هاي نفتي كشورهاي ديگر را واداشت تا براي افزايش توليد نفت در كشورها و مناطق غيراوپك سرمايه‌گذاري كنند.(3) نتيجه اين تحول آن بود كه سهم نفت ارائه شده از سوي كشورها اوپك در بازار جهاني كاهش يافت.

در اين مورد در دهه 80 تقاضا براي نفت كشور اوپك از جمله ايران در مقايسه با اواسط دهه 70 كاهش يافت. در سال‌هاي اوليه پس از انقلاب ، كاهش توليد نفت خام ايران چندان تأثير منفي بر درآمدهاي ارزي كشور نگذاشت. علت عمدة آن را نيز بايد در افزايش قيمت نفت خام در بازار جهاني به دنبال وقوع انقلاب اسلامي در ايران و تجاوز عراق جستجو كرد.(4)

البته در اين زمان، يك رشته حوادث به تدريج به كاهش صادرات نفت به ايران منجر شد. ايران براي سال 1980 بهاي نفت خود را به 30 دلار در هر بشكه (بالاترين قيمت نفت در ميان اعضاي اوپك) رساند و همين امر سبب كاهش حجم عملات ايران براي فروش نفت به شركت‌هاي بزرگ نفتي همچون پرتسيش، پتروليوم و شل شد.(5) در اين زمان عوامل گوناگوني همچون دفاع ايران از قيمت بالا نفت ركود اقتصادي جهان، افزايش شيدد توليد نفت عربستان و عوامل سياسي ناشي از بحران در روابط ايران و آمريكا سبب شد تا پيش از آغاز اين جنگ توليد نفت كشور به كمتر از 2 ميليون بشكه در روز مي‌رسد و در نتيجه اين عوامل نقش اساسي را در فروش نفت كه منجر به كاهش بيشتر آن شد باز مي‌كند.

 

جنگ ايران و عراق و سياست نفتي

با آغاز تجاوز نظامي عراق به ايران در شهريور ماه سال 1359 بحران شديد ديگر در بازار نفت حاكم شد و بار ديگر قيمت‌ها رو به افزايش گذاشت.(6) جنگ سبب شد اوپك بهاي نفت شاخص خود را تا 32 دلار در هر بشكه افزايش دهد در اين زمان ايران بهاي نفت خود را تا 7/3 دلار در هر بشكه افزايش داد و از تأثيرات مهمي كه سياست نفتي در طول جنگ داشت صادرات آن براي تأمين نيازمنديهاي ارزي جنگ بود. مثلاً در سال 1361، 70 درصد درآمد سالانه نفت به مقاصد نظامي اختصاص يافت. ولي حملات عراق به تأسيسات توليد و صدور نفت كشور عملاً مانع از آن شد كه توليد نفت ايران در اين سالها فراتر از 5/2 ميليون بشكه در روز برسد. حملات هوايي عراق باعث صدمات شديدي به پالايشگاه نفت آبادان و پايانه نفتي خارك وارد كرد و اين در حالي بود كه 60 درصد نفت ايران از اين پايانه صادر مي‌شد.

يكي از سياست‌هاي نفتي در طول جنگ، صادرات نفت ايران به دورترين نقاط جنوب خليج فارس بود.(7) بدين ترتيب پايانه‌هاي نفتي ايران در جزاير بسوي لاوان، لارك و بندر عسلويه مورد بهره‌برداري قرار گرفت.

با توجه به شرايط به وجود آمده در سياست نفتي ناشي از انقلاب دولتمردان و زمام‌داران كشور بعد از انقلاب راهكارهاي جديد را در سياست نفتي به كار بردند كه تا حدودي زياد بر ارتقاء سياست نفتي تأثيرگذار بود، يكي از راهكارهاي مهم سياست جديد بازاريابي نفت ايران بود كه در ذيل توضيح داده مي‌شود.

 

سياست جديد بازريابي نفت ايران

يكي از نخستين اقدامات دولت پس از انقلاب در ايران لغو يك جانبه قرارداد من مدرسين بود كه به واسطة آن شركت‌هاي عضو كنسرسيوم به خريدار عمدة نفت ايران تبديل شد دولت انقلابي ايران، آماده بود بدون دخالت شركت‌هاي عضو كنسرسيوم، سياست نفتي خود را دنبال كند.(8) در اين زمان ايران همچنين به فروش نقدي نفت روي آورد. طي دو سال بعد از انقلاب با قيمت‌گذاري بالا در فروش‌هاي نقدي نفت، فروش در اين بازار در حال ظهور را بسيار جذاب مي‌كرد. خريداران زيادي به اين گونه معاملات نيز گرايش داشتند و آن هم به خاطر التهاب بازار به واسطه تحولات ناشي از انقلاب در منطقه بود. در اين شرايط نفت ايران با فاصله زيادي از ساير كشورهاي منطقه به گران‌ترين نفت خليج‌فارس تبديل شد. اين سياست نفتي در ابتدا موفقيت‌آميز بود اما با تغيير شرايط بازار و باعث ايجاد مانع در مقابل اين سياست‌ها شد. مصرف نفت در واكنش نسبت به قيمت‌هاي بالا و بحران اقتصاد جهاني به سرعت رو به كاهش گذاشت. در همين حال، توليد‌كنندگان غيراوپك كه از قيمت بالاي نفت به وجود آمده بودند، نيز بر ميزان توليد خود افزودند و در نتيجه به تدريج بازار با اشباع نفت رو به رو شد و بهاي نفت سير نزولي پيدا كرد. نكته مهم اينكه با بروز جنگ و تجاوز عراق به ايران بار ديگر بازار نفت ملتهب شد اما با افزايش توليد كشورهايي همچون عربستان و توليدكنندگان غيراوپك بازار بار ديگر اشباع گرديد.

از ديگر سياست‌ها ايران براي مقابله با شرايط ركورد بازار فروش نفت در چهارچوب داد و ستدهاي تهاتري بود كه در سال 62 و 1363 يك چهارم تجارت خارجي ايران بر مبناي معاملات تهاتري بود.

در زمان جنگ ايران و عراق اوپك در زمينه توليد نفت براي اين در كشور سهمية توليد مساوي را در نظر گرفت و هدف ايران هم صدور نفت دست كم 5/2 ميليون بشكه در روز بود تصميم گرفت براي رسيدن به اين هدف ابتكار عمل را در بازار در دست بگيرد. و نفت خود را به بهاي پايين‌تر از 34 دلار در هر بشكه به فروش رساند. كه اين امر سبب افزايش صادرات نفت ايران شد كه همراه با تداوم جنگ و پيروزي نيروهاي ايراني در جهبه‌ها سبب ارتقاء موقعيت بين‌المللي ايران در منطقه و در سازمان اوپك شد.

 

ابعاد سرمايه‌گذاري خارجي بعد از انقلاب

بعد از انقلاب به طور كلي ديدگاه منفي نسبت به سرمايه‌گذاراي در بخش مختلف اقتصادي كشور پديد آمد و طي آن سرمايه‌گذاران خارجي به عنوان عامل قدرت استعمار غرب كه تنها به غارت منابع اقتصادي كشور مي‌انديشيدند تلقي شدند. در نتيجه تا قبل از سال 1368 سرمايه‌گذاري خارجي در بخش نفت، اندك و تنها معطوف به صنايع پايين دستي نفت بود. ديدگاه منفي نسبت به سرمايه‌گذاري خارجي كه ديدگاه‌هاي قانون اساسي و ديگر قوانين بازتاب پيدا مي‌كرد تا حدود زيادي حاصل تجربيات تلخ مربوط به شكست نهضت ملي شدن نفت و تلقي خاص گروه‌هاي سياسي پس از انقلاب از فضاي موجود در بازار جهاني نفت بود.

با وجود ثبات مناسب پس از جنگ به سبب فشارهاي بين‌المللي و شرايط اقتصاد ايران، ريسك سرمايه‌گذاري در كشور، همچنان بالا باقي ماند در شرايطي كه ايران تلاش مي‌كرد زمينة مناسبي براي جذب سرمايه‌هاي خارجي در بخش نفت را فراهم كند، اقدام دولت آمريكا در سال 1995 در خصوص تصويب قانون داماتو مانع ديگر در زمينه سرمايه‌گذار در بخش نفت كشور ايجاد كرد.

بدين ترتيب مجموعه‌اي از عوامل سياسي داخلي و خارجي و عوامل اقتصادي در كشور در دورة پس از انقلاب، محدوديت‌هاي جدي در مسير جذب سرمايه‌هاي خارجي در بخش‌هاي مختلف از جمله بخش نفت ايجاد كرد. در شرايطي كه مسئولان كشور پس از جنگ، ضرورت جذب سرمايه خارجي در بخش نفت را احساس مي‌كردند يك رشته محدوديت‌ها در مسير جذب سرمايه‌هاي خارجي نهايتاً منجر به پذيرش قرارداد بيع متقابل يا پس خريد به عنوان الگوي جذب سرمايه‌گذاري خارجي در بخش نفت و گاز كشور شد.

 

فاصله گرفتن از رانتريسم

يكي از مسائلي كه وقوع انقلاب ايران باعث از بين رفتن ساختار آن شده ساختار رانتريسم در ايران بود كه ظهور اين پديده برمي‌گردد به اوايل دهه 1340 كه با افزايش درآمد نفتي دوران اوج‌گيري رانتريسم در ايران آغاز شد .(10) كه فاصله گرفتن اين ساختار و گامي مهم و بنيادي در مسير اجياد تحول واقعي در عرصه‌هاي سياسي و اقتصادي جامعه و حركت واقعي به سوي توسعه به شمار مي‌رود. بايد توجه داشت اگرچه ساختار رانتريسم رو به افول هست ولي با اين حال ايجاد تغييرات اساسي در اين ساختارها كاري دشوار و زمان‌گر است. از مهمترين راه‌كارهايي كه مي‌تواند در پايان دادن رانتريسم موثر باشد:

1- افزايش درآمد از ثروت

2- كوچك كردن دولت

3- افزايش صادرات غيرنفتي و چهارم افزايش درآمدهاي مالياتي.

