 گیاهان دارویی شامل بخشهایی از گیاه است كه پس از خشكاندن بدون ایجاد هرگونه تغییری به شرط عاری بودن از آلودگیهای میكروبی و قارچی و بدون هرگونه تبلیغ و ادعایی بر روی بسته بندی در مغازه، سوپر ماركت و عطاریها به فروش میرسد.
وجود پیشینه قوی طب سنتی و تنوع گونههای گیاهی رویش یافته در كشور، جایگاه مناسبی را برای ایران در زمینه تولید، گسترش و مصرف داروهای طبیعی ایجاد كرده است، به نحوی كه ایران توانسته با ساخت داروی گیاهی آیمود و آنژی- پارس، 3 درصد ضمن بهرهمندی از این پتانسیلها، برای نخستین بار در بازار دارویی دنیا مطرح شود. از این رو به نظر میرسد توجه بیشتر مسئولان به داروها و درمانهای طبیعی به لحاظ گسترش كمی و بهبود كیفی، برای تولید فراوان و عرضه وسیعتر این داروها به عنوان ابزاری برای طب سنتی، سبب تقویت این طب و استفاده بهینه از پتانسیلهای موجود در كشور شود.
كارشناسان هم با اعتقاد بر اعمال نظارت بیشتر بر توزیع نامتناسب این قبیل داروها و گیاهان دارویی همواره بر برنامهریزی صحیح برای فرهنگسازی در جامعه پزشكان، بیماران به لحاظ پذیرش بیشتر و نیز مسئولان برای پوشش بیمهای تاكید دارند.
به گزارش ایسنا، دكتر محمد حسین صالحی، با بیان این كه عطاریها محل فروش گیاهان دارویی و داروخانهها محل عرضه داروهای گیاهی هستند، گفت: گیاهان دارویی شامل بخش یا بخشهایی از گیاه است كه پس از خشكاندن بدون ایجاد هرگونه تغییری به شرط عاری بودن از آلودگیهای میكروبی و قارچی و بدون هرگونه تبلیغ و ادعایی بر روی بسته بندی در مغازه، سوپر ماركت و عطاریها به فروش میرسد.
وی، با تاكید بر ضرورت نظارت بیشتر بر فعالیت عطاریها، ادامه داد: متاسفانه هم اكنون شاهد فروش داروهای گیاهی تهیه شده در صنعت داروسازی به اشكال مختلف قرص، قطره در عطاریها هستیم.
عضوهیات علمی دانشكده داروسازی دانشگاه علوم پزشكی تهران، در ادامه توضیح داد: امروزه عطاریها ضمن تشخیص بیماری، كپسولها و شربتهای دست سازی را تهیه و به بیمار عرضه میكنند كه غیر بهداشتی است.
این متخصص فارماكوگنوزی، فعالیت عطاریها را برگرفته از فرهنگ و سنتی دیرینه دانست و گفت: عطاریها در صورتی مجاز به ادامه فعالیت هستند كه دخالتی در امور پزشكی نداشته باشند.
دكتر صالحی، افزود: داروهای گیاهی پس از عصارهگیری از بخشهای مختلف گیاه در شرایط كاملا استریل به اشكال مختلف قرص، كپسول و شربت درآمده و در داروخانهها به معرض فروش گذاشته میشوند. ماده اولیه این داروها گیاهی و كاملا طبیعی است.
وی، تفاوت داروهای گیاهی و شیمیایی را در میزان عوارض كمتر آن برشمرد و افزود: به علت طبیعی بودن ماده اولیه داروهای گیاهی، سازگاری بیشتری نسبت به داروهای شیمیایی دارند.
این متخصص فارماكوگنوزی، با این توضیح كه در برخی از كشورها داروخانه گیاهی از شیمیایی جداست، گفت: در هر صورت برای جوابگویی به متقاضیان در خصوص شیوه مصرف، مسئول فنی داروخانه باید یك داروساز باشد.
دكتر صالحی، با بیان این كه در هر نقطه از دنیا داروهای بیخطر بدون نسخه ارایه میشود، افزود: دستهای از داروهای طبیعی به ویژه گیاهی هستند كه نظیر داروهای OTC بدون ارایه نسخه عرضه اما در صورت نیاز از دكتر داروساز مشاوره و راهنمایی گرفته میشود.
وی، تنوع گونههای گیاهی رویش یافته در ایران را به لحاظ تنوع آب و هوایی بیشتر از سایر كشورها عنوان و تاكید كرد: به تخمین محققان، 9 تا 11 هزار گونه گیاهی در ایران رشد میكنند كه این میزان سه برابر كل قاره اروپاست.
