 ماجرا از آن جا آغاز شد که روستاییان منطقه، ظرف سنگی حجاری شده ای را در آب جاری حاصل از بارندگی پیدا کردند و فردای همان روز با بیل و کلنگ به جان گورهای چند هزار ساله افتادند. آنها این گونه تعبیر کردند که خداوند پس از چند سال بی آبی، گنجی ارزشمند به ایشان هدیه داده است.
بومیان گلدان حجاری شده را از آب گرفتند و همین شد سرآغاز قصه شهری گم شده در دل تاریخ؛ شهری که امروز ( بهشت گم شده باستان شناسان) لقب گرفته و سمت و سوی تاریخ تمدن را تغییر داده است: جیرفت سرزمینی که کوه های بلند از سه جهت آن را در میان گرفته اند و تنها از جان جنوب غربی به سمت تنگه هرمز در خلیج فارس سرزمین هموار دارد.
ماجرا از آن جا آغاز شد که روستاییان منطقه ظرف سنگی حجاری شده ای را در آب جاری حاصل از بارندگی پیدا کردند و فردای همان روز با بیل و کلنگ به جان گورهای چند هزار ساله افتادند. آنها این گونه تعبیر کردند که خداوند پس از چند سال بی آبی، گنجی ارزشمند به ایشان هدیه داده است. در ابتدای کار بیش از ده گور غارت شد و حدود دو هزار شیء از آنها بیرون آمد. چند هفته بعد حراجی های نیویورک، لندن و پاریس پر بود از اشیای تاریخی ناشناخته ای که نمونه آن هیچ از محوطه باستانی دیگری به دست نیامده بود.
اما ماجرا با غارت پایان نیافت؛ این آغاز فعالیت گسترده باستان شناسانی بود که سرپرستی آنها به یوسف مجیدزاده سپرده شد: ( هیچ تپه و منطقه ای را در جیرفت نمی توان یافت که زیر و رو نشده باشد. روستاییان از سحر تا غروب آفتاب همه جا را می کندند.به هر خانواده زمینی به مساحت 60 متر مربع داده شده بود. همچنین برای رعایت عدالت و انصاف به هر گروه شش نفره از زنان بیوه به همان اندازه زمین داده شد تا درآن حفاری کنند. غارت سپس به گورستان قدیمی منتقل شد که اشیای فراوانی مربوط به مراسم دفن مردگان در آن وجود داشت.)
نخستین فصل کاوش های علمی باستان شناسی حوزه هلیل رود در زمستان 1381 هم زمان در دو تپه باستانی کنار صندل با هیئتی متشکل از 17 باستان شناس آغاز شد. کاوش در تپه شمالی با ایجاد هفت برش خام را آشکار کرد؛ سازه ای عظیم با دو سکوی بزرگ خشتی مطبق، در فصل های دوم و سوم کاوش در تپه شمالی، با گسترش برش ها ساخته شده بودیک سازه عظیم معماری در دو طبقه که میلیون ها قطعه خشت خام در ابعاد 10 در 40در 40 سانتی متر در بنای آن به کار رفته است، آشکار شد. در چهارمین فصل کاوش بخش عمده فعالیت در تپه شمالی در بخش شرقی این سازه معطوف شد و بدین ترتیب سراسر بخش شرقی سکوی دوم این بنای عظیم غول آسا از زیر خاک بیرون آمد.
ادامه کاوشها و کشف خط پنج هزار ساله
اما تنها این سازه نبود که حیرت باستان شناسان را بر انگیخت و لقب بهشت گم شده را برای این شهر بزرگ باستانی به ارمغان آورد. باستان شناسانی از دانشگاه های سوربن، نانتز، پنسیلوانیا و هاروارد با تخصص هایی در زمینه های مختلف باستان شناسی، گیاه باستان شناسی، دیرین استخوان شناسی، هنر باستان شناسی و یافته های جیرفت پنج هزار ساله آغاز کردند. آنها به خط رسیدند؛ خطی قدیمی تر از آنچه پیش از این، سرآغاز نوشتن بشر به شمار می رفت. این یافته ها سبب شد مجیدزاده پس از دو فصل کاوش، این طور اظهار نظر کند. مجیدزاده گفت: (یافته ها نشان می دهد این محوطه از تمدن سومر که به عنوان اولین تمدن بشری شناخته شده، قدیمی تر و غنی تر است. آثار سنگی جیرفت تا کنون در محوطه های تاریخی بسیاری از کشورها از جمله محوطه های تاریخی تمدن سومر به دست آمده اند. علاوه بر این، این یافته ها نشان می دهد جیرفت همان شهر باستانی ((ارّت) است که در لوحی گلی به دست آمده از عراق، به عظمت آن به عنوان یک تمدن عظیم اشاره شده است.)