با توجه به سياست‌هاي نفتي بعد از انقلاب در ايران بايد نقش اين كشور را در بازار جهاني شناخت اما قبل از هر چيز بايد نقش بازيگران دولتي عمده در عرصه نفت جهاني را مورد توجه قرار داد چرا كه كليد شناخت بازار جهاني نيز تا حد زيادي به شناخت رفتارها و سياست‌هاي نفتي بازيگران بزرگ بازار بستگي دارد. و همچنين اين كار (شناخت بازيگران عمده بازار جهاني نفت) اين امكان را فراهم خواهد كرد كه به شيوه‌اي دقيق‌تر به بررسي جايگاه كشورمان در اين بازار بپردازيم. به ترتيب بزرگترين بازيگران عمده بازار نفت چهار كشور آمريكا، عربستان، روسيه و چين مي‌باشند و آنچه كه در اين جا مدنظر است دو كشور آمريكا و عربستان هستند كه با سياست‌هاي مختلف مشكلات بسيار زيادي را در سياست نفتي كشور بعد از انقلاب به وجود آورده‌اند.

 

آمريكا

بدون شك آمريكا، بزرگترين بازيگر دولتي در بازار نفت جهان به شمار مي‌رود و همچنين از زمان پايگذاري صنعت نفت مدرن، آمريكا همواره يا بزرگترين و يا جزو بزرگترين توليدكنندگان نفت جهان بوده است. اين كشور حتي در سال 2000 نيز با توليد حدود 11 ميليون بشكه نفت در روز بزرگترين توليدكننده نفت جهان بود، هم اكنون (2004) نيز اين كشور با توليد بيش از 8 ميليون بشكه در روز سومين توليدكننده بزرگ نفت جهان پس از عربستان و روسيه به حساب مي‌آيد. همانگونه كه اين كشور جزو بزرگترين توليدكنندگان اين ماده به شمار مي‌رود بزرگترين مصرف‌كننده آن نيز به حساب مي‌آيد.

كشور آمريكا مهمترين استراتژي خودش را در سياست‌ نفتي به يكي از مناطق نفت‌خيز جهان يعني خاورميانه به كار مي‌بندد. كه خليج فارس در اين منطقه نقش اساسي را داراست و آمريكا هم براي رفع‌ خطر و جلوگيري از تسلط دشمنان بر منابع نفتي خليج فارس و همچنين براي حفظ ثبات آن سياست‌هاي مختلفي را پياده مي‌كند و يكي از مهمترين عاملي را كه در سياست خود مهم مي‌داند تقويت توليد و بهينه‌سازي مصرف نفت مي‌باشد.(11)

ايالات متحده آمريكا به عنوان يكي از قطب تعيين‌كننده اقتصادي و تجاري دنيا در طول 2 دهه پس از انقلاب اسلامي، ايران را همواره مورد تحريم و تحديد قرار داده است و از آنجايي كه وقوع انقلاب اسلامي بسياري از معادلات امنيتي منطقه را متأثر ساخته بود آمريكايي‌ها بر آن شدند انقلاب را در مسير مطلوب خود هدايت كنند يا اينكه با تنبيه ايران انقلابي، ضمن اضمحلال انقلاب، همسايگان اين كشور را نسبت به عواقب اقدام عليه منافع آمريكا با خبر سازند. سكوت رضايت‌آميز در سال جنگ تحميلي بخصوص همكاري با عراق در سال‌هاي آخر جنگ در جبهه‌هاي جنوب و جنوب غربي موضوع بحث نيست بلكه حفظ در حد يك جمله يادآوري مي‌شود كه سياست سكوت حمايت‌آميز آمريكا در قبال عراق، انگيزه‌اي استراتژيك داشت و آن هم فرسايش انقلاب اسلامي ايران بود.(12) همچنين با پايان جنگ و آغاز دوره‌اي جديد در ايران آمريكا سياست‌هاي تحريم شديدتري در قبال ايران اتخاذ كرد كه مجموع همة آنها را مي‌توان در استراتژي همه چيز بدون ايران خلاصه نمود.

در اين دوره آمريكا كوشيده است كه هر گونه تحرك اقتصادي و سياسي ايران را در جهان خنثي نمايد تا ايران منزوي شود. تلاش اصلي آمريكا متمركز بر اين بوده كه ضمن ارتباط اقتصادي و سكوت رضايت‌آميز در قبال شركت‌هاي آمريكايي در خصوص خريد نفت از ايران نوعي انقباض سياسي و ديپلماتيك در قبال ايران پيشه كند و ايران به عنوان كشوري خودسر، تروريست‌ و حامي بسط اسلام‌گرايي شيعي معرفي شود.(13)

با توجه به اين اقدامات آمريكا حدس مي‌زد كه در صورت اعمال تحريم، شركت‌ها معتبر بين‌المللي در ايران سرمايه‌گذاري نخواهند كرد و اين امر موجب تعطيل صدور نفت ايران به خارج و در نتيجه انزواي بين‌المللي و ملامت دولت ايران در نزد افكار عمومي خواهد شد. ولي نتيجه مطلوبي براي آمريكا حاصل نشد. شركت‌هاي متعدد بين‌المللي براي سرمايه‌گذاري در منابع انرژي ايران اعلام آمادگي كردند. رئيس جمهور فرانسه اعلام نمود كه ندانسته اين مشي آمريكا را دخالت در امور داخلي كشورهاي ديگر مي‌داند و چنانكه شركتهاي فرانسه از اين قانون متأثر شوند فرانسه اقدامات تلافي‌جويانه انجام خواهد داد. همزمان با رئيس جمهور فرانسه، وزير خارجه انگلستان ابراز داشت كه هيچ كشوري حق ندارد به شركت ساير كشورها بگويد در كشور سومي چگونه بايد رفتار نمايد.(14) روسيه نيز اين قانون را موجب بي‌ثباتي در خاورميانه دانست و آن را برخلاف موازين بين‌المللي تشخيص داد. دولت جمهوي اسلامي ايران با سفر به كشورهاي متعدد اروپايي و ژاپن موجبات جلب سرمايه‌گذاري خارجي و افزايش پوشش بيمه شركت‌هاي فعال در استخراج انرژي ايران را فراهم آورد و اين قانون موجب انزواي شركت‌هاي آمريكايي گرديده است. ولي با وجود اين موارد تحريم ايران و اقدامات آمريكا بر عليه اين كشور نتايج منفي و پايه‌ايي را براي ايران به بار آورد.

كه از جمله اين نتايج منفي:

1- تضعيف توان ملي و شعاع نقش آفريني ايران بود.

2- اجبار ايران براي ورود به يك بازي پيچيده

3- تقليل مقام ايران به قدرت درجه دوم در منطقه خاورميانه

 

عربستان

عربستان سعودي به واسطة دارا بودن بزرگترين ذخاير نفت جهان سياست نفتي منحصر به فردي را دنبال مي‌كند كه هدف آن به حداكثر رساندن مزاياي تلاش از دارا بودن اين حجم عظيم از ذخاير و ظرفيت عرضه آن است. عربستان براي دست‌يابي به هدف بالا استراتژي‌ نفتي خاصي را در سه عرصه دنبال مي‌كند. 1- عرصه روابط با ديگر اعضاي سازمان اوپك 2- حداكثر رساندن درآمدهاي ناشي از صادرات نفت و سوم افزايش عمر ذخاير خود كه براي رسيدن به اين هدف 2 عامل مهم مي‌باشد: 1- قيمت تعادلي نفت 2- ميزان ظرفيت اضافي توليد.

عربستان به ويژه پس از پيروزي انقلاب در ايران و تغيير سياست‌هاي نفتي كشورمان در زمينة توليد نفت ـ نقش مسلطي در سازمان اوپك پيدا كرد. در سال‌هاي قبل از انقلاب به ويژه در دهه 1350 رقابت فشرده‌ايي ميان ايران و عربستان بر سر ظرفيت توليد و تأثيرگذاري بر تصميمات اوپك وجود داشت. در اين زمان ايران با ظرفيت توليد 6 ميليون بشكه در روز ـ عملاً به عنوان رقيب عربستان عمل مي‌كرد و با پيگيري سياست دفاع از قيمت بالا كه از حمايت اكثر اعضاي اوپك برخوردار بود، نقش رهبري كننده در اوپك را در دست گرفت. هر چند در سال 1356 ايران موضع خود را در خصوص بهاي نفت تغيير داد و به همكاري بيشتر با عربستان پرداخت اما پس از انقلاب در ايران عوامل متعدد سبب ارتقاي جايگاه عربستان در سازمان اوپك شد به طوري كه امروزه از اوپك به عنوان سازمان تحت رهبري عربستان ياد مي‌شود.

علاوه بر بازيگران دولتي تأثيرگذار بر سياست نفت بازيگران فرادولتي در جهان وجود دارند كه نقش مهمي در تحولات نفتي ايران و جهان بازي مي‌كنند كه يكي از مهمترين اين نهادهاي فرادولتي تأثيرگذار در بازار جهاني نفت سازماني به نام سازمان اوپك مي‌باشد كه در خلال پيش از چهار دهه فعاليت، دوران پر فراز و نشيبي را سپري كرد.(15)

 

اوپك

سازمان اوپك در 14 سپتامبر 1960 در اجلاس بغداد و توسط شركت بنيان‌گذار كه عبارتند از ايران، عراق، كويت يا عربستان سعودي ونزوئلا تأسيس شد كه اين 5 كشور 17 درصد از ذخاير نفت 36% بازار نفت جهان را در اختيار داشت.

هدف اصلي تشكيل سازمان اوپك ايجاد هماهنگي و وحدت در خط‌مشي‌هاي نفتي كشورهاي عضو و تغيير بهترين شيوه‌ها براي تأمين منابع فردي و جمعي سازمان است براي اين منظور سازمان روش‌ها و وسايل تأمين تثبيت قيمت‌ها در بازارهاي بين‌المللي نفت را با امعان به حذف نوسانات مضر و غيرضروري پيش‌بيني مي‌كند.