این عضو هیات علمی دانشكده داروسازی دانشگاه علوم پزشكی تهران، افزود: این در حالی است كه در ایران 140 قلم دارو و در كشورهای اروپایی حدود 11 هزار قلم عرضه میشود.
دكتر صالحی، در ادامه با بیان اینكه منشا نیمی از داروهای عرضه شده در ژاپن گیاهی است، گفت: منشا یك چهارم تا یك سوم داروهای كشور سوییس با صنعت داروسازی پیشرفته گیاهی است.
این متخصص فارماكوگنوزی، افزود: از مزایای آب و هوایی ایران قابلیت رشد دیگر گونههای گیاهی از سایر نقاط دنیاست به نحوی كه كیوی، خربزه درختی (پاپایا) و اوكالیپتوس از گیاهان ارزشمندی بوده است كه پس از ورود در ایران رشد كرده است.
وی، گفت: دارو اعم از گیاهی و شیمیایی ابزاری برای درمان بیماری محسوب میشود و امروزه با افزایش آگاهی پزشكان از میزان اثر بخشی داروهای گیاهی استقبال خوبی از سوی آنان صورت گرفته است.
دكتر صالحی، با رد این باور كه مصرف داروی گیاهی به هر شكل و اندازهای عاری از هر گونه عوارض جانبی است، گفت: چنانچه داروهای گیاهی تحت شرایطی خارج از میزان تجویزی به مصرف برسد با عوارضی البته به مراتب كمتر از داروهای شیمیایی همراه است.
این عضو هیات علمی دانشكده داروسازی دانشگاه علوم پزشكی تهران، با بیان این كه تاكنون گزارشی مبنی بر بروز عوارض جدی یا مرگ آور از مصرف داروهای گیاهی در دنیا وجود نداشته است، افزود: به تعداد محدود و انگشت شماری گیاهان سمی و كشندهای وجود دارند كه مصرف آنها بدون نسخه و خودسرانه توصیه نمیشود.
وی، ادامه داد: بسیاری از داروهایی كه هم اكنون در سطح دنیا در معرض فروش قرار گرفتهاند، منشا گیاهی دارند به نحوی كه منشا 40 درصد از داروهای موجود در كل دنیا گیاهی و60 درصد مصنوعی (شیمیایی) است.
دكتر صالحی، با اشاره به داروی مورفین با منشا گیاهی آن از گیاه خشخاش افزود: هم اكنون دنیا جایگزین سنتیكی برای این دارو پیدا نكرده است.
این متخصص فارماكوگنوزی، منشا داروهای ضد سرطان فعلی را صد درصد گیاهی دانست و افزود: داروی استراتژیك قطره چشمی آتروپین هم منشایی گیاهی دارد.
وی، با تاكید بر این كه هنوز مشابه شیمیایی داروهای موثر در آرتروز و آلزایمر پیدا نشده است، گفت: هنوز داروهای گیاهی ابزار طب سنتی محسوب میشوند.
به گفته صالحی، داروهای طبیعی شامل معدنی، حیوانی و گیاهی هستند. داروهای گیاهی 93 درصد و داروهای حیوانی و معدنی 7 درصد از كل داروهای طبیعی را تشكیل میدهند.
این عضو هیات علمی دانشكده داروسازی دانشگاه علوم پزشكی تهران، رایحه درمانی، گیاه درمانی، فشار درمانی و هومیوپاتی را از شاخههای طب سنتی برشمرد و افزود: در دو تا سه دهه اخیر طب سنتی به كمك طب نوین (پزشكی غرب) آمده است و در بسیاری از كشورها در حال تدریس است.
دكتر حاجی آخوندی عضو هیات علمی دانشكده داروسازی دانشگاه علوم پزشكی تهران، در ادامه با تاكید بر ضرورت قانونمندی عطاریها از وظایف آنها را عرضه و فروش گیاهان دارویی برشمرد و افزود: مردم با اطمینان بالا و آسودگی خاطر به عطاریهای دارای گواهی مراجعه میكنند.
این عضو هیات علمی دانشكده داروسازی دانشگاه علوم پزشكی تهران، افزود: در شرایط كنونی برخی از گیاهان دارویی به صورت بستهبندی و فلهای به همراه برخی از مكملهای غذایی و فرآوردههای بهداشتی آرایشی عرضه میشود.
وی، با بیان این كه میتوان در عطاریها از نیروهای آموزش دیده مجربی استفاده كرد، افزود: متصدیان عطاریها میتوانند با طی دورههای كوتاه مدت آموزشی و اخذ مدرك local از سوی وزارت بهداشت از اعتبار بیشتری برخودار شوند.