سازه خشتی
کشف سازه خشتی 4300 ساله در نخستین گام، موفقیتی بزرگ بود که ادامه کاوشها و پرداخت هزینه حضور گروه های باستان شناسی از دانشگاه معتبر دنیا با تکیه بر آن میسر شد. بازشناسی این سازه عظیم که بیش از چهار میلیون خشت در ساخت آن به کار رفته و دارای یک سکوی دو طبقه با بیش از 15 متر ارتفاع است، در فصل های بعدی حفاری نیز ادامه یافت.
مجیدزاده این سازه قابل توجه را دلیلی بر اثبات ادعای وجود تمدن عظیم در جنوب شرق ایران می داند: ( کاربرد تعداد زیادی خشت در این سازه، نشان دهنده آن است که کارگران، هنرمندان و متخصصان زیادی باید در سه هزار سال پیش از میلاد به ساخت آن پرداخته باشند و این علاوه بر نشان دادن اهمیت این منطقه، بیانگر کاربری عمومی این سازه و حضور یک تمدن غنی در این منطقه است.)
در آخرین ماه سال 1385 خبر رسید که بخش اصلی سکوی پله ای شهر باستانی کنار صندل در جیرفت هم کشف شد و کارشناسان اظهارنظر کردند این سکوی پله ای یک تا سه قرن قدیمی تر از قدیمی ترین زیگورات یافت شده در بین النهرین است. زیگورات ( اورنمو) که در زمان پادشاه اورسوم شاخته شد، 4100 سال عمر دارد.
مجیدزاده این طور توضیح داد: (طبقه نخست آن 90 هزار متر مربع و طبقه دوم آن 22 هزار و 500 متر مربع وسعت دارد. در ابتدا گمان بر این بود که این بخش زودتر از بحش پایین و پیشین این سازه مطبق ساخته شده است، اما بررسی ها نشان داد که این معماری 200 سال قدیمی تر از معاری پیشین بوده و این بنا در دو مرحله ساخته شده است.)
این ساختمان که پس از قرن ها از زیر خاک بیرون آمده بود، با تکمیل عملیات حفاری نیازمند مرمت بود، به این ترتیب خشت زنی برای انجام عملیات مرمت، از اسفند 1384 آغاز شد. دو میلیون خشت برای آشکار شدن شکل بیرونی سکوی پله ای پنج هزار ساله کنار صندل نیاز بود.
از آن جا که خاک پیرامون بنا نمک دارد و شوره می زند، خشت زنی با استفاده از خاک منطقه ای در 20 کیلومتری غرب تپه کنار صندل صورت گرفت و خشت هایی به ابعاد 40 در 10 سانتی متر ساخته شد.
کشف خط پنج هزارساله
نمونه اول
بهمن ماه 1383، در دومین فصل کاوش درمحوطه های تاریخی جیرفت، باستان شناسان موفق شدند آثار خطی مربوط به سه هزار سال پیش یعنی هم زمان با اختراع خط در بین النهرین را کشف کنند؛ تکه آجری به ابعاد 2 در 3 سانتی متر. مجیدزاده کشف خطی متعلق به هزاره سوم پیش از میلاد را که قدمت آن به دوره اختراع خط در بین النهرین می رسد، سند ورود ایران به دوران تاریخی در هزاره سوم پیش از میلاد می نامد.
هالی پیتمن، کارشناس امریکایی که در لحظه کشف لوح حاوی خط در جیرفن حاضر بود، درباره اهمیت کشف خط در جیرفت گفت: ( خط کشف شده در جیرفت شباهتی به هیچ یک از خطوط کشف شده تا کنون ندارد و جدید بودن و هم زمانی آن با اختراع خط در سومر نشان می دهد با تمدنی رو به رو هستیم که می تواند با نخستین تمدن بشری برابری کند و ممکن است مسیر تمدن بشری را تغییر دهد.)
این آجر کتیبه دار با دو سطر نوشته در بخش بنای ایدمانی محوطه باستانی کنار صندل به دست آمد و وجود نگارش را در این منطقه در عصر مفرغ، یعنی نیمه نخست هزاره سوم پیش از میلاد، به طور قطع اثبات کرد. هر چند تنها بخش هایی از دو سطر کتیبه به دست آمد، اما کارشناسان اعلام کردند نوشته به روشنی به عنوان نسخه ای از خط نوشتاری عیلامی قابل شناسایی است.