از بدو تأسيس اوپك تا كنون عوامل و متغيرهاي مختلفي بر رفتار اين سازمان در بازار جهاني نفت تأثير گذاشتند به همين علت است كه ارزيابي عملكرد اوپك با توجه به تعدد عوامل تأثيرگذار بر رفتار آن كار دشواري است. عوامل تأثيرگذار بر عملكرد اوپك را مي‌توان به دو دسته داخلي و خارجي تقسيم كرد. عوامل داخلي همچون ناهمگوني اعضا از نظر حجم ذخاير و سياستهاي توليد، تعارضات ايدئولوژيك اعضا بي‌ثباتي سياسي كشورهاي عضو و همچنين تفاوت سمت سوي سياست خارجي اعضا در ارتباط با كشورهاي مصرف‌كننده، اثر منفي بر عملكرد اوپك دارد. با اين حال ساختارهاي اقتصادي كم و بيش مشابه اعضا و وابستگي شديد آنها به درآمدهاي نفتي، عاملي است كه اعضاي سازمان را با وجود تمامي اختلافات ياد شده، براي پيگيري منافع مشترك، كنار يكديگر نگه داشته است.(16) در بخش عوامل خارجي، آژانس بين‌المللي انرژي، سياست‌هاي نفتي آمريكا و ديگر كشورهاي بزرگ مصرف كننده و اقدامات شركت‌هاي چند مليتي را مي‌توان از عوامل تضعيف كننده اوپك ياد كرد. با اين حال حجم بالاي ذخاير اوپك (77 درصد كل ذخاير نفت جهان) و هزينة پايين توسعه ذخاير آن، موقعيت منحصر به فردي از نظر بين‌المللي به اين سازمان بخشيده است.

در يك تحليل كه از سوي محافل غربي مطرح مي‌شود اعضاي اوپك به جناح بازها و كبوترها تقسيم مي‌شوند. بر اين اساس كشورهاي با ذخاير كم به همراه كشورهاي داراي جمعيت زياد مانند نيجريه و ايران، اغلب به عنوان بازها، هوادار افزايش قيمت نفت هستند در مقابل كشورهايي همچون عربستان و كويت با ذخاير عظيم و جمعيت كم، به سبب نگراني از پيامد افزايش قيمت كه مي‌تواند تغييرات تكنولوژيكي و توسعه ذخاير جديد را به دنبال داشته باشند خواهان قيمت پايين‌تر هستند.

 

نقش ايران در اوپك بعد از انقلاب

و اما آنچه كه در اينجا مدنظر مي‌باشد، اين است كه از آنجايي كه ايران نخستين توليدكننده نفت در منطقه بود و در حال حاضر پس از عربستان سعودي ايالات متحد و روسيه چهارمين توليدكننده بزرگ شمار مي‌آيد و با توجه به ذخاير بالا انتظار آن بود كه ايران همواره قدرتي موثر و صاحب نقش در منطقه اوپك، باشد. اين نقش تا اوايل 1980 پايدار بود ولي با وقوع انقلاب اسلامي جنگ تحميلي و مشكلات ناشي از ترميم خرابي‌هاي جنگ ايران از عربستان سعودي عقب افتاد. مطالعه حدود چهار دهه فعاليت ايران در سازمان اوپك گوياي اين واقعيت است كه از نقش ايران در اين سازمان به طرز محسوسي كاسته شده مجموعه‌اي از عوامل باعث كاهش اعتبار ايران در اوپك و به طور كلي در بازار انرژي دنيا گرديد كه عبارتند از :

1- توليد ثابت كه ناشي از ضعف سرمايه‌گذاري مي‌باشد كه آن هم معلول كمبود داخلي و سخت‌گيريهاي بين‌المللي است كه در مجموع ثبات و امنيت ملي ايران را مخدوش كرد.

2- استراتژي‌ آمريكا ( همه چيز بدون ايران كه در بحث متذكر شديم.

3- تقاضاهاي فزاينده داخلي و پيامدهاي منفي آن و ...

با توجه به اين مسائل در گروه توليدكنندگان هيچ نهادي با اوپك قابل مقايسه نيست و در گروه مصرف‌كنندگان نيز هيچ نهادي با آژانس بين‌المللي انرژي. اين خصلت نفت جهان با وجود تمامي تحولات كه به واسطه گسترش فضاي رقابت و ورود بازيگران جديد رخ داده ادامه پيدا كرده است از اين رو مي‌توان گفت بازار نفت را تا حد زيادي بازيگران بزرگ تشكيل مي‌دهند به عبارت ديگر نفت، عرصه بازي بزرگان است.

اينها عواملي بودند كه در سياست نفتي ايران خصوصاً در دوران بعد از انقلاب نقش تعيين‌كننده‌اي را داشته و دارند كه با درك صحيح از تأثيرات سياست‌هاي ناشي از بازيگران دولتي و فرادولتي مي‌توان جايگاه ايران در بازار جهاني نفت را به خوبي شناخت علاوه بر اين بايد به سياست‌هاي داخلي هم كنجكاوانه نظر داشت. يكي از راهكارهاي مهم براي مشخص كردن جايگاه ايران در بازار جهاني نفت مقايسه ميان ظرفيت‌ها و عملكرد ايران در بخش انرژي (نفت) با بزرگترين بازيگران دولتي مي‌باشد. همان طور كه در بحث اشاره كرديم آمريكا، عربستان بزرگترين بازيگران عرصه نفت جهان هستند كه علت عمده اين امر به ظرفيت عظيم ذخاير، توليد و مصرف نفت و فرآورده‌هاي آن در اين كشورها باز مي‌گردد.

كه مقايسه ميان ايران و اين بازيگران نشان مي‌دهد علي‌رغم اينكه ايران در زمينه توليد نفت مقام چهارم را به خود اختصاص داده است با اين حال فاصله بسيار زيادي با توليدكنندگان عمده دارد بنابراين جايگاه ايران در زمينه توليد نفت و گاز نيز در سطح متوسط يا حتي پايين‌تر قرار مي‌گيرد.(18) ممكن است در اين جا بحث مطرح شود كه با پيگيري اهداف و سياست‌هاي مطرح در بخش نفت و گاز ايران جايگاه كشورمان چند سال بعد از انقلاب به ميزان قابل ملاحظه‌اي در بازار انرژي جهان افزايش خواهد يافت، تحقق چنين فرضي با در نظر گرفتن مجموعه ظرفيتهاي ايران در بخش انرژي و فاصله زياد آن با بازيگران بزرگ در اين عرصه بعيد به نظر مي‌رسد. فارغ از اهداف كمي مطرح شده در زمينة افزايش توليد نفت و جذب گسترده سرمايه‌گذاري‌هاي خارجي عملكرد مجموعه بخش نفت و گاز در زمينه جذب سرمايه و افزايش توليد حاكي از آن است كه رشد موجود در اين عرصه‌ها بطئي و در سطح متوسط است و بنابراين انتظار تحول شديد و معقول به نظر نمي‌رسد.

بدين ترتيب مي‌توان گفت ايران در بازار جهاني نفت بازيگري ميان پايه و با توانايها و ظرفيتهايي در مجموعه در متوسط است و چشم‌انداز آينده نيز حاكي از آن است كه اين وضعيت ايران در بازار كم و بيش ادامه خواهد يافت. شناسايي جايگاه دقيق و واقعي ايران در بازار جهاني، زمينه اتخاذ رويكردي مناسب و مبتني بر ظرفيت‌ها و منافع ملّي كشور را در بخش نفت و گاز فراهم مي‌كند.

اكنون كه جايگاه ايران در بازار جهاني نفت از نظر ظرفيت توليد و ذخاير نفت مشخص شد سؤالي كه در مقدمه اين پروژه مطرح شد، اين بود كه آيا ارتقا جايگاه ايران در چنين بازاري امكان‌پذير است؟

در پاسخ به اين سؤال بايد گفت « ارتقاي جايگاه ايران در بازار جهاني نفت به تغيير توازن موجود ميان درونگري و برونگري در سياست‌گذاري و اداره بخش نفت در كشور بستگي دارد. بدين ترتيب كه براي ارتقاي موقعيت ايران، تقويت درونگري در امر توليد و مصرف نفت و گاز و تقويت برون‌نگري در امر جذب سرمايه‌هاي خارجي و ترك ديپلماسي نفتي كشور ضروري است.

مقصود از درون‌نگري در سياست‌هاي توليد و مصرف نفت و گاز اين است كه سياست‌هاي مربوط به اين عرصه (بايد با توجه به مجموعه شرايط، نيازها و امكانات داخلي ايران و نه با تأثيرپذيري از عوامل خارجي بازار، تدوين و به اجرا گذاشته شود.

مقصود از برون‌نگري در سياست‌گذاري براي جذب سرمايه‌هاي خارجي و تحرك ديپلماسي نفتي نيز اين است كه در اين دو عرصه بايد به شناخت بهتري از مجموعه شرايط بازار انرژي دست يابيم و سياست خود را نيز بر همان اساس پايه‌ريزي كنيم يا به عبارت ديگر ادعاي مطرح شده در اين جا اين است كه تأمين بهتر منافع ملي كشور در بخش نفت نيازمند به درون در سياستهاي توليد و مصرف و نگاه به بيرون در زمينه جذب سرمايه‌هاي خارجي و تحرك ديپلماسي نفتي كشور است.

 

نتيجه

انقلاب اسلامي در بهمن 1375 در شرايطي به پيروزي رسيد كه دولت پهلوي بسيار بيشتر از آنچه تصور مي‌شود، فربه و متورم شده بود. نظام توزيع درآمدها، سرمايه‌گذاري‌ها دولتي و خدمات عمومي به يقين درآمدهاي هنگفت نفت باعث رشد سريع و سرسام‌آور دولت گرديد، مسئولين انقلاب نوپا اصولاً براي تأمين استقلال آزادي و جمهوري اسلامي به عنوان شعار محوري انقلاب اسلامي بايد حق مردم را به خود آنها عودت مي‌دادند ليكن مسايل پيچيده و بي‌نظم ابتداي انقلاب (مانند انقلاب‌هاي ديگر و مشكلات ناشي از جنگ باعث شد كه دولت همچنان بازيگر مستقل و مقتدر ميادين اقتصادي سياسي فرهنگي بودند» در واقع انقلاب اسلامي وارث يك وضعيت گسيخته گرديد و مدت زيادي زمان لازم بود تا دولت بتواند به بدنه‌اي منصب راه مختصر و مقتدر مبدل شود. ولي در سال‌هاي اول انقلاب اسلامي بسياري از شركت‌ها و سرمايه‌ها مصادره و ملي اعلام شد جنگ تحصيلي هشت ساله باعث شد تا دولت براي تأمين و پشتيباني جنگ نقش بيشتري پيدا بكند. بسياري از شركت‌ها و واحدهاي وابسته به دولت و حاكميت، زيانهاي فراواني مي‌دهند ليكن برخورداري دولت از درآمدهاي سرشار نفتي باعث شده كه دولت ستارالعيوب باشد و برعملكرد منفي است كه بين دلارهاي نفتي و رانت‌خواري سرپوش نهاده شود.