وی، افزود: بدین ترتیب عطاریها به حداقل فنون آشنا و خدمات بهتری را ارایه میكنند.همچنین آنان میتوانند با عطاریهای natural دنیا ارتباط و رقابت داشته باشند.
این عضو هیات علمی دانشكده داروسازی دانشگاه علوم پزشكی تهران، با بیان اینكه هم اكنون این واحدهای فروش گیاهان دارویی اطلاعات خود را به شیوه تجربی به دست میآورند، افزود: از این رو امكان دخالت افراد سودجو وجود دارد.
وی، با بیان این كه عطاریها میتوانند پس از كسب اطلاعات لازم با نصب تابلویی از تسهیلاتی هم برخوردار شوند، افزود: این عطاران دوره دیده با خواص گیاهان دارویی و تقلبات احتمالی آشنا خواهند شد.
دكتر حاجی آخوندی، داروهای گیاهی را شاخهای از صنایع گیاهان دارویی عنوان كرد و افزود: صنایع گیاهان دارویی شامل ساخت فرآوردههای نهایی و یا محصولات فرآوری شده استانداردی از گیاهان دارویی است كه شامل كشت گیاهان دارویی، فرآوری بهتر كشت، جمع آوری گیاهان دارویی، تكنیكهای استوریج (انبارش) و PGM است.
این دكتر داروساز، به گردش مالی یكهزار و 500 میلیارد ریالی صنعت داروسازی كشور اشاره كرد و افزود: این گردش مالی نسبت به صنعت غذایی كشورعدد بزرگی نیست.
وی، نظام دارویی ایران را نظام بسته و فاقد توانایی رقابت و رفاقت با بازارهای جهانی عنوان كرد و یادآور شد: برخی از فرآوردههای غذایی فرآوری شده ایران به كشورهای پیشرفته اروپایی صادر میشود. حال آنكه فرآوردههای دارویی فقط به چند كشور هم جوار میرود.
این عضو هیات علمی دانشكده داروسازی دانشگاه علوم پزشكی تهران، بازار دارویی كشور را منحصر به بازار مصرف داخلی عنوان كرد و یادآور شد: هنوز بازار دارویی ایران تعامل و تاثیرگذاری در دنیا را ندارد.
دكتر حاجی آخوندی، افزود: هرچند صنعت داروسازی كشور از ارزش كیفی بالایی برخوردار است؛ اما هنوز سه ضلع پزشك، مصرف كننده و داروساز اعتمادی نسبت به آن ندارند و حتی با وجود تربیت نیروهای زیاد عملا هدایت اندیشهها و تسهیلات برتر به سمت تبادلات دارویی بوده است.
وی، داروهای گیاهی را مستثنی از صنعت دارویی كشور ندانست و افزود: داروسازی كشور به حلقه انحصاری و محدودیتبینی دچار شده است كه در منفعت كلان ملی جایگاهی ندارد.
این عضو هیات علمی دانشكده داروسازی دانشگاه علوم پزشكی تهران، به صادرات خوب زعفران، پسته، خرما و زیره به اقصی نقاط دنیا اشاره كرد و افزود: محصولات دارویی گیاهان دارویی و داروهای گیاهی ما نیز میتوانست چنین باشد.
دكتر حاجی آخوندی، دیدگاه بسته و مدیریت بخشی و واسطه گری در اقتصاد كشور را عاملی برای عقب ماندگی صنعت گیاهان دارویی برشمرد و افزود: هم اكنون صادرات گیاهان دارویی، عصاره و مواد اولیه طبیعی از كشور چین 400 برابر كل صنعت داروسازی ایران است، حال آن كه فرآوردههای طبیعی تولید شده در كشور آلمان یكهزار برابر فرآوردههای تولید ایران است.
وی، افزود: اگر اقداماتی كه در خدمت نظام واسطهگری است به خدمت نظام R&D درآید صنعت داروسازی از رشد خوبی برخوردار خواهد شد.
این دكتر داروساز، با اعتقاد به این كه طب مدرن به رغم همه پیشرفتها هنوز از ارایه برخی از خدمات طب گیاهی ناتوان است، افزود: در برخی از كشورها نظیر هند داروخانههای گیاهان دارویی معادل عطاریهای كشور در خدمت طب آلوئوپاتی هستند.
این عضو هیات علمی دانشكده داروسازی دانشگاه علوم پزشكی تهران، با بیان این كه ایران با توجه به گونههای گیاهی غنی میتواند فرآوردههای گیاهی خوبی داشته باشد، افزود: گسترش بیمه برای پوشش داروهای گیاهی میتواند حركات تسكینی برای مصرف بهینه این داروها محسوب میشود.