به گفته مجیدزاده کهن ترین خط عیلامی شناخته شده که تا کنون به دست آمده است، به عیلامی مقدم شهرت دارد و متعلق به سه هزار پیش از میلاد است.این نوع خط در حفاری های گذشته شوش، تل ملیان، سیلک، ازبکی، حصار، تپه یحیی و شهر سوخته به دست آمده است. به نظر می رسد خط کنار صندل خلأهای میان دو خط عیلامی مقدم و عیلامی پوزور این شوشیناک را پر می کند.
نمونه دوم
تنها نمونه خط در جیرفت همان تکه آجر کوچک بود؛ تا فروردین 1385، در این زمان بود که باستان شناسان توانستند دومین کتیبه پادشاهی کنار صندل را در سکوی پله ای جیرفت کشف کنند. این کشف برای دومین بار ثابت کرد جیرفت در هزاره سوم پیش از میلاد وارد دوران تاریخی شده است.
نادر سلیمانی، باستان شناس و عضو هیئت کاوش کنار صندل، ویژگی های کشف جدید را این طور شرح داد: ( این لوح خطی آجری که تنها لوح خطی کامل محوطه جیرفت به شمار می آید، 11 سانتی متر طول، هفت سانتی متر عرض و دو سانتی متر ضخامت دارد. بر این لوح پنج سطر دیده میشود و هر سطر به طور متوسط 12 حرف دارد. نمونه این خط در کاوش های فصل پیشین نیز کشف شده که فانسوا پرو، عیلام شناس فرانسوی، آن را یک فرمان شاهی می داند. با توجه به شباهت این خط با خط های فصل پیشین، به احتمال بسیار زیاد این خط دومین فرمان شاهی کنار صندل است که تا به امروز کشف شده است.)
دو ماه بعد، استاین کلر، زبان شناس و محقق دانشگاه هاروارد، در مقاله ای به کشف خط در کنار صندل جیرفت پرداخت و از آن به عنوان ( خط شرق ) یاد کرد. او نوشت: ( نباید از این خط به نام تمدن عیلامی که زیر نفوذ تمدن بین النهرین است، نام برد، بلکه با توجه به کشف این خط در شهداد، ملیان و جیرفت باید از آن به خط شرق یاد کرد.)
خطی که از آن با نام عیلامی یاد می شود متعلق به ( کوتیر این شوشیناک ) پادشاه عیلام است. کارشناسان معتقدند این اتفاق که یک قوم خطی را کشف کند و پس از غلبه بر همسایه قدرتمند بر آنها، خط را رها کند و به خط و فرهنگ بین النهرینی روی آورد، دور از ذهن می نماید. آنها اعتقاد دارند این خط از شرق ایران به شوش رفته است. آنها بر این گمان اند که خط نوشتاری در جیرفت هم زمان با اختراع خط در بین النهرین اختراع شده باشد. آزمایش های کربن 14 قدمت لایه ای را که خط در آن کشف شده 2500 سال پیش از میلاد می داند. باستان شناسان بدون انجام آزمایشهای کربن 14 قدمت خط کشف شده در بین النهرین را 2600 تا 2700 پیش از میلاد می دانند.
قطعه خط در جیرفت با پیدا شدن دو لوح دیگر متعلق به نیمه نخست هزار سوم پیش از میلاد ادامه یافت. کاوش های باستان شناسی در آذرماه 1385 در فاصله 300 متری شمال تپه کنار صندل جنوبی و در حیاط خانه یکی از کشاورزان محلی به کشف دو لوح به ابعاد 18 در 10 سانتی متر و 5/13 در 5/8 سانتی متر انجامید. روی یک لوح پنج سطر و روی دیگری شش سطر نگاشته شده است. پشت این الواح نیز یک سطر دست نوشته به چشم می خورد. رمز گشایی این الواح توسط مجموعه ای از کارشناسان خبره که در دانشگاه های معتبر دنیا مشغول اند انجام می شود. هر چند هیچ یک از کارشناسان زمان دقیقی برای پایان عملیات رمزگشایی اعلام نکرده اند.