طي دوره 1376 و 1368 تلاش زيادي صورت گرفت تا صادرات غيرنفتي افزايش يافته و اتكا بر درآمدهاي نفتي كاهش يابد. ليكن اين ادعا سرابي بيش نبود و صادرات غيرنفتي هيچ وقت از چهار ميليارد دلار فراتر نرفت. چهار ميلياردي كه قابليت حصول آن هم ناشي از درآمدهاي نفتي بود يعني نفت پنجاه درصدي منابع لازم را تهيه نمود تا چنين رقمي بدست آيد در نتيجه صادرات غيرنفتي فقط تا دو ميليارد دلار رشد داشته و درآمدهاي ارزي كشور به شيوه چشمگيري وابسته به عايدات نفتي بوده است. بدين ترتيب از سال 376 به بعد جامعه به شدت جبران‌پذير شد و مسايل گوناگون جنبة امنيتي به خود گرفت و وقت و انرژي بسياري از جامعه و دولت به خودش اختصاص داد. نفت كه مي‌توانست در مسير توسعه ملي قرار بگيرد، به راحتي عاملي در آسيب‌پذيري ملي تبديل شد.

با توجه به محدوديت‌ها و مشكلاتي كه در صنعت نفت به وجو دآمده يكي از راهكارهاي مهم براي ارتقاء سياست نفتي به نظر مي‌رسد كه بايد درك صحيح از ويژگي‌هاي كنوني صنعت نفت يا به عبارتي ديگر اقتصاد سياسي نفت داشته باشيم تا قدمي مهم در زمينه تدوين استراتژيك صنعت نفت كشور و برنامه‌ريزي صحيح براي ارتقاي وضعيت اين صنعت در كشور برداريم. علي‌رغم اينكه ما با محدوديت سرمايه و فن‌آوري نوين توليد و مديريت رو به رو هستيم عواملي چون توسعه ظرفيت توليد نفت ايران و همچنين خاورميانه با چالش نظير رشد سريع مصرف داخلي، افزايش شدت انرژي و محدوديت زيست محيطي در اين كشورها رو به رواست. كه همكاري در مهار رفع مشكلات به امنيت اين انرژي در جهان و منطقه كمك مي‌كند. اقدامات ايران را در سال‌هاي گذشته براي توسعه صنعت نفت مي‌توان به چند دسته تقسيم نمود: 1- اكتشاف منابع جديد نفت گاز، سرمايه‌گذاري براي افزايش ظرفيت توليد نفت ، ارتقاء بهره‌وري و افزايش نرخ بازيافت از طريق مختلف همكاري با شركت‌هاي بين‌المللي نفت در مراحل مختلف، اكتشاف و توسعه و بلاخره همكاري در اوپك براي حفظ ثبات بازار نفت كه اين گونه اقدامات مي‌تواند به عنوان تنظيم‌كننده اصلي تقاضاي انرژي داخل كشور، در منطقه و جهان نقش موثري ايفا كند سخن آخر، اين كه تمامي تحولات گفته شده در سياست‌هاي نفتي ريشه در پيروزي انقلاب اسلامي دارد كه همچنان در پي شكوفايي و پيشرفت در حال حركت است.

 

منبع:

1- ديويد پنتير، « نفت بين‌المللي و امنيت ملي»، ترجمه هومن شاهميري، اطلاعات سياسي ـ اقتصادي شماره 62-61 ص 45-44.

2- شاه هميشه نفت را عمده‌ترين مسئله ايران مي‌دانست. او در آخرين كتابش، پاسخ به تاريخ، علت سقوط حكومت خود را توطئه شركت‌هاي نفتي غرب قلمداد مي‌كند.

3- John Duning, txtenation production and the multination enter pris (London: George Allenan Junwin 1981), p.35.

4- مسائل نفت ايران/ مؤلف سعيد ميرترابي: تهران شركت نشر قرمس 1384 ص 91.

5- قراردادهاي نفتي ايران، محمد حبيبي: امتياز دارسي و قرارداد 1313 ...) نوشته محمد حسيني تهران دانشگاه آزاد اسلامي (واحد مركزي)، ادارة كل چاپ انتشارات توزيع 1380.

6- مجله سياست خارجي ـ سال نهم بهار 1374 شمارة يك، سعيد تايب ص 115 تا 128.

7- پژوهش در مسائل سياسي تاريخي نفت در ايران / جليل نائبيان ـ تهران : ثارالله 1378.

8- محمدعلي همايون كاتوزيان ، «نفت و توسعه اقتصادي در خاورميانه» . ترجمه عليرضا طيب مجله اطلاعات سياسي شماره 80-79 ص 84-71.

9- توانايان فرد، حسن، دكتر مصدق و اقتصاد. انتشار علوي، تهران 1362.

10- تاريخ جهاني نفت اثر دانيال يركين، ترجمه غلامحسين صالحيار ـ تهران اطلاعات 1374- جلد دوم.

11- همشهري ديپلماتيك ـ سوخت سياست، شماره بيست دوم ـ نيمه بهمن 1386 ب .

12- مجله سياست خارجي ـ سال پنجم زمستان 1370 شماره 4 پيام دكتر اكبر ولانيي

13- نفت و امنيت ملي جمهوري اسلامي ايران / قدير نصري. تهران: پژوهشكده مطالعات راهبردي 1380 ، ص 237.

14- شهابي شهراب. اثرات مستقيم و غيرمستقيم ترميم (فصلنامه سياست خارجي سال يازدهم 86-85.

15- ديپلماتيك همشهري همان ، ص 6.

16- فرشادگهر، ناصر «اوپك لقب با حضور توليدكنندگان بزرگ در آن، اطلاعات سياسي اقتصادي، شماره 180- 179- ص 176.

17- Bcc Newsonineopec: The coil eavtal in povoflle afwww bbc -newcouk 2.2004 june

18- مسائل سياسي ـ اقتصادي جهان سوم ـ احمد ساعي ـ تهران: سازمان مطالعه و تدوين كيت علوم انساني دانشگاه سمت 1382.

19- نشريه سنگر صنعت دورة دوم شمارة چهارم (شهريور 1386) دولت نهم.

20- نفت و بحران انرژي، دكتر رضا رئيس طوسي چاپ اول ـ روزنامه كيهان 1363.

21- تاريخ جهاني نفت، اثر دانيال يركين، ترجمه غلامحسين صالحيار ـ تهران: اطلاعات 1374- جلد اول.

22- تاريخ تحولات سياسي و اجتماعي ايران علي‌رضا ازغندي ـ تهران سازمان مطالعه و تدوين ـ كيت علوم انساني دانشگاه سمت 1382.

23- نهضت ملي جمهوري اسلامي ايران / قدير نسيري ـ تهران و پژوهشكده مطالعات راهبردي 1380.

 

منبع:

articles.ir

 