دكتر حاجی آخوندی، با تاكید بر این كه داروهای گیاهی قابل رقابت با داروهای شیمیایی هستند، گفت: اما، داروهای شیمیایی از رانتی به نام پوشش بیمهای برخوردارند.
وی، با بیان این كه در صورت پیوستن ایران به WTO صنعت داروسازی نخستین محلی است كه صدمه خواهد دید، افزود: شاید بیش از 80 درصد از صنعت داروسازی كشور منحل شود.
این دكتر داروساز، ادامه داد: داروهای گیاهی نظیر توسیان، برونكوتیدین ساخته شده از آویشن شیرازی، برونكودیلاتور و ضد سرفه هستند كه هم اكنون پس از 8 سال از تولید نخستین محصول شربت آویشن نیز تولید و وارد بازار دارویی كشور شده است، متاسفانه در حالی كه وارد كننده قرص سركه سیب آمریكا به كشور هستیم هنوز صادراتی از این داروی گیاهی نداریم.
دكتر حاجی آخوندی، افزود: اگر دید واسطه گری و بازرگان محوری حذف شود، میتوانیم در آینده شاهد عرضه بینالمللی داروهای شیمیایی و گیاهی باشیم.
این عضو هیات علمی دانشكده داروسازی دانشگاه علوم پزشكی تهران، به راه اندازی PhD داروسازی سنتی، داروخانههای سنتی و دانشكده طب سنتی و پذیرش 24 دانشجو اشاره كرد و یادآور شد: قطعا با افزایش متخصصان این رشته میزان محصولات داروهای گیاهی نیز رو به افزایش خواهد گذاشت.
وی، با اشاره به تشكیل سه دوره طب سنتی داروسازی و اخلاق پزشكی گفت: مراكز تحقیقاتی ویژه پژوهشهای داروهای گیاهی هم در كشور ایجاد و راه اندازی شد. همچنین دو شبكه بزرگ ملی وابسته به وزارت علوم و وزارت بهداشت با استراتژی تقویت گیاهان دارویی مشغول به فعالیت شدند.
دكتر حاجی آخوندی، با اشاره به افزایش كارخانجات صنعتی ویژه عصارههای گیاهان دارویی، افزود: موسسه تحقیقات و آموزش فرآوردههای گیاهان دارویی جایزه نخست مراكز علوم پزشكی را به لحاظ تولید مقاله كسب كردند.
این عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشكی تهران، با بیان اینكه ما نیازمند راه اندازی مراكزی نظیر مراكز همدرد پاكستان و یا موسسه گیاهان دارویی روسیه هستیم، گفت: به تدریج بسترهای قانونی برای توسعه گیاهان دارویی فراهم میشود.
وی،با بیان این كه برخی از محصولات طب نوین از خواص گیاهان طبیعی الهام میگیرند، یادآور شد: البته هنوز همتای شیمیایی برخی از داروهای گیاهی ضد سرطان نظیر تاكسی ترم و تاكسول تولید نشده است؛ از این رو برخی فرآوردههای دارویی طبیعی و گیاهی برای دو طب نوین و سنتی كاربردی هستند.
دكتر حاجی آخوندی، از تدوین اساسنامه موسسهای مشابه موسسه هم درد پاكستان خبر داد و گفت: افزون بر آن وجود پاركهای فناوری ویژه گیاهان دارویی و دهكدههای سلامت به شدت احساس میشود.
به گفته وی، دهكدههای سلامت ضمن جذب توریسم در تامین سلامت به شیوه طبیعی موثر است.
این دكتر داروساز، با اشاره به طرح راه اندازی سلامت سراهای سبز گفت: ایجاد و راه اندازی این مراكز در بوستانها منوط به همیاری شهرداریها ست.
دكتر حاجی آخوندی، افزود: در این سلامت سراهای سبز كه نه با سازههای سخت افزاری بلكه با سازههای چوبی تهیه میشوند، میتـوان محصولات طبیعی عرضه و در قالب CD و عكس، هموطنان را با گیاهان دارویی آشنا كرد.
این عضو هیات علمی دانشكده داروسازی دانشگاه علوم پزشكی تهران، در پایان یادآور شد: میتوان با راه اندازی چنین مراكز و شهركهایی در مناطق آزاد تجاری همكاری مشتركی با سایر كشورها در زمینه داروهای گیاهی، مكملهای غذایی و دارویی جهت عرضه در مجامع بین المللی داشت.
 |
مشترك خبرخوان نظرات اين مطلب شويد