یافته های عجیب
باستان شناسی نوین در محوطه های باستانی از کناری هیچ بازمانده ای نمی گذرند. جانور باستان شناسان استخوان حیوانات را بررسی می کنند و گیاه باستان شناسان به دنبال دانه های خوراکی می گردند تا هیچ رازی دور از دسترس انسان قرن بیست و یکم باقی نماند. جیرفت نیز زیر ذره بین این کارشناسان قرار دارد و نکته سنجی آنها به کشف قصه های هیجان انگیزی انجامیده است. یکی از آنها استخراج اطلاعاتی درباره خوراک ساکنان جیرفت در پنج هزار سال پیش است. مرجان مشکور استاد دانشگاه سوربن فرانسه درمورد بررسی استخوان حیوانات در جیرفت گفت: بقایای استخوان حیوانات اهلی و وحشی نظیر او، گوسفند، گورخر، آهو، گراز، خرگوش و برخی پرندگان از جمله کشفیات جیرفت است. تعداد استخوان گاو، گوسفند و بز در میان محوطه های تاریخی در مقایسه با استخوان حیواناتی نظیر آهو، گورخر و خرگوش نشان میدهد که ساکنان جیرفت از گوشت این حیوانات و در کنار آن از گوشت حیوانات شکار نیز مصرف می کرده اند.
مشکور در مورد دیگر یافته ها گفت: به دست آمدن استخوان حیوانات وحشی نظیر آهو، گراز، گورخر و پرندگان در محوطه های تاریخی جیرفت نشان می دهد که این منطقه از نظر اکوسیستم زندگی در پنج هزار سال پیش دارای آب و هوای بسیار مناسب برای زندگی حیوانات وحشی بوده و احتمالا در آن فضاهای طبیعی و سبز زیادی وجود داشته است.
گویا مردم این منطقه به صدف هم علاقه خاصی داشتند. جیرفتی های پنج هزار سال پیش با وجود بیش از 180 کیلومتر فاصله تا دریا از صدف به عنوان غذا استفاده می کرده اند. مشکور درباره بررسی صدف های کشف شده گفت: باستان شناسان در بررسی های خود در محوطه های باستانی جیرفت بقایایی از صدف ها ی مختلف را شناسایی کرده اند. این بررسی ها به شناسایی بیش از 70 گونه مختلف صدف در منطقه جیرفت منجر شده است. تحقیقات باستان شناسی نشان می دهد که این صدف ها هم جنبه تزیینی و هم مصرف خوراکی داشته اند.
حداقل هفت گونه از آنها صدف های خوراکی هستند. کشف گونه های مختلف صدف در محوطه باستانی جیرفت علاوه بر اینکه نشان می دهد ساکنان این محوطه برای تنوع غذایی از صدف استفاده می کردند، می تواند نشان دهد که مردمان جیرفت با وجود بیش از 180 کیلومتر فاصله تا سواحل خیلج فارس و دریای عمان با ساکنان این مناطق مبادلات تجاری و اقتصادی داشته اند.
به گفته مشکور، بررسی های انجام شده روی این صدف ها و مقایسه آنها با صدف های منطقه خلیج فارس نشان می دهد که برخی از صدف های شناسایی شده در محوطه های باستان شناسی جیرفت هم اکنون در بخشی از سواحل خلیج فارس دیگر یافت نمی شود و جزو گونه های نادر صدف در منطقه به شمار می آید.
تحقیقات مارگارتا تمبرگ به شناسایی 28 نوع صدف دریایی در غذای اهالی جیرفت انجامید. علاوه بر این بر اساس نتیجه پژوهش های او می توان احتمال داد درخت خرما از این منطقه به خوزستان و عراق منتقل شده باشد.
کشف فسیل هشت میلیون ساله
باستان شناسان حاضر در پایگاه باستان شناسی کنار صندل علاوه بر خط به فسیل هشت میلیون ساله هم رسیدند. آنها از کشف فسیل دو پای پستانداران شگفت زده شدند. بررسی های دیرینه شناسی روی استخوان های فسیلی کشف شده پستانداران در جیرفت نشان داد این فسیل ها متعلق به دوره سوم زمین شناسی (هفت تا هشت میلیون سال پیش) است.
کروکودیل دیگر کشف عجیب باستان شناسان در این منطقه است. کشف یک خنجر فلزی با نقش پیکره حیوانی شبیه کروکودیل، باستان شناسان را به این نتیجه رساند که به احتمال زیاد در هزار نخست پیش از میلاد جیرفت محل زندگی کروکودیل ها بوده است.