نظرات (0)Add Comment

نظر دادن به اين مطلب
كوچكتر | بزرگتر

busy
cheap medrol buy online valtrex from the uk what is metoclopramide taken for lortab 10 blue anafranil on line purchase where can you purchase acai berry products cheap pills buy finast prescription ordering pharmacy generic glucotrol xl can you buy ophthacare online prescription prilosec ordering low dose accutane accutane cost walmart nexium 40 mg ingredients clomid for men dosage what drug category is rogaine 2 what is the function of liv 52 buy over the counter etodolac online best place to buy female viagra pharmacy has best price diabecon buy amoxil online canada no prescription splitting zocor tablets lawsuit against allied interstate buy starlix trazodone generic brand name azithromycin 250 mg dose pack ponstel prices levaquin and cough medicine do you need rx cholestoplex indinavir mail order ou acheter clomid order grifulvin v canada clonidine reviews for perimenopausal symptoms can i get trimox genuine neurontin 100mg lisinopril wal-mart pharmacy top 10 online diabecon sites cheap lisinopril 40mg online news paper of pak vardenafil dosage 20mg best site get deltasone cheap canadian mevacor no prescription recommended dosage zithromax chlamydia buy liquid femara buy canada no prescription for fertomid onde comprar depo provera em curitiba is .75 mcg synthroid a high dosage lexapro drug canadian pharmacy nolvadex sale philippines generic bentyl pill buying bystolic without a prescription astelin on line no script que es ciprofloxacina para que sirve buy biaxin tablets us tegretol for anxiety reviews liquid micronase review ashwagandha online cheap rxlist ceftin drug low cost overnight aricept where to buy nolvadex and clomid can i get primatene mist in canada diovan generic for sumycin generic reviews baclofen pump uk what is allopurinol 300 mg used for mail order generic xenical no prescription kamagra oral jelly sale voveran 100mg tablet walmart pharmacy hours canada billig tegretol online kaufen there generic alphagan low price noroxin uk buy danazol 100 dramamine with no rx baclofen withdrawal seizures buy effexor xr online dipyridamole online meds benavides pharmacy mexico cheap levaquin online amoxil with paypal payment cialis sublingual western australia evista australia pharmacy generic pulmicort us is there a lithium shortage indocin generic reviews bupropion hydrochloride reviews terramycin drug schedule diclofenac gel buy uk common examples of anti-anxiety drugs cabaser cabergoline side effects how to buy viagra with paypal malegra fxt wanted online review how much will caverta cost orlistat alli reviews cost of aspirin tablets in india himalaya evecare online cordarone 40 mg dose buy oxytrol boots dutas where can i buy it female cialis overnight lyme disease doxycycline alternative amoxil overnight 500mg prescription can you take cialis sublingual daily viagra on sale in ireland buy hoodia prime cheap malegra dxt pas cher celexa medicinenet hoodia with no rx crestor discount code order digoxin online in usa what kind of medication is diltiazem is generic venlor available in usa what strengths does vytorin come in what is the generic for xalatan budesonide entocort capsules side effects buyers of hyzaar canada purchase zithromax on line in the uk best place buy cleocin gel pct how to take amitriptyline for sleep chlamydia symptoms men pictures propecia online in us proscar noprescrition needed usa online pharmacy buying dutasteride diovan pill shortage alli without a prescription from us where to buy endep ointment finding warfarin without a prescription purchase cheap generic famvir enter pharmacy new mexico pharmacy laws penegra phone orders buy alli walmart online how long does bactroban ointment take to work keflex perth australia prescription assistance program clozaril tablets best site to buy aygestin buy ponstel online from usa ethionamide us companies only alternative to doxycycline for pid side effects of nexium 40 mg tadacip online from uk erythromycin e s 400 mg tablets fucidin generic canada what category is dramamine for pregnancy cardizem online forum levlen on line aciphex online store can you buy ventolin inhaler over the counter motilium in croatia comprar nexium mais barato buy himcocid online pharmacy how can i get lipitor for free side effects of mirtazapine in cats triamterene prescription only provera limited india deltasone with paypal payment purchase generic calan low cost premarin tablets buy haldol online no prescription us lexapro for ocd thoughts fosamax online bestellen what is arthritis of the knee buy diltiazem 100mg online cheap us buy augmentin prescription januvia dose in ckd acquistare viagra sicuro forum revatio online without rx propecia on line no script purchase ventolin cheap cozaar cost buy atarax no prescription rumalaya liniment shortage where can i buy pariet in canada zenegra next day what is champix fast female cialis deleviery buy trimox online with mastercard purchase pilex lowest price nexium store interaction heartburn desyrel font for mac flonase maximum dosage zyvox coupon mgb periactin with prescription cheapest geriforte nizoral shampoo where to buy over the counter trial erection packs 2 precio de minocin en mexico suprax pharmacy coupons what is procardia pills used for combivent inhalation aerosol coupons viramune pas cher comprar antivert online what types of clomid are there what is the dosage of diamox for altitude sickness cheap prilosec online what drug category is brand amoxil how to discontinue use of lexapro buy brand advair diskus 40 what does norvasc pills look like doryx 150 mg what types of bactrim are there what is the drug classification for zithromax cheap l-tryptophan uk how to use solu-medrol act-o-vial buy cheap adalat pills buy nitrofurantoin astrailia canada drugs malegra fxt with prescription medicine prescription buy acivir pills pediatric prednisone dosage for poison ivy hytrin prices where can i buy trazodone zanaflex order in the us effexor xr tablets side effects purchase ashwagandha overnight delivery buy doxycycline pharmacy can you get pregnant while taking nitrofurantoin acai without a prescription side effects finasteride 5mg buy lotrisone online with mastercard singulair pediatrico dilantin lawsuit class action buy avalide cheap canadian drug epivir-hbv over the counter us pharmacies online that sell brand cialis clomid nolva pct cycle midamor canada prescription doxycycline hyclate 100mg capsules cost isoptin canada prescription to buy mentat ds syrup roxithromycin online legally fluoxetine hydrochloride reviews is generic fucidin available in usa compare prices biaxin micronase 40mg buy voveran sr online no prescription us prednisone steroid medication abilify 5 mg tabletten buy singulair patch no prescription alli sale birth control pills exelon what is drug robaxin-750 paxil withdrawal weight gain where to buy allopurinol tablets prescription can you get high from zofran best site for cipro can taking aleve get you high canada betnovate betoptic for sale australia eldepryl bonus pills atacand 8 mg tabletta what is aleve pills for pcos and clomid success buy nitrofurantoin in ireland buy benadryl hong kong cream finpecia in croatia generic uk paypal cyklokapron fertility drugs after clomid para que se usa el atarax ciprofloxacin side effects cough what is trazodone best online pharmacy generic voltaren medrol online canadian low coreg high blood pressure drug mestinon canada head office como comprar minocycline metronidazole wikipedia pl purchase minomycin online propecia without a prescription promethazine recreational use 25mg best pharmacy to order propranolol where to buy brand levitra ointment tretinoin retin-a cream 0.025 alli online meds levaquin side effects rash celexa to buy from europe buying remeron in manchester where purchase medrol combivent without prescription medication resources for prazosin best antibiotic treatment for gonorrhea ditropan rxlist institute of nuclear medicine and allied sciences timarpur avodart cost to purchase order effexor xr from india without prescription low betnovate reduce the redness itching lithium capsules tablets atrovent reviews revatio viagra same allegra pills generic take estrofem ivf buy brafix no prescription buy retin a in canada no prescription cheap bactrim online female cialis pharmacy online menosan australia pharmacy proventil pill shortage resources for lipitor amoxicillin 500mg capsules alcohol serophene medication order common side effects of zocor where to buy fluconazole can we trust zithromax online retino-a cream 0,05 tablets online viagra cialis online order requip tablets side effects diclofenac gel prices calan rx promethazine hydrochloride pregnancy buy generic cialis online us generic ciplox switzerland safe to buy generic prednisone from usa do i need a prescription for rumalaya liniment buy flagyl without aciclovir tablets bp uk fast prednisone deleviery how long for digoxin to take effect how much will lipitor cost when it goes generic urispas online uk safe to buy generic atorlip-5 from canada voveran sr online cheap buy betapace boots pharmacy renagel on line best fertility drugs for women parlodel to buy in england kamagra hong kong prevacid over counter same prevacid prescription brand name robaxin online indian altace 10mg ramipril canadian prescription drugs seniors order flomax online with visa finpecia discounts codes cheap mobic 7.5 mg generic toprol xl 50mg evecare bonus pills skelaxin cost zestril uses medication how much will dapoxetine cost maximum plavix dose liv drug store online side effects of the drug pariet oregon state university ranking 2009 himcolin tablets uses is augmentin available over the counter order dramamine online uk tricor to buy in australia prescription medicine for age spots Purchase phenergan 10mg indian pharmacy tenormin viagra products uk class action lawsuit against zyrtec can you buy duetact over the counter in germany how many pills are in a medrol dose pack nexium order online safe xeloda buy what color is lisinopril 20 mg buy alesse online with mastercard health canada betnovate bupropion tablets antidepressant side effects of aspirin and ibuprofen why is there a shortage of cialis soft differin xp gel side effects pioglitazone side effects bladder cancer taking valacyclovir during pregnancy buying maxalt online vermox online no prescription levitra side effects vardenafil gold buying alliance order tetracycline lowest price buy bentyl cheap online pharmacy flomax overnight shipping cheap how much does doxycycline 100mg cost levitra super active from usa pharmacy exelon cheap price order colchicine online canada free shipping canadien health mall.com non prescription hydrea pharmacy what is viagra for men in hindi generic claritin no prescription pharmacy technician online schooling vasotec perth australia recommended dosage of valtrex for cold sores ginseng order in the us biaxin wanted online review safe buy antibiotics online buy alli online ireland drugstore slimming tablets t5 herbal medicine for depression in children doxycycline dosage for periodontal disease serophene 50 mg tablet buy avalide cheap irbesartan hydrochlorothiazide venlor by mail order cozaar (losartan potassium) 100mg zestril medication adalat xl nifedipine order zetia pill coreg tablets 40mg order florinef lowest price problems buying alli metformin prescription information uk need to by clomid online non prescription dipyridamole pharmacy buy flagyl metronidazole 100 g aquarium what is the drug indocin used for tadalafil 5mg online how do i get a prescription without health insurance combivent tablets from buy medicine called flagyl minocin discontinued levitra online amex serophene drug oversea bupron sr reviews and dosage buy urispas online no prescription us shopingtrackid otc medicine similar to prednisone cheapest place to buy pariet triamterene hydrochlorothiazide classification relafen pills effexor xr drugs antidepressant venlafaxine buy albendazole uk mg sinequan tablets side effects how to buy motilium online order arimidex online no prescription with a amex nexium r 40mg capsule canadian female viagra tablet robaxin reviews back pain buy augmentin without cialis professional generic reviews decadron iv cost early chlamydia symptoms in men walmart pharmacy locations near me antibiotics over the counter online amlodipine as besylate 5mg tablets side effects what does bystolic pill look like order abilify tablets naprosyn no rx buy lexapro 20 mg do they sell inhalers over the counter side effect of furosemide tablet buy capoten online no prescription united states how to make red viagra no prescription needed levaquin generic viagra canada pharmacy review prevacid discount program dostinex price compare diclofenac pill shortage finast dose plendil medication where to buy buy metformin 40 kamagra direct pharmacy triderm maХ›Ф‡ opinie buy vytorin hong kong purchase flomax in india buy hoodia gordonii seeds rumalaya gel uk brand name minocycline online purchase trimox online australia normoxic trimix diving safe buy urispas online cheapest place to buy alli online skelaxin online cheap glycomet pills sweat cheap genuine geriforte online feldene tablets online buy ethionamide singapore where do i buy cefixime arimidex drug classification fluoxetine online without rx nexium us companies only rogaine 2 from usa what is motilium tablets healthy man ad viagra how to purchase rythmol do you need a prescription for lamisil tablets where to buy trandate with visa no prescription robaxin sale can you take lukol daily how much is generic maxalt cheap genuine voltaren online glucophage medication used cheap ponstel uk best generic imitrex sites prazosin generic release date can you die from sertraline overdose vermox plus tabletas dosis buy lasix 100mg no prescription generic prilosec target what are the side effects of benicar 40 mg midamor buy online canada generic viagra in canada how many cycles to take clomid zestril overseas topamax prescription discount seroxat 20mg wiki safe take cipro flagyl together how long does it take for neurontin to relieve pain diclofenac tablets 50mg ec trazodone weight gain reviews retin-a 0,025 online ordering maxalt 10 mg for sale where do i clomid in canada free or low cost female viagra atrovent 10 mg cost can order minocin online buy kytril online usa skelaxin medication assistance order robaxin from relaxant buy cheap etodolac pills haridra online now get discount where to get evecare buspar for purchase kamagra by mail triderm krem cena buy l-tryptophan in singapore dove posso comprare alli western drug crestor buy lithium canada prednisolone australia pharmacy buy cefixime 400 mg tablets aspirin 1000 mg per day buy erythromycin benzoyl peroxide topical gel online how long does it take for nizoral to work when treating seborrheic dermatitis propranolol drug canadian pharmacy hydrochlorothiazide shoppers drug mart cheap pariet 20mg maxalt from canadian pharmacy cheap price cialis jelly price india generic depo provera injection preco cialis no brasil buy prescriptions online no prescription cialis jelly mg tablet where can i buy phenergan online without a prescription is nizagara safe to take order hydrochlorothiazide online how much can you drink on accutane acai max cleanse paypal como comprar lopressor purchasing minocin online uk best price for trileptal is mail order ortho tri-cyclen safe long term usage of singulair zoloft dose for ocd in children types of recreational drugs wiki astelin sale purchase medrol cheap risperdal discount card flovent hfa reviews online forum flonase order allegra ginseng prices 2011 nc celebrex drugstore com generic from ranitidine mentax shelf life can you get high off of meclizine hcl buy flagyl er astrailia tinidazole shop net is there a generic form of asacol sominex shopping que precio tiene el redustat en mexico how much does generic strattera cost buy dapoxetine online cheap chloroquine plus proguanil prices leukeran over the couter is protonix better than prilosec zovirax tablets uses atarax shopping hydrochlorot canada drugs atorlip-5 discount no prescription ordering roxithromycin on line what is the difference between valium and robaxin best medication for separation anxiety in dogs viagra professional online in canada v-gel online legally kamagra 100mg chewable costco mail order pharmacy everett purchase actoplus met in australia watson bupropion xl reviews how long for bactrim to get out of your system uroxatral not generic amaryl 4 mg tablet promethazine codeine syrup buy uk acheter yasmin pilule lamictal legal us didronel overnight delivery viramune perth australia levitra vardenafil hci m365 pills buy evista new zealand online buy viramune tablets online buy viagra sydney australia acheter cephalexin pas cher minocycline acne worse before better buy medrol generic coumadin overseas glyset online coupon code ordering aldactone online no prescription buy actoplus met 100 current price hytrin aciclovir tablets 200mg dosage nolvadex canada legal lipitor discount coupons purchase pariet 20mg buy nizoral with no script what does the pill clonidine do buy capoten australia augmentin drug schedule viagra and alcohol mixed can you buy clonidine online pharmacy purchase biaxin in usa ultra low dose baclofen tamoxifen for purchase viagra plus reviews for men topamax withdrawal symptoms side effects tricor indianapolis what is the correct dosage of dostinex levaquin price without insurance what does neurontin do for shingles generic flomax overnite shipping order norvasc 10mg tablet vytorin no rx overseas pharmacy no prescription brand amoxil zofran medication use carbozyne pharmacy reviews on nitroglycerin canine doxycycline dosage lyme buy cialis usa unisom online in us florinef 40mg integrated medicine alliance new jersey online sale of zestril generic calan for sale on line differin lawsuit settlements protonix generic discount bactroban results forum cost of chloroquine acheter tegretol pas cher buy generic eulexin cvs pharmacy ritalin prices phone in order for brand amoxil cialis 20mg online apotheke canada drugs colospa with prescription can you get sarafem qsymia online pharmacy generic carafate female cialis online price reliable rx pharmacy coupon codes rxlist zyrtec drug lisinopril order canada sumycin order canada xalatan patient reviews phenergan medication class Purchase abilify 15mg online viagra sin receta andorra nolvadex detection time what is advair used for is generic seroflo effective zofran shortage 2012 pariet discount price 20mg can we trust zaditor online transdermal delivery of diclofenac sodium v-gel uk brand name i pill rosuvastatin website drug blood best site to buy famvir brand ampicillin buy aciphex lawsuit canada how to use acai pills american zestoretic does protonix affect birth control pills buy decadron patch zithromax side effects fda over the counter medicine that acts as unisom fast estrace delivery valtrex herpes prophylaxis dose is maxalt available over the counter cystone himalaya usage lamisil canadian source is viagra generic for viagra buy cymbalta online canada alesse best price cheap altace 40 mg toprol xl 20 mg plavix 75mg clopidogrel prices digoxin delivery london noroxin no prescription overnight delivery us pharmacy online minocycline reminyl legal us ordering topamax on line western drug renagel flagyl dosage for trichomoniasis benemid shoppers drug mart mexican pharmacy no prescription depakote lithium online in usa antabuse price disfuncion erectil brahmi online erexin-v doctors online buy sarafem online drugs online indian pharmacy can famvir cause weight gain compare prices robaxin cheap name brand viagra side effects of relafen 750 mg side effects of evista in women sildenafil paypal kaufen buy brand amoxil online usa Purchase plavix 75mg tablets hyzaar tablet sale does medrol make you gain weight generic amantadine buy canada effexor xr tablets 40mg renagel tablets crush online pharmacy lanoxin barato drugs from india online generic precio pastillas cytotec chile buy cialis online canadian pharmacy buy motrin children retin-a ge pharmacy prices list topamax next day shipping ondansetron tablets side effects can you buy lotrisone over counter drugs cipla pharma products in india myambutol lawsuit vantin not generic buying antabuse in the uk alli capsules for sale lopid online forum chlamydia in mouth pics voveran sr coupon code buy mirapex paypal snovitra super power weight gain betamethasone tablets used for coversyl side effects comprehensive view liv 52 pill shortage brand viagra phone orders isoniazid shipping overseas erythromycin side effects uk what does allegra mean in italian jaunty costco uk photo best site get combivent order brand cialis cheap best slimming tablets reviews order furosemide medication by mail is propecia better than generic finasteride how to take carafate and digoxin how to get baby to take prevacid samuelson-glushko canadian internet policy and public interest clinic sale caverta how to use cytotec 200 mcg lisinopril reviews patients cialis for daily use coupon where to buy adalat aspirin mechanism of action ppt health canada yasmin birth control lov cost acai robaxin shelf life generic brand advair diskus in usa emsam legal in england arimidex medication interactions shelf life of doxycycline capsules tadalis sx 5mg tablets azithromycin 5 day dose pack buy meclizine available over the counter synthroid symptoms discount lipitor buy generic lipitor costco what is lasix mg used to treat how to get bupron sr can buy tetracycline online do you need rx luvox acheter misotrol how long does it take for cipro to work for diarrhea Purchase premarin 0.9 mg legal buy moduretic online canada does toprol xl make you gain weight maximum coreg dose levaquin online overnight shipping female sex pills menosan medicine online order inderal 40 mg research grade aldactone cordarone canada overnight delivery cheapest generic seroquel best life rx medications micardis tablets side effects buy atarax for dogs what is seroquel xr 300 mg used for bactrim f suspensУЃo buspar online uk buy furosemide from canada buy lisinopril hctz 20 25mg can i buy aspirin over the counter in ireland buy female cialis in singapore i pill lipitor website glass drug order over the counter buy diflucan without can you order serophene trimox mist canada prescription solutions formulary exception form med express pharmacy burlington buy viagra online generic cyklokapron tablets from buy suprax where to get calan dosage too high cheap xalatan sale uk meridia 15 sprzedam comprar zoloft pela internet septic arthritis in dogs zebeta tablets price buy femara online uk how long does it take to get used to coreg non generic order adalat cod purchase alli online viramune not generic genuine leukeran best price order revia lowest price lotensin no prescription reviews levaquin mail order asthma treatment guidelines can you buy abana hytrin medication ajanta pharma aurangabad tramadol for dogs dosage long time side effects urispas nolvadex for pct only canadian family law act where to buy korean red ginseng in singapore augmentin to buy buy online uk kamagra gel digoxin without a prescription risperdal reviews autism cuanto cuestan las pastillas cytotec en chile do i need a prescription for erexor order voltaren pill simvastatin interactions mhra patent search viagra valtrex buy on line nexium from mexico speman sold over counter is avodart available on line in canada cloridrato de sertralina assert order diflucan online no prescription Purchase clonidine 0.3 mg lipitor medicine used top 10 online olanzapine sites seroflo online order aspirin dosage recommended cheap indian cialis clomid side effects bloating cialis daily use generic online drug cheapest vantin side effects of acai berry cleanse pills cheap glucophage no prescription what does maxalt melt do zoloft dosage 50mg 100mg what is vardenafil hcl 10mg glyburide metformin reviews can you buy albendazole prescription drug online pharmacy atacand usa cvs prices zantac weight gain much does generic zoloft cost betnovate pharmacy prices list what is cialis jelly for maximum celexa dose calan without insurance association faculties pharmacy canada buying viagra online in the uk generic tadalafil vs cialis prevacid cheapest cozaar results forum keppra refills ciprofloxacin side effects forum what are the side effects of metformin hcl 500 mg suhagra cipla india cleocin cheap acheter calan pas cher fast ayurslim deleviery can you get lariam what is metformin medicine canadian allied diesel railway industries buy combivent online usa eulexin from usa pharmacy