لیمانی جالب ترین شی کشف شده را یک خنجر مفرغی با نقش پیکره های حیوانی از خانواده تمساح دانست: نقوشی که روی این خنجر حک شده بسیار جالب و شبیه کروکودیل های جنوب چابهار است. بدون شک نقاش چنین نقشی شاهد زندگی کوروکودیل ها در این منطقه بوده و آن را به تصویر کشیده است. قدمت این خنجر نیز به هزار نخست پیش از میلاد می رسد.
ظروف سنگی
سالها پیش و در جریان حفاری های متعدد در محوطه های باستان شناسی مهم جهان نظیر تمدن سومر در بین النهرین، مناطق باستانی سوریه و کشورهای حاشیه خلیج فارس، آثار سنگی ویژه ای به دست آمد که خاستگاه اصلی آنها برای باستان شناسان مشخص نبود. در پی شروع حفاری های غیر مجاز در جیرفت ناگهان تعداد بسیار زیادی از این اشیا در میان گورستان ها یافت شد که برای باستان شناسان مشخص کرد این اشیا متعلق به جیرفت است.
پروفسور گیل استاین رئیس موسسه شرق شناسی دانشگاه شیکاگو در مورد این اشیای سنگی گفته است: سالها بود که بر اساس کاوش های صورت گرفته در مناطق مختلف جهان از جمله بین النهرین از وجود این اشیا با خبر بودیم و می دانستیم که به این مناطق منتقل شده است اما کشف این تعداد شی در جیرفت نشان داده که اشیای مزبور به جیرفت تعلق داشته است. اشیای سنگی جیرفت پنج هزار سال پیش به تمام تمدن های همسایه از جمله سومر در بین النهرین و دیگر تمدن ها در سوریه و کشورهای حاشیه خلیج فارس صادر می شده است.
تجارت
باستان شناسان با همکاری متخصصان بسیاری که برای شناخت تمدن بشری به یاری آنها می آیند از کوچک ترین اسناد و بقایای موجود در محوطه های باستان نتیجه های بزرگ می گیرند.یکی از این نمونه ها مطالعه مهر های به دست آمده از جیرفت است. بررسی اثر مهرهای باستانی کشف شده از جیرفت نشان داد جیرفت پنج هزار سال پیش مرکز تجارت بین المللی منطقه بوده است. در جریان کاوش ها 25 اثر مهم باستانی کشف شد. کارشناسان با استناد به تنوع این مهرها نشان می دهند ساکنان جیرفت با اهالی محوطه های مختلف پنج هزار سال پیش، در تجارت بوده اند. مجید زاده این طور توضیح داده است: در میان 25 مهر شناسایی شده، مهرهایی مشابه مهرهای مناطق شرق، غرب، شمال شرقی، جنوب شرقی و بین النهرین به دست آمده که نشان میدهد جیرفت مرکز تجارت بین المللی منطقه در پنج هزار سال پیش بوده است.
بررسی های باستان شناسی در مناطق مختلف نشان می دهد ساکنان باستان برای صادرات، واردات و تجارت کالاهای خود بعد از قرار دادن اشیا و کالاها در داخل کوزه ها، در آنها را با گل می پوشاندند و روی آن را لاک و مهر می کردند تا در صورتی که در میانه راه مورد غارت قرار بگیرد، صاحب کالا متوجه شود.
گورستان ها
کارشناسان با مقایسه محوطه های شناخته شده اعلام کردند شهر مردگان جیرفت چند برابر استقرارگاه های ساکنان پنج هزار ساله این منطقه وسعت دارد.
داوود آبیان سرپرست هیئت بررسی و شناسایی حوزه تمدن هلیل رود، در مورد یافته های خود تا پایان سال 1383 در شهر مردگان جیرفت گفت: در جریان بررسی های باستان شناسی بیش از 95 محوطه متعلق به هزار پنجم پیش از میلاد شناسایی شد که 60 محوطه آن گورستانی است.
آبیان با اشاره به اینکه هر گورستان حاشیه هلیل رود به طور متوسط (600 در 400) متر وسعت دارد، این سئوال را مطرح کرد:
استقرار گاه های ساکنان جیرفت کجا است؟
او پاسخ داد: طی چند سال گذشته بخشی از این منطقه و تپه های باستانی توسط کشاورزان تسطیح شده است و به احتمال زیاد بسیاری از محوطه ها تخریب شده اند. همچنین ممکن است بسیاری از استقرارگاه های این منطقه هم اکنون زیر زمین های کشاورزی دفن شده باشند.