otc medication similar to flonase why has procardia been discontinued cheap tulasi deltasone mg buy lady era perth australia tetracycline acne buy online purchase nolvadex 20mg tegretol to buy in england indian medrol approved cheap brand best place to buy uk cheap kamagra where to buy prandin drugs online best birth control pills without weight gain can i order furosemide no prescription in the usa which uk site to buy finax is generic sinequan effective prednisone 5 mg dosage instructions phenamax lawsuit canada elavil 50mg tablets where to buy topamax indian pharmacy toprol xl cheapest singulair in the uk lov cost benicar coming off prozac weight gain is percocet available in the uk shoppers drug mart acai berry products tablet wisconsin pharmacy meds index prevacid online buy exelon indian point fast betnovate deleviery low cost amaryl benzac reviews pantip bactroban woldwide shipping pills to get pregnant over the counter grifulvin v india danazol tablets purchase on line cost of yasmin pill in australia what is bupropion sr what is atarax tablets hydroxyzine what is pyridium medication for topamax pills online in the mexico alesse birth control buy cheap clavamox antibiotic human study pharmacy online usa testosterone cream men dosage codeine promethazine cough syrup erowid where to buy phenergan with visa genuine seroflo best price where to buy atorlip-10 nizagara for sale online viagra what does generic paxil cr look like buy acai burn online best place buy olanzapine prandin canadian pharmacy cheap canadian viagra professional no prescription buy dapoxetine priligy europe finpecia birth control online uk online pharmacy viagra us methotrexate new zealand best generic pletal review ampicillin perth australia generic medicine for xenical alphagan new zealand claritin canadian pharmacy order anacin medication by mail mail order generic pilex very cheap betnovate pet medications+canada pharmacy online pharmacy escrow service zyrtec without prescription miami drug sales rep what is the correct dosage of benadryl como comprar grifulvin v buy accutane 100 side effects of meclizine hydrochloride viagra prijsvergelijking what is lasix used for in horse racing cialis jelly.com lisinopril sales what is topamax prescribed for generic tinidazole usa pharmacy is atarax a prescription drug legal buy levlen online canada seroquel xr maximum dosage abana results forum ramicomp tabletten buy allegra online in usa what is mirapex medication femara shortage 2012 generic tamoxifen manufacturers 6 benadryl pills can u order valtrex online compare home insurance levitra sales 2008 buy viagra procardia 10 mg levitra online usa no prescription buying citalopram using paypal accutane failed now what do i need a prescription for urispas celexa reviews side effects brand viagra online overnight where to buy serpina acai berry for sale uk how to take probalan mg gastrointestinal tolerability of ibuprofen compared with paracetamol and aspirin at over-the-counter doses noroxin dosage administration elavil for purchase buy alesse 40 birth control pill levlen uk antibiotics online no prescription buy cheap kamagra me uk diclofenac gel ordering online pharmacy free coupon for roxithromycin northwest pharmacy reviews where to buy stromectol in canada safely extendaquin mg no prescription buy cheap mexitil where to buy hoodia in australia my paroxetine coupons zyban no prescription tretinoin 0,025 for men sale in uk can i make antabuse is reglan a prescription drug buy diflucan tablets australia what is atarax 10mg imuran medicine children non prescription ampicillin pharmacy why is there a shortage of tegretol evista no prescription fedex ups buy nizoral shampoo online india where to get acai berry in toronto can you buy atacand without cod buy cheap torsemide pills pharmacy has best price dipyridamole forum buy zyrtec online wellbutrin sr generic vs brand valtrex buy online australia cheap pamelor sale uk formula 1 best site get lipitor top 10 online septilin sites how to get risperdal himcolin without a prescription where to buy accutane online mexico zovirax medication used for what all types viagra professional pills alli 60mg hard capsules - 3 months supply metformin and clomiphene success stories fast cialis super active deleviery calan uk next day delivery best pharmacy to order nizoral nitroglycerin generic release date cheap avandamet uk reglan tablets price my alli diet menu what types of pulmicort are there atarax common side effects list of tesco stores selling brahmi where to buy sustiva ointment diamox pharmacy prices list oxytrol cheap uk top 10 drugstore face primers xenical medicine crestor online price purchase lopressor pills diovan hct sales generic version discount ranitidine otc compare prices amantadine discount wellbutrin xl levlen in canada cheap accutane us pharmacy side effects of finasteride (proscar propecia) claritin on line no script maximum dosage of furosemide for dogs can you get allegra d over the counter how to purchase trazodone brand amoxil free shipping does viagra work for everyone erectile ventolin from china vibrox capsules 100mg doxycycline side effects indian generics online lamisil how to purchase cleocin fosamax dosage for osteopenia synthroid no prescription canada what is brahmin handbags made of best price amantadine cheap abilify 4mg online ultra low dose evista buy lopid 100 como comprar glucophage coumadin toxicity vitamin k himcolin gel usage side effects buyers of rogaine 5 canada atorlip-5 billig kaufen what is the difference between generic propecia and propecia benadryl skin allergy relief cream reviews hydrochlorothiazide overnight pharmacy pariet 10mg bula rogaine 2 over the counter can you buy purim over the counter diltiazem discount voucher zyrtec maximum dosage per day zovirax costo pomata buy keftab new zealand online zestoretic pills best ed pills for men where to buy ventolin inhalers online canada and chloromycetin what is trazodone medication free or low cost rumalaya forte is it safe to order robaxin cheapest xenical diet pills safe place order mentat ds syrup probalan price india pfizer viagra online without prescription what is the generic name for zyrtec comprar diamox original en madrid sinequan generic reviews is tretinoin cream sold over the counter cheap dapoxetine online paroxetine 20mg can you get high discount brahmin wallets bentyl from mexico fucidin cream 2 uses hoodia sold over counter voveran sr suppliers overseas generic diovan hct 320 25 123 reg control panel what does viagra do to young people existe generico do cipro xr lopid canada overnight delivery buspirone purchase viagra store uk viagra options compare side effects of viagra and cialis bactrim for uti side effects comprar roacutan sin receta order acivir pills overnight rx cymbalta coupons promotions online tofranil purchase abana medicine online indocin canadian source buy dilantin mg plavix discount prices levitra super active no rx prednisone dosage for dogs with lymphoma gabapentin and alcohol cravings ampicillin express canada where to buy kamagra gold in canada safely canadian pharmacy lisinopril hydrochlorothiazide buy cheap nolvadex online uk buying aldactone for dogs etodolac legal us buy doxycycline malaria tablets cymbalta and anxiety does it work viagra overnight delivery weekends diclofenac sod er 100 mg tab where can i get retin-a 0,05 pills buy antivert 100 a good web page to buy fluoxetine with no script online pharmacy no prescription needed lipitor generic side effects adalat cc what is biaxin bid used for over counter chloroquine aciclovir tablets to buy uk 200mg celexa heart problems lawsuit tenormin online india what does dostinex look like canadian-pharmacy-24h buy cleocin gel with no rx metronidazole vs. tinidazole giardia pain pills phone in order for keflex xanax erowid dose prescription card cheap nexium where is the beach in the celebrex commercial homeland season 1 episode 12 real online canadian pharmacy olanzapine withdrawal nausea buy mycelex-g mg online prednisolone dose for children with croup lotrisone online forum cheap danazol 100 mg aviation job search buy cheap minocycline pills will clomid help prevent miscarriage buy dulcolax in bulk oder mg tablets of vermox india online buy lotrisone without wellbutrin sr rx list cost of alli weight loss pills ordering doxycycline india tadacip tabletten generic inderal paypal order estrace estradiol discount buy weight loss injections uk buy tretinoin 0,05 perth australia can you get pregnant while taking estrace viagra original name dilantin mist canada tenormin dosage anxiety overseas pharmacies no rx buyers of promethazine canada elavil 10 mg amitriptyline purchase amoxicillin no prescription lasuna canadian medications without prescription where cane i buy viagra over the counter acheter pas cher fucidin comprar generico de xenical topamax brand positioning ranitidine tablets ip aciloc 150 actos tablets us online canadian online pharmacy for unisom meclizine australia augmentin 875 dosage days order abilify 1mg online customer reviews on cialis buy chloroquine quick evista buy australia trimox 10 mg overseas pharmacy no prescription duphalac torsemide next day delivery kytril precio mexico what does zyrtec liquid gels look like emsam patch side effects what dosages does actos come in discount acai canadian pharm j cialis professional dosage biggest us pharmacy chains lowest price nimotop american express canada travel no prescription allergic buy medrol online viagra 130 mg coumadin blood thinner diet prednisone wanted online review is pariet a prescription drug famvir now co uk generic lamisil uk buy serophene overseas purchase baclofen cheap generic trileptal generic vs name brand 20mg cialis dosage apcalis sx cheap uk prescription drugs from canada information triamterene next day ampicillin manufacturer in india orlistat xenical uk purchase lasix pills can you use fertility monitor clomid nexium pharmacy buy flagyl er for daily use diurex water pills high blood pressure get slim acai price minocycline uk next day delivery pharmacy express albany oregon over the counter diakof efectos dejar tomar sertralina eldepryl medicine can you buy coreg online coupon for lipitor discount minomycin tablets side effects methotrexate suppliers overseas buy haldol online with mastercard content strategy for mobile famvir free shipping where can i purchase lipothin buy finasteride in malaysia is there a generic for phenergan levitra super active without prescriptions best place to order ditropan in us pulmicort turbuhaler prescribing information canadian tadacip free viagra sample without doctor nitroglycerin medication on line buy leukeran mg online how much does it cost to get a prescription for propecia cafergot price india what does tinidazole tablets treat buy alphagan us online prescription generic and trade name for lisinopril craigslist usa cars chicago where to get terramycin pct best place to buy kamagra uk canadian metformin reviews patient cheap female viagra usa genuine cialis cheap diamox lowest price buy eldepryl usa canadian pharmacist viagra resources for ventolin purchase fml forte online walmart alliston clinic hours promethazine with codeine syrup where to buy it isoptin from india fast vermox delivery do you need rx actoplus met side effects of allopurinol for gout cytotec como se usa yahoo genuine speman best price how much will amoxil cost order geriforte online uk buying proscar uk buy phenergan no prescription toradol im dose migraine buy online metoclopramide generic safe depakote no precription risperdal 1 mg 100 ml solusyon there generic strattera canada how to import levitra zestoretic max dose can you order pulmicort online prescription is aleve better than celebrex cialis shortage 2012 four intermolecular forces strongest to weakest buying cabgolin cialis professional pas cher italie buy fertomid astrailia where can i get sumycin pills canada and deltasone maxalt billig kaufen how to order claritin kroger pharmacy hours lagrange ky differin online meds buy flonase bulk blopress uk brand name generic pills for himcocid buy accutane canada generic where to buy levothyroxine for dogs generic buy citalopram mg online cheap canadian tamoxifen no prescription finasteride medication hair loss phexin usa sale where can i order citalopram generic keppra problems what is ditropan xl 5mg used for is horde better than alliance pvp sumycin express canada antivert online shipping finasteride duration treatment hair loss lotensin sale prices pharmacy best price for real floxin selegiline depression dose quiero comprar nitrofurantoin us pharmacy online endep micardis shipping overseas possible side effects of januvia acai on line purchase feldene coupons cheap prinivil eulexin free shipping drinking alcohol while accutane can meloxicam 7.5mg get you high pristiq new antidepressant medication approved depression why has tegretol been discontinued side effects of serpina buspar cheap uk vantin antibiotic methotrexate and diet pills buying cialis in malaysia can u buy viagra in thailand where do i buy keflex maxalt dose motrin with no rx can order prednisolone canada list of tesco stores selling zaditor generic name for dramamine tramadol and alcohol interaction order non generic fertomid where to get mestinon pct pharmacy has best price blopress albuterol side effects hyper quiero comprar viagra en espaУБa what is prilosec otc used to treat dilantin infatabs tablets albuterol buy no prescription celebrex on the internet buy lanoxin online no prescription united states how to take lioresal what is innopran xl made of where can i order aceon coversyl plus in australia kamagra gold next day shipping como cadastrar para comprar singulair buy lioresal from canada alesse prix en pharmacie en france acheter une alliance ordering brand viagra generic canadian pharmacy what is motilium top 10 online nitroglycerin sites amaryl prices kamagra jelly 100mg uk 1920 evil returns how much does lamictal xr cost get isoptin las vegas buy propecia no prescription buy arava usa ketoconazole 2 shampoo uk plendil prescription drug lowest cost nizagara furosemide online in us trileptal pills sweat healthy mango breakfast recipes plendil on line purchase meloxicam dose birds trazodone canadian pharmacy what is forzest used for what is levoxyl made of symptoms of anxiety and depression crestor for men in usa order tetracycline online buy amitriptyline lowest price generic atarax usa over counter triamterene how much water to mix with amoxicillin powder buy abilify generic aripiprazole generic prinivil clozaril tablets us online is ponstel a prescription drug buy hyaluronic acid pills pill rx health order colchicine products zestril mg price diflucan generic cheap costs antabuse generic available very cheap amantadine 100mg clomid and twins artane 40 mg pharmacy remeron overnight how to buy imitrex in london baclofen side effects multiple sclerosis med cab prograf pariet 20mg map of where alligators live in the us trental on line purchase generic voltaren usa discount suprax can you buy propecia boots acheter clomid sur le net noroxin medication online diclofenac gel generic cheap costs comprar levitra plus en argentina clomid purchase online buy depo medrol online buy levaquin 500 pharmacy online usa no prescription como comprar artane haridra shelf life doxycycline dogs ear infection reminyl medicine online losec capsules 20mg cheap uk buy capoten online pharmacy metoclopramide available over counter uk list of tesco stores selling celadrin keflex for uti reviews canadian pharmacy avalide vasodilan medicine children average cost cialis daily use drug xeloda specialty pharmacy half price colospa red and black chinese viagra worldwide pharmacy brand advair diskus buy non prescription birth control pills valtrex medication shingles pharmacy that sells medrol midamor pharmacy prices list propecia 1 mg lyrica vs neurontin cost where do i buy atrovent birth control pills diflucan what is voltaren medication buying cleocin gel from canada no prescription buying alligator snapping turtle where can i purchase capoten naprosyn cr 750 mg 10 tablet yan etkileri motilium 10 mg film-coated tablets toradol uk kartela e zerit where do amaryllis originate from purchase decadron online buy benadryl fast shipping my alli diet plan 100mg topamax weight loss what is the medication flagyl used for vipps canadian pharmacy list nitrofurantoin online in usa generic zyban walmart where can i get florinef neurontin price canadian pharmacy eldepryl aspirin drug schedule how to get high on citalopram wellbutrin sr canadian online alphagan in the uk now lioresal to buy from europe prednisone 5mg dose pack 48 compare cvs prescription prices; buy reglan with visa finpecia bonus pills fast cordarone delivery buy bactroban cream 15g lady era without rx buy aricept online reviews clonidine hydrochloride weight gain common side effects of clomid generic pyridium canada discount code for levitra super active buy nymphomax in uk how much does promethazine pills cost on the street what is the correct dosage of haldol online extendaquin with no prescription buy aciclovir tablets online pharmacy meijer discount prescriptions list when is viagra going generic in usa sustiva price india effexor side effects fatigue signs of ovulation on clomid roxithromycin in usa hydrea weight gain retin a cream uk buy medication losartan potassium benemid side effects long term use comprar actos en argentina percocet side effects long term prednisone for dogs with allergies revatio 100mg genuine nolvadex 100mg rocaltrol uk next day delivery naprosyn max dose zovirax by mail order pariet rabeprazole sodium tablets como comprar viagra en chile buy chloramphenicol online depakote dr rxlist buy femara in usa malegra fxt sildenafil fluoxetine there generic haldol american brand advair diskus prescription clomid online leno obama clinton cialis commercial safe zoloft buy classification of ampicillin nike air max mens para que se usa diclofenac sodium florida dilantin artane discontinued us online pharmacy no prescription septilin epivir-hbv shortage clopidogrel vs aspirin cost effectiveness us online pharmacy no prescription betapace cialis professional uk boots maxaman shoppers drug mart fluoxetine fast usa viagra jelly online shipping dulcolax best price serpina lawsuit donde comprar asacol cheap advair diskus 100 mg erexin-v brands india snovitra super power lawsuit canada buy cialis sublingual pills online can you take capoten daily liquid biaxin review terramycin 100mr styplon productos himalaya maxalt melt migraine mircette on line purchase cheap viramune free delivery cialis jelly online pay paypal imitrex buy online canada generic allopurinol 300mg tablets abilify now glucotrol xl shop how to get bactrim drug canadian pharmacy buy viagra online nexium where to get use suprax coupon online side effects of actonel dr eldepryl australia pharmacy risperdal dosage elderly allopurinol tablets 300mg side effects yasmin lowest price online online pharmacy canada most trusted no script zyprexa tabletas 5 mg canadian pharmacy online antibiotics amoxil india www.canadian-pharmacy-24h.com reviews original floxin online drugs from mexico to us statistics revatio for purchase cheap vpxl no prescription azithromycin tablets 250 mg alcohol anacin on line cost of zestoretic without insurance order generic aceon will generic aciphex available alli weight loss pill singapore where can i buy fertility drugs online prospecto eutirox 50 mg brand name lotensin online orlistat alli side effects keftab buy canada what does ginseng do to you xenical roche precio chile anafranil canada overnight delivery forzest barato buy wellbutrin 100mg online buy acai pulp canada robaxin cost does actonel cause weight gain purchase geriforte cheap bupron sr echeck what is compazine medication prilosec 20 mg cost where could i buy cholestoplex without prescription nootropil online shipping finpecia discount medications singulair dose for 10 year old actonel free shipping motrin 800 mg prescription buy proventil australia nizagara generic buy arimidex cheap pharmacy adidas torsion allegra x for sale good cheap drugstore powder foundation do i need a prescription for xenical is floxin available over the counter actos with paypal payment benicar woldwide shipping how to get yasmin in australia can you buy diflucan otc yeast infection buying quibron-t in manchester alli diet pills consumer reviews adalat from canadian pharmacy asacol phone orders erythromycin without rx how to stop canadian pharmacy emails pyridium buy without amantadine now what is acai berry good for weight loss how to take promethazine syrup can seroquel get you high what drug category is sinequan cheap nitrofurantoin sale uk augmentin noprescrition needed uk online pharmacy expired benadryl pills alli gators florida grill and bar port charlotte glucotrol xl generic equivalent generic seroquel 2012 danazol without rx where to get female cialis cialis online pharmacy us cheap canadian elavil no prescription cane you buy arjuna canadian grifulvin v tablets order cialis super active online no prescription with a echeck depo provera shot cost with insurance quiero comprar moduretic phone in order for zyprexa ditropan overseas order biaxin 500mg online original tadacip online where to get viagra in northern ireland buy fucidin lowest price natural remedies for increasing metabolism how to purchase medrol online side effects of claritin reditabs metoclopramide hcl adalah where can i get some propranolol water pills weight loss gnc elocon costco himalaya pilex tablets 60 alli weight loss aid starter pack reviews purchase nizoral a d shampoo buy us order depakote alli online united states where to buy femcare drugs online zanaflex without prescription canada shuddha guggulu usa sale is it safe to order levaquin xenical over the counter big mistake diet cost of zantac at costco proventil mg uk help with cost of femara buy buspar with e check lipothin shortage 2012 kytril tablets for sale buy brand wellbutrin brand eulexin buy can you buy lasuna online online pharmacy+worldwide delivery fda approved online no prescription pharmacy benicar for sale philippines online proventil overnight delivery generic viagra uk paypal canadian pharmacy cost of methotrexate without insurance estrace brands india effexor xr tablets from buy levaquin for discount how much is a private prescription for viagra is there a generic for prevacid otc accutane helps seborrheic dermatitis viagra strengths mg order glucophage online cefixime dosage gonorrhea nolvadex to buy in the canada without a prescription get duetact toronto purchase buffered aspirin can i get dilantin review buy cheap antibiotics online can order kamagra oral jelly canada can i order singulair no prescription in the usa cialis professional dosage too high dapoxetine online purchase safe to buy generic gasex from usa allegra express canada reviews on rosuvastatin where can i purchase shallaki detrol online order hytrin dose range augmentin best price what is citalopram tablets order actoplus met without rx what is allegra made of online generic viagra professional generic wellbutrin xl 300 side effects ortho tri-cyclen online pharmacy citalopram best online non prescription pharmacy buy cleocin gel 15mg online sale prescription offers norvasc levitra 100 is generic famvir effective very cheap lanoxin libido edge labs testosterone cream formula for men support shopingtrackid com best over the counter medicine for severe back pain propecia reviews 2013 cheap drugstore highlighter side effects of cefixime tergecef remeron discounts buy baclofen 5 l-tryptophan online in us buy minocin without prescription chloramphenicol on line no script midamor generic wikipedia drugs celexa vs wellbutrin weight gain what is the difference between aleve caplets and tablets order risperdal online in usa ampicillin concentration in plates prescription drugs online no rx zyprexa from zoloft online mastercard no presciption citalopram uses medication late ovulation on clomid pregnant no prescription biaxin sale how long does it take for prometrium pills to work generic from nitrofurantoin buy celadrin inhaler canada cost of brand levitra sildenafil citrate india brand fluticasone propionate nasal spray with alcohol buy generic leukeran online diprosone side effects brand name cabgolin online cheap kamagra jelly online impotence is 100mg of benadryl too much hyaluronic acid uk online billig diakof online kaufen what is xeloda side effects where to buy cialis super active mg ephedraxin for sale uk where to buy viagra in korea