دی ماه 1383 دومین هفته از سومین فصل کاوش های باستان شناسی در محوطه های باستانی جیرفت با کشف هفت فضای مسکونی که بیانگر تراکم بسیار زیاد جمعیت مسکونی در این منطقه در پنج هزار سال پیش است، به اتمام رسید.
مجید زاده در مورد کشف بقایای مسکونی گفت: دو هفته پس از شروع فصل کاوش در جیرفت، باستان شناسان داخلی و خارجی در هفت ترانشه در نزدیکی سازه حکومتی که در فصل های گذشته شناسایی شده توانستند هفت فضای مسکونی با اتاق ها و فضاهای مختلفی از جمله اجاق کشف کنند.
به گفته وی، تمام این فضاها از خشت و بسیار منظم و اصولی ساخته شده است. باستان شناسان در سطح محوطه های باستانی جیرفت در هر نقطه که کلنگ می زنند به آثار مسکونی برخورد می کنند. این امر نشان دهنده تراکم بسیار زیاد جمعیت در این منطقه در پنج هزار سال پیش است.
شغل مردمان جیرفت
باستان شناسان برای این سئوال هم جوابی یافته اند. آنها با بررسی ابزارهای به دست آمده از محوطه های باستانی جیرفت به این نتیجه رسیدند که ساکنان این منطقه پنج هزار سال پیش و هم زمان با آغاز شهر نشینی، از صنعت کشاورزی پیشرفته ای برخوردار بودند.
جلال الدین رفیع فر سرپرست بررسی ابزارهای سنگی جیرفت گفت: با بررسی بیش از 500 ابزار سنگی به دست آمده از محوطه های باستانی جیرفت، متوجه شدیم که عمده این ابزارها کاربری کشاورزی داشتند. وجود این ابزارها نشان از برخورداری ساکنان محوطه های جیرفت از ابزار و امکانات پیشرفته برای کشاورزی دارد.
او به نکته جالبی اشاره کرد: این ابزارها تیغه هایی برای درو یا بریدن ساقه های نباتی هستند، لبه هایی دندانه دار دارند و هنوز روی آنها آثار و رسوبات گیاهی به خوبی قابل رویت است.
به گفته رفیع فر، تکنیک پیشرفته ساخت این ابزارها می تواند نشان دهد جامعه جیرفت پنج هزار سال پیش در حوزه کشاورزی پیشرفته (کشاورزی آبی) موفقیت های زیادی به دست آورده بود.
همچنین در بررسی ابزارهای سنگی جیرفت، متخصصان علاوه بر ابزار کشاورزی، ابزار شکار نیز شناسایی کرده اند که تعداد آنها نسبت به ابزارهای کشاورزی بسیار محدودتر است.
معدن
اهالی جیرفت در پنج هزار سال پیش صنعتگر و معدن کار هم بوده اند. این را شناسایی 80 محوطه فلزکاری و 15 معدن باستانی در شمال جیرفت و در کوه های لاله زار و هزار می گوید. به این ترتیب باستان شناسان توانستند یکی از مناطق مهم صنعتی و فلز کاری در ایران باستان را شناسایی کنند.
حسین توفیقیان سرپرست هیئت بررسی و شناسایی در بخش شمالی جیرفت در شهرستان بافت و در کوه های هزار و لاله زار گفت: در جریان بررسی هایی که در منطقه و با هدف شناسایی محوطه های باستانی جدید انجام گرفت توانستیم 85 محوطه فلزکاری کهن و 15 معدن کهن که در آنها فلزات مس، آهن و سرب استخراج و استحصال می شده است کشف و شناسایی کنیم.
شگفتی های جیرفت به این جا ختم نخواهد شد زیرا باستان شناسان مدتی پیش ششمین فصل کاوش را آغاز کرده اند.
بررسی های ژئوفیزیک پرده از رازی شگرف برداشته است. کارشناسان فرانسوی ارتفاعی 11 متری برای آثار باستانی مدفون در رویی ترین لایه این شهر تخمین زده اند. باستان شناسان می توانند با کاوش لایه به لایه این آثار، قصه های دیگری از زندگی ایرانیان هزاره های پیش روایت کنند. آنها در مسیر چهارصد کیلومتری مجاور رودخانه هلیل رود در شهرستان های بافت، کهنوج، جیرفت و عنبر آباد، بیش از 700 محوطه باستانی شناسایی کرده اند. بی شک این محوطه ها رازهای بی شماری در دل دارند.
منبع: ماهنامه پژوهشی- خبری آیینه خیال، شماره 2
 |
مشترك خبرخوان نظرات اين مطلب